Mariusz Fras doktor nauk prawnych, pracownik naukowy w Katedrze Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, wykładowca prawa cywilnego i ubezpieczeniowego; adwokat; autor kilkudziesięciu opracowań z dziedziny prawa cywilnego i ubezpieczeniowego oraz międzynarodowego prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Monogra?a przedstawia kompleksowo umowy ubezpieczenia grupowego w aspekcie prawnym. Zawiera pogłębioną analizę obecnego stanu prawnego, a także wyjaśnienie problemów praktycznych, które ujawniają się na tle stanów faktycznych związanych z umowami ubezpieczenia grupowego.
W książce omówiono m.in.:
pojęcie i istotę ubezpieczenia grupowego,
charakter prawny ubezpieczenia,
zawarcie oraz wygaśnięcie umowy ubezpieczenia grupowego,
obowiązki informacyjne stron stosunku prawnego,
dochodzenie roszczeń z umowy ubezpieczenia grupowego,
rozwiązania przyjmowane w prawie francuskim i niemieckim, które powszechnie uznawane są za modelowe regulacje prawa ubezpieczeniowego.
Objęcie tych zagadnień jedną monogra? ą umożliwia rozpoznanie wielu istotnych zagadnień wiążących się z: istotą tych umów i ich charakterem prawnym, ich rodzajami, źródłami prawa znajdującymi zastosowanie co do tych umów, zawarciem umów grupowych, wykonywaniem praw i obowiązków z nich wynikających, wygaśnięciem stosunku ubezpieczenia grupowego lub jego kontynuacją, poszukiwaniem łączników dla umów grupowych z elementem zagranicznym, wreszcie problematyką jurysdykcyjną tych umów, a wreszcie szczególne przyjrzenie się prawu jednolitemu umów ubezpieczenia grupowego PEICL.
Prof. zw. dr hab. Stanisława Kalus
Publikacja przeznaczona jest przede wszystkim dla prawników zajmujących się kwestiami ubezpieczeniowymi, pracowników zakładów ubezpieczeń oraz pośredników ubezpieczeniowych. Będzie pomocnym źródłem dla studentów studiów prawniczych i ekonomicznych chcących pogłębiać wiedzę w zakresie prawa ubezpieczeniowego.
Wykaz skrótów | str. 13
Wstęp | str. 19
Rozdział 1
Zagadnienia wstępne | str. 25
1. Geneza i rozwój umowy ubezpieczenia grupowego | str. 25
1.1. Wprowadzenie | str. 25
1.2. Geneza umów ubezpieczenia grupowego we Francji | str. 27
1.3. Geneza umów ubezpieczenia grupowego w Niemczech | str. 30
1.4. Geneza umów ubezpieczenia grupowego w Polsce | str. 32
2. Podstawy prawne umowy ubezpieczenia grupowego | str. 37
2.1. Źródła prawa powszechnie obowiązującego regulujące umowę ubezpieczenia grupowego | str. 37
2.2. Regulacje soft law dotyczące umowy ubezpieczenia grupowego | str. 47
3. Pojęcie i istota umowy ubezpieczenia grupowego | str. 51
3.1. Pojęcie umowy ubezpieczenia | str. 51
3.2. Pojęcie umowy ubezpieczenia grupowego | str. 55
4. Umowa ubezpieczenia grupowego w systematyce umów ubezpieczenia bezpośredniego | str. 66
4.1. Uwagi wstępne | str. 66
4.2. Umowy ubezpieczenia grupowego a ubezpieczenia szkód i na sumy stałe oraz ubezpieczenia majątkowe i osobowe | str. 67
4.3. Umowy ubezpieczenia grupowego a ubezpieczenia odnoszące się do dużych ryzyk i ryzyk masowych | str. 76
5. Funkcje umowy ubezpieczenia grupowego | str. 79
5.1. Wprowadzenie | str. 79
5.2. Funkcja ochrony ubezpieczeniowej | str. 80
5.3. Funkcja oszczędnościowa | str. 87
5.4. Funkcja zabezpieczająca | str. 89
Rozdział 2
Charakter prawny umowy ubezpieczenia grupowego | str. 96
1. Pojęcie "grupy" w umowie ubezpieczenia grupowego | str. 96
1.1. Defi nicja "grupy" w prawie ubezpieczeniowym | str. 96
1.2. Zagadnienie grup "otwartych" | str. 104
1.3. "Grupa" jako podmiot ochrony ubezpieczeniowej | str. 106
2. Podmioty stosunku prawnego umowy ubezpieczenia grupowego | str. 109
2.1. Uwagi wstępne | str. 109
2.2. Ubezpieczyciel | str. 109
2.3. Ubezpieczający i organizator grupy | str. 110
2.4. Ubezpieczony i przystępujący | str. 120
3. Pojęcie interesu ubezpieczeniowego w umowie ubezpieczenia grupowego | str. 125
4. Charakter prawny umowy ubezpieczenia grupowego | str. 136
4.1. Uwagi wprowadzające | str. 136
4.2. Koncepcja unitarna | str. 137
4.2.1. Założenia koncepcji unitarnej | str. 137
4.2.2. Umowa ubezpieczenia grupowego a umowa na rachunek osoby trzeciej | str. 138
4.2.3. Umowa ubezpieczenia grupowego a zastrzeżenie świadczenia na rzecz osoby trzeciej | str. 147
4.3. Koncepcja rozproszonego stosunku ubezpieczeniowego | str. 150
4.4. Koncepcja dualistyczna | str. 165
Rozdział 3
Zawarcie umowy ubezpieczenia grupowego i przystąpienie do umowy ubezpieczenia | str. 175
1. Przystąpienie do umowy ubezpieczenia grupowego | str. 175
2. Obowiązki informacyjne na etapie poprzedzającym przystąpienie do ubezpieczenia grupowego | str. 194
2.1. Wprowadzenie | str. 194
2.2. Obowiązek deklaracji ryzyka | str. 194
2.3. Obowiązek informacyjny w umowie ubezpieczenia grupowego | str. 202
Rozdział 4
Wykonywanie praw i obowiązków wynikających z ubezpieczenia grupowego | str. 224
1. Zmiana treści stosunku ubezpieczenia grupowego | str. 224
1.1. Przesłanki zmiany treści stosunku ubezpieczeniowego | str. 224
1.2. Obowiązek informacyjny związany ze zmianą treści stosunku ubezpieczeniowego | str. 231
1.3. Zmiana treści stosunku ubezpieczeniowego w kontekście ubezpieczeń grupowych | str. 233
2. Składka w ubezpieczeniu grupowym | str. 238
2.1. Uwagi wprowadzające | str. 238
2.2. Treść obowiązku zapłaty składki | str. 239
2.3. Zwrot składki | str. 247
2.4. Skutki braku zapłaty składki | str. 252
3. Dochodzenie roszczeń wynikających z umowy ubezpieczenia grupowego | str. 261
Rozdział 5
Wygaśnięcie stosunku ubezpieczenia grupowego Kontynuacja ubezpieczenia | str. 274
1. Niektóre przyczyny wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia grupowego | str. 274
2. Skutki wygaśnięcia stosunku ubezpieczenia grupowego | str. 286
3. Kontynuacja umowy ubezpieczenia | str. 290
Rozdział 6
Umowa ubezpieczenia grupowego w międzynarodowym prawie ubezpieczeń gospodarczych | str. 300
1. Prawo właściwe dla umowy ubezpieczenia grupowego | str. 300
1.1. Wprowadzenie | str. 300
1.2. Źródła prawa kolizyjnego | str. 303
1.2.1. Stan prawny w okresie poprzedzającym wejście w życie obowiązujących regulacji | str. 303
1.2.2. Stan prawny po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) | str. 304
1.3. Prawo właściwe dla umowy ubezpieczenia | str. 306
1.3.1. Wprowadzenie | str. 306
1.3.2. Pojęcie umowy ubezpieczenia Zagadnienie kwalifikacji | str. 307
1.3.3. Łącznik umiejscowienia ryzyka w unijnym prawie kolizyjnym | str. 310
1.3.4. Prawo właściwe dla umowy ubezpieczenia dużych ryzyk | str. 312
1.3.4.1. Pojęcie umowy ubezpieczenia dużych ryzyk | str. 312
1.3.4.2. Wybór prawa | str. 315
1.3.4.3. Prawo właściwe w braku wyboru prawa | str. 316
1.3.5. Prawo właściwe dla umowy ubezpieczenia ryzyk masowych | str. 317
1.3.5.1. Pojęcie umowy ubezpieczenia ryzyk masowych | str. 317
1.3.5.2. Prawo właściwe dla umów ubezpieczenia obejmujących ryzyka masowe umiejscowione poza terytorium państw członkowskich | str. 318
1.3.5.3. Prawo właściwe dla umów ubezpieczenia obejmujących ryzyka masowe umiejscowione na terytorium państw członkowskich | str. 321
1.4. Prawo właściwe dla umowy ubezpieczenia grupowego | str. 323
1.4.1. Wprowadzenie | str. 323
1.4.2. Umowa ubezpieczenia grupowego a zagadnienie kwalifikacji | str. 326
1.4.3. Poszukiwanie prawa właściwego dla umowy ubezpieczenia grupowego | str. 331
1.4.4. Prawo właściwe do oceny naruszenia obowiązków przedkontraktowych na tle umowy ubezpieczenia grupowego | str. 347
1.4.5. Zakres statutu kontraktowego umowy ubezpieczenia | str. 353
1.4.6. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie | str. 355
2. Jurysdykcja w sprawach związanych z umową ubezpieczenia grupowego | str. 360
2.1. Wprowadzenie | str. 360
2.2. Zakres zastosowania przepisów szczególnych dotyczących ubezpieczenia | str. 361
2.3. Jurysdykcja w przypadku roszczeń kierowanych przeciwko ubezpieczycielowi | str. 365
2.4. Jurysdykcja w przypadku roszczeń kierowanych przez ubezpieczyciela | str. 374
2.5. Umowy jurysdykcyjne | str. 378
3. Prawo jednolite o umowie ubezpieczenia grupowego | str. 384
3.1. Geneza Principles of European Insurance Contract Law (PEICL) | str. 384
3.2. Zakres zastosowania i wewnętrzna systematyka PEICL | str. 388
3.3. Umowa ubezpieczenia grupowego w PEICL | str. 394
3.3.1. Uwagi wprowadzające | str. 394
3.3.2. Charakter przepisów odnoszących się do umów ubezpieczenia grupowego w PEICL | str. 396
3.3.3. Definicja umowy ubezpieczenia grupowego w PEICL | str. 399
3.3.4. Powinności informacyjne w umowie ubezpieczenia grupowego | str. 407
3.3.5. Wygaśnięcie umowy ubezpieczenia grupowego i prawo do indywidualnej kontynuacji ubezpieczenia | str. 411
Zakończenie | str. 415
Bibliografia | str. 425
