Pozycja partii regionalnych w systemie politycznym współczesnej Hiszpanii

Zasadniczym celem pracy jest przedstawienie pozycji partii regionalnych w systemie politycznym współczesnej Hiszpanii. Książka zawiera pogłębioną i kompleksową analizę rozwiązań przyjętych na gruncie hiszpańskim, dotyczących możliwości tworzenia i finansowania partii politycznych, a także ich uczestniczenia w wyborach przeprowadzanych do organów przedstawicielskich na czterech szczeblach: lokalnym, regionalnym, państwowym i europejskim. Zasadniczą część pracy stanowi natomiast szczegółowa i wielopłaszczyznowa analiza skutków, jakie pociągnęło za sobą przyjęcie takich rozwiązań, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości posiadania swojej reprezentacji w organach przedstawicielskich przez mniejszości zamieszkujące hiszpańskie regiony peryferyjne, charakteryzujące się wyraźnymi odrębnościami. Praca składa się z sześciu rozdziałów. W rozdziale pierwszym autorka dokonuje teoretycznego i definicyjnego uporządkowania podstawowych pojęć i zjawisk, którymi zdecydowała posługiwać się w pracy i do których się odwołuje. Na gruncie literatury przedmiotu prezentowanych jest bowiem wiele stanowisk dotyczących sposobów definiowania takich pojęć i zjawisk jak podział socjopolityczny, grupa etniczna, narodowość, mniejszość narodowa, naród czy nacjonalizm. Autorka wyjaśnia także, w jaki sposób definiuje się współcześnie pojęcia partii regionalnej i partii etnoregionalnej oraz uzasadnia, dlaczego w jednoczącej się Europie możliwość powoływania reprezentantów do organów przedstawicielskich na czterech szczeblach – europejskim, państwowym, regionalnym i lokalnym – ma tak duże znaczenie. W rozdziale drugim podjęto próbę znalezienia odpowiedzi na pytania dotyczące pojawienia się i utrwalenia podziałów socjopolitycznych w Hiszpanii, przebiegających na linii centrum – peryferia, rozumienia w przeszłości takich pojęć jak naród i narodowość, a także o genezę partii regionalnych w Hiszpanii. W rozdziale trzecim syntetycznie przedstawione zostały zagadnienia dotyczące decentralizacji państwa hiszpańskiego. W sposób szczegółowy natomiast omówiono zasady tworzenia partii politycznych w tym państwie. Owe rozważania w sposób szczególny odnoszą się do możliwości posiadania politycznej reprezentacji przez wspólnoty zamieszkujące regiony peryferyjne państwa, jak również pokazują mechanizmy zabezpieczające hiszpańską demokrację przed groźbą powstawania ugrupowań wartościom demokratycznym zagrażającym. Rozdział czwarty poświęcono problemowi finansowania partii politycznych w Hiszpanii. W dwóch ostatnich rozdziałach przedstawiona została natomiast szczegółowa analiza skutków politycznych, jakie pociągnęło za sobą przyjęcie opisanych uprzednio rozwiązań w zakresie możliwości tworzenia partii politycznych (w tym także partii regionalnych) w Hiszpanii i ich finansowania, partycypacji w wyborach oraz w procesach związanych z tworzeniem organów wykonawczych na szczeblu państwowym i regionalnym. Publikacja jest kierowana do takich czytelników jak badacze i nauczyciele akademiccy, studenci, a także dziennikarze i politycy oraz wszystkie osoby zainteresowane problematyką działania współczesnych państw demokratycznych, a w szczególności zagadnieniami związanymi z posiadaniem politycznej reprezentacji przez wspólnoty zamieszkujące peryferyjne regiony państwa, cechujące się wyraźnymi odrębnościami.

Spis treści Wykaz skrótów / 11 Wstęp / 19 Rozdział 1: Rozważania definicyjne / 41 1.1. Wprowadzenie / 41 1.2. Podziały socjopolityczne: determinanty i konsekwencje / 43 1.3. Pojęcie grupy etnicznej / 46 1.4. Natio, nationis — mnogość pojęć i ich polityczna wieloznaczność / 54 Narodowość / 54 Mniejszość narodowa / 56 Naród / 57 Nacjonalizm / 61 1.5. Polityczny wymiar problemów z definiowaniem pojęć odnoszących się do grup etnicznych, narodowości i narodów / 63 1.6. Organy przedstawicielskie na czterech szczeblach: europejskim, państwowym, regionalnym i lokalnym / 64 1.7. Pojęcie partii regionalnej i etnoregionalnej / 67 Rozdział 2: Hiszpańskie antecedencje. Geneza konfliktu centrum — peryferie oraz pojawienia się partii regionalnych / 73 2.1. Wprowadzenie / 73 2.2. Uwarunkowania polityczne / 76 2.3. Uwarunkowania społeczne i geograficzne / 86 2.4. Uwarunkowania gospodarcze / 95 2.5. Rozumienie pojęć naród i narodowość na gruncie hiszpańskim / 100 2.6. Geneza ugrupowań o charakterze regionalnym w Hiszpanii / 112 Rozdział 3: Prawne podstawy decentralizacji państwa oraz tworzenia partii politycznych we współczesnej Hiszpanii / 125 3.1. Wprowadzenie / 125 3.2. Regulacje konstytucyjne dotyczące regionalnych odrębności w państwie / 126 3.2.1. Zasada demokratycznego państwa prawa i zasada pluralizmu / 129 3.2.2. Naród i hiszpańskie narodowości / 139 3.2.3. Przepisy dotyczące decentralizacji państwa / 139 Wspólnoty autonomiczne / 139 Samorząd terytorialny / 143 3.2.4. Przepisy dotyczące tworzenia i działania partii politycznych / 145 3.3. Ustawa o partiach politycznych z 27 czerwca 2002 roku / 146 3.3.1. Zasady tworzenia partii politycznych / 146 3.3.2. Organizacja i funkcjonowanie partii politycznych / 149 3.3.3. Rozwiązanie lub sądowe zawieszenie działania partii politycznych / 153 Rozdział 4: Finansowanie partii politycznych w Hiszpanii / 157 4.1. Środki pochodzące z zasobów publicznych / 159 Subwencje / 159 Subwencje wyborcze / 159 Subwencje w wyborach do Kortezów Generalnych / 160 Subwencje w wyborach do Parlamentu Europejskiego / 161 Subwencje w wyborach samorządowych / 162 Warunki uzyskania subwencji i jej zaliczki / 164 Subwencje w wyborach do parlamentów wspólnot autonomicznych / 164 Andaluzja / 168 Aragonia / 168 Asturia / 169 Estremadura / 170 Galicja / 170 Kantabria / 171 Kastylia i León / 172 Kastylia‑La Mancha / 172 Kraj Basków / 173 La Rioja / 173 Madryt / 175 Murcja / 175 Nawarra / 176 Wspólnota Walencji / 177 Wyspy Baleary / 177 Wyspy Kanaryjskie / 178 Przypadek Katalonii / 179 Subwencje na pokrycie rocznych kosztów funkcjonowania partii politycznych / 180 Subwencje nadzwyczajne / 182 4.2. Środki pochodzące z zasobów prywatnych / 182 Składki członkowskie / 182 Darowizny / 183 Dochody uzyskiwane dzięki działalności promocyjnej ugrupowania oraz dzięki świadczeniu usług / 184 Spadki i zapisy 185 4.3. Podatki płacone przez partie polityczne / 185 Rozdział 5: Hiszpańskie partie regionalne w świetle zasad rywalizacji wyborczej i jej rezultatów na szczeblu państwowym i europejskim / 187 5.1. Hiszpański system wyborczy a wybory do Kortezów Generalnych / 187 5.1.1. Wybory do Kongresu Deputowanych / 188 Zarządzanie wyborów / 189 Czynne prawo wyborcze / 191 Bierne prawo wyborcze / 192 Zgłaszanie list wyborczych / 193 Przeprowadzenie kampanii wyborczej / 196 Przeprowadzenie głosowania / 198 Ustalenie wyników wyborów / 204 Ocena systemu wyborczego i jego konsekwencje / 206 5.1.2. Wybory do Senatu / 213 Zarządzenie wyborów / 215 Czynne i bierne prawo wyborcze / 216 Zgłaszanie list wyborczych / 217 Przeprowadzenie głosowania i ustalenie wyników wyborów / 219 Desygnowanie senatorów przez zgromadzenia ustawodawcze wspólnot autonomicznych / 221 Ocena systemu wyborczego i jego konsekwencje / 226 5.1.3. Analiza partycypacji i rezultatów partii regionalnych w wyborach do Kortezów Generalnych w latach 1977—2011 / 227 5.2. Hiszpański system wyborczy a wybory do Parlamentu Europejskiego / 255 5.2.1. Wybory do Parlamentu Europejskiego / 255 Zarządzanie wyborów / 257 Czynne i bierne prawo wyborcze / 257 Zgłaszanie list wyborczych / 258 Przeprowadzenie głosowania i ustalenie wyników wyborów / 259 Ocena systemu wyborczego i jego konsekwencje / 260 5.2.2. Analiza partycypacji i rezultatów partii regionalnych w wyborach do Parlamentu Europejskiego / 261 Rozdział 6: Hiszpańskie partie regionalne w świetle zasad rywalizacji wyborczej i jej rezultatów na szczeblu regionalnym i lokalnym / 265 6.1. Siedemnaście systemów wyborczych na szczeblu regionalnym / 265 Czynne i bierne prawo wyborcze / 269 Zarządzenie wyborów / 272 Zgłaszanie list wyborczych / 280 Przeprowadzenie głosowania i ustalenie wyniku wyborów / 282 6.2. Analiza partycypacji i rezultatów partii regionalnych w wyborach do parlamentów wspólnot autonomicznych / 288 6.2.1. Model dominacji partii ogólnopaństwowych / 289 Andaluzja / 289 Estremadura / 296 Kastylia‑La Mancha / 299 Kastylia i León / 303 Madryt / 307 Murcja / 312 Wspólnota Walencji / 316 6.2.2. Model rywalizacji mieszanej / 322 Aragonia / 322 Asturia / 326 Galicja / 330 Kantabria / 334 La Rioja / 339 Wyspy Baleary / 342 Wyspy Kanaryjskie / 348 6.2.3. Model dominacji partii regionalnych / 356 Katalonia / 356 Kraj Basków / 363 Nawarra / 372 6.3. Ocena systemów wyborczych i ich konsekwencji / 379 6.4. Hiszpański system wyborczy a wybory na szczeblu lokalnym / 391 6.4.1. Zarządzanie wyborów lokalnych / 391 6.4.2. Czynne i bierne prawo wyborcze / 392 6.4.3. Wybory na poziomie gminnym / 396 6.4.3.1. Wybory do rad gmin / 396 Zgłaszanie list wyborczych / 400 Przeprowadzenie głosowania i ustalenie wyników wyborów / 401 6.4.3.2. Wybory burmistrza / 404 6.4.4. Wybory do zarządów Cabildos na Wyspach Kanaryjskich / 405 6.4.5. Wybory do zgromadzeń ogólnych (Juntas Generales) terytoriów historycznych: Álavy, Bizkai i Gipuzkoa / 408 6.4.6. Wybory do deputacji prowincjonalnych / 409 6.4.7. Podsumowanie / 410 Zakończenie / 415 Bibliografia / 431 Indeks osobowy / 453 Summary / 461 Sumario / 465 .