Książka opisuje mechanizmy rządzące stanowieniem prawa z perspektywy teorii systemów. Analiza procesu legislacyjnego dowodzi, że system polityczny w Polsce jest systemem operacyjnie zamkniętym. Nie przyjmuje informacji z otoczenia, zatem jego wytwory powstają w wyniku przetwarzania informacji pochodzących niemal wyłącznie z wewnętrznego obiegu komunikacyjnego.
Władza wykonawcza i ustawodawcza stanowią funkcjonalną jedność, mimo konstytucyjnego ich rozdzielenia. Dyskurs legislacyjny w Sejmie i Senacie jest zrytualizowany, a parlament służy legitymizowaniu decyzji rządu („maszynka do głosowania”).
Wywód popiera wiele wskaźników empirycznych, w tym pochodzących z bezpośredniej obserwacji prac komisji sejmowych i senackich. Dowodzą one, że realizowany model polityczny jest nieadekwatny do deklarowanych celów. Rewizji wymagałyby więc te rozwiązania instytucjonalne, które prowadzą do rozbieżności między modelem a praktyką.
Opracowanie niesie w sobie nie tylko siłę argumentacji teoretycznej, lecz także dotyka praktyki polskiego życia politycznego. Publikacja, która umożliwia Czytelnikowi wgląd do środka zamkniętego systemu, zaspokaja zarówno ciekawość, jak i daje szansę zmniejszenia nierównowagi informacyjnej między klasą polityczną a społeczeństwem. Dlatego książka powinna być lekturą obowiązkową dla politologów, socjologów, prawników, ale również dla każdego aktywnego obywatela, który nie chce tkwić w naiwności i pragnie zwiększyć częstotliwość epizodów otwierania się systemu na otoczenie. A dla klasy politycznej niech książka ta będzie ostrzeżeniem: są tacy, którzy wasze działania potrafią rozłożyć na czynniki pierwsze.
dr hab. Anna Pacześniak
dr Agnieszka Dudzińska jest socjologiem, pracuje jako adiunkt w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Jej zainteresowania naukowe dotyczą reprezentacji politycznej, uczestnictwa obywatelskiego, instytucji politycznych, a także metod badawczych w naukach społecznych.
agdudz@isppan.waw.pl
Wykaz skrótów 7
Wprowadzenie 9
1. System polityczny 17
2. Jedność władzy ustawodawczej i wykonawczej –
fikcja podziału władz 26
3. Przebieg procesu legislacyjnego 28
4. Ogólna struktura debaty parlamentarnej 36
5. Posiedzenia komisji 55
6. Efektywność legislacyjna 70
7. Spójność wewnątrzklubowa 80
8. By-passowanie projektów rządowych 89
9. Adwokaci rządu 92
10. Oszczędność poznawcza 98
11. Rytualizm debaty parlamentarnej 102
12. Bezpieczne kanalizowanie wpływu zewnętrznego 118
13. Nierównowaga informacyjna 128
14. Obieg zamknięty 131
15. Epizody otwarcia 133
16. Uwarunkowania instytucjonalne 139
Konkluzje 147
Metodologia 150
Bibliografia 158
-25%