Imigranci i uchodźcy w Unii Europejskiej

Wstęp 9 Rozdział I. Migracje w Europie 17 1.1. Przyczyny migracji 18 1.2. Emigracje zarobkowe na przełomie XIX i XX w. 20 1.3. Migracje w Europie Zachodniej po II wojnie światowej do 1973 r. 24 1.4. Imigracje w latach 1973–2011 27 1.5. Przyszłość imigracji w Unii Europejskiej 28 Rozdział II. Ewolucja polityki imigracyjnej i azylowej UE 33 2.1. Swobodny przepływ osób 34 2.1.1. Wysiłki na rzecz likwidowania kontroli na granicach Wspólnoty 34 2.1.2. Instrumenty gwarantujące bezpieczeństwo po zniesieniu kontroli granic 37 2.2. Budowanie wspólnej polityki imigracyjnej i azylowej 38 2.2.1. Traktat z Maastricht (1992) 38 2.2.2. Traktat Amsterdamski (1997) 39 2.2.3. Rada Europejska w Tampere (1999) 40 2.3. Rozwój praw uchodźców na szczytach Rady Europejskiej 42 2.3.1. Szczyt Rady Europejskiej w Nicei (2000) 42 2.3.2. Szczyt Rady Europejskiej w Laeken (2001) 42 2.3.3. Szczyt Rady Europejskiej w Sewilli (2002) 43 2.3.4. Program Haski (2004) 44 2.4. Prawa obywateli Unii i członków ich rodzin na terytorium innych państw członkowskich 45 2.5. Harmonizacja polityki Unii Europejskiej w obszarze migracji zarobkowych – Zielona Księga (2005) 47 2.6. Dalszy rozwój wspólnotowej polityki swobodnego przepływu osób oraz polityki migracyjnej i azylowej – Traktat z Lizbony (2007) 49 2.7. Europejski pakt o imigracji i azylu i Program Sztokholmski – otwarta i bezpieczna Europa 51 2.7.1. Europejski pakt o imigracji i azylu (2008) 52 2.7.2. Program Sztokholmski – otwarta i bezpieczna Europa (2009) 54 2.8. Układ z Schengen – polskie doświadczenia 56 Rozdział III. Migracje legalne 71 3.1. Migracje a rozwój według ONZ 72 3.2. Migracje a rozwój według UE 75 3.3. Imigranci zarobkowi – stereotypy 77 3.4. Korzyści ekonomiczne krajów wysyłających 89 3.5. Dylematy krajów wysyłających 93 3.5.1. Drenaż mózgów 93 3.5.2. Rozłąka rodzinna na przykładzie eurosieroctwa w Polsce 98 3.6. Łączenie rodzin 108 Rozdział IV. Migracje nielegalne 115 4.1. Kwestie terminologiczne 116 4.2. Nielegalna imigracja i przemyt w USA 117 4.3. Nielegalna imigracja w Europie 123 4.4. Przemyt i handel ludźmi 127 4.5. Dokumenty UE dotyczące nielegalnej imigracji 135 4.6. Reakcja państw UE na napływ uchodźców z Afryki w 2011 r. 147 Rozdział V. Uchodźcy 153 5.1. Uchodźcy w Europie i na świecie 154 5.2. Konwencja Genewska (1951) 156 5.2.1. Wprowadzenie 156 5.2.2. Interpretacja przepisów Konwencji 157 5.3. Protokół Nowojorski (1967) 160 5.4. Azyl w Konwencji Wykonawczej Układu z Schengen (1990) 160 5.5. Konwencja Dublińska (1990) 161 5.6. Rozwój polityki azylowej po Traktacie Amsterdamskim 164 5.7. Rozporządzenie Rady (WE) NR 343/2003 Dublin II 167 5.8. Inne dokumenty UE w sprawie polityki azylowej 170 5.9. Uchodźcy w Wielkiej Brytanii – analiza wybranych kazusów 177 5.9.1. Uchodźcy z Kosowa 178 5.9.2. Kazusy z BBC 183 5.9.3. Raport Oxfam i Uniwersytetu Swansea 191 Rozdział VI. Polska polityka imigracyjna i azylowa 195 6.1. Migracje przed 1989 r. 196 6.2. Imigracje i azyl po 1989 r. 197 6.3. Instytucje odpowiedzialne za realizację polityki imigracyjnej i azylowej 201 6.4. Ustawodawstwo imigracyjne i azylowe 204 6.5. Ośrodki dla uchodźców – wywiady 213 6.6. Organizacje pozarządowe 219 6.6.1. Rodzaj organizacji 219 6.6.2. Wywiady 220 6.6.2.1. Caritas 221 6.6.2.2. La Strada 225 6.6.2.3. Stowarzyszenie Interwencji Prawnej 227 6.6.2.4. Amnesty International 231 6.6.2.5. Fundacja „Ocalenie” 234 6.7. Abolicja. Relokacja i przesiedlenia 236 Rozdział VII. Kościół katolicki w obronie praw imigrantów i uchodźców 251 7.1. Uchodźcy świata pod koniec XX i na początku XXI w. – wybrane przykłady 252 7.2. Katolicka nauka społeczna nt. imigrantów i praw człowieka – wprowadzenie 257 7.3. Oświadczenia przedstawicieli Stolicy Apostolskiej przy ONZ na temat bieżących problemów migrantów i uchodźców pod koniec XX w. 259 7.3.1. Dramatyczna sytuacja uchodźców 260 7.3.2. Ochrona kobiet i dzieci uchodźców 263 7.3.3. Prawo do łączenia rodzin 266 7.3.4. Prawo do azylu 266 7.3.5. Zasada non-refoulement 268 7.3.6. Prawo do dobrowolnego powrotu 270 7.3.7. Ochrona uchodźców: Podstawowy obowiązek UNHCR 273 7.3.8. Obowiązek solidarności 273 7.3.9. Migracje i prawa człowieka 277 7.3.10. Pracownicy o nieuregulowanej sytuacji 278 7.4. Oświadczenia Stałego Przedstawiciela Stolicy Apostolskiej przy ONZ (2002–2010) 280 7.4.1.Oświadczenia abpa Celestino Migliore 280 7.4.2. Oświadczenia abpa Francisa Chullikatta 289 7.5. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy 291 7.6. Biuro COMECE w Brukseli 294 Wnioski 301 Aneks: Fragmenty orędzi Jana Pawła II i Benedykta XVI na Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy 313 1. Orędzia Jana Pawła II 315 2. Orędzia Benedykta XVI 336 Bibliografia 345 Wykaz tabel, ramek i map 359 Summary 361 Indeks rzeczowy (wybrane zagadnienia) 365