Zróżnicowanie kapitału społecznego województw świętokrzyskiego i opolskiego – analiza porównawcza

W niniejszej pracy przyjęto hipotezę, że pomimo różnych uwarunkowań historycznych, geograficznych, demograficznych i gospodarczych poziom kapitału społecznego województw świętokrzyskiego i opolskiego zasadniczo się nie różni. Książka składa się z pięciu rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi wprowadzenie w teorię badanej problematyki. Zostały w nim przedstawione najczęściej przywoływane w literaturze przedmiotu określenia kapitału społecznego, jego zakres pojęciowy, najważniejsze formy i miary. Kolejny rozdział poświęcony został omówieniu zastosowanych metod i narzędzi badawczych oraz omówieniu badanej grupy mieszkańców. Trzeci rozdział stanowi ogólną charakterystykę województw świętokrzyskiego i opolskiego; ukazuje najważniejsze problemy dotyczące położenia geograficznego regionów, wielkości powierzchni, liczby i struktury ludności. Rozdział czwarty przedstawia wyniki badania oddzielnie dla województwa świętokrzyskiego i województwa opolskiego, obejmujące charakterystykę respondentów oraz wskazane wcześniej obszary badawcze. Ostatni rozdział stanowi analizę porównawczą zidentyfikowanych wcześniej elementów kapitału społecznego w badanych województwach. Na końcu książki zamieszczono podsumowanie wraz z najważniejszymi wnioskami.

Spis treści Wprowadzenie 11 1. Kapitał społeczny – ujęcie teoretyczne i praktyka badawcza 19 1.1. Czym jest kapitał społeczny – definicja pojęcia kapitału społecznego 19 1.2. Formy kapitału społecznego 23 1.3. Aspekty kapitału społecznego 25 1.4. Miary kapitału społecznego 27 1.4.1. Wskaźniki wykorzystywane do pomiaru wielkości kapitału społecznego 27 1.4.2. Zaufanie – fundament życia społecznego 29 1.4.3. Aktywność społeczna jako czynnik rozwoju regionalnego 33 1.5. Wnioski z dotychczasowych badań kapitału społecznego 36 2. Cel, zakres i metodologia badania 43 3. Ogólna charakterystyka sytuacji społeczno-gospodarczej województw świętokrzyskiego i opolskiego 45 3.1. Województwo świętokrzyskie 45 3.2. Województwo opolskie 51 3.3. Analiza porównawcza sytuacji województwa świętokrzyskiego i województwa opolskiego 56 4. Kapitał społeczny województw świętokrzyskiego i opolskiego – wyniki badania ankietowego 61 4.1. Województwo świętokrzyskie 61 4.1.1.Charakterystyka badanej populacji 61 4.1.2.Samoocena sytuacji osobistej 63 4.1.3. Ocena działań władz lokalnych i policji 68 4.1.4.Skłonność do emigracji 71 4.1.5.Zaufanie społeczne 74 4.1.5.1.Zaufanie ogólne 74 4.1.5.2.Zaufanie w sferze prywatnej 76 4.1.5.3. Zaufanie do określonych profesji 78 4.1.5.4. Czynniki wpływające na wiarygodność ludzi 80 4.1.5.5. Oczekiwane cechy wybranych grup osób 81 4.1.5.6. Zaufanie do instytucji życia publicznego 81 4.1.5.7.Ocena czynników wpływających na rozwiązanie problemów życiowych 84 4.1.5.8. Środki umożliwiające załatwianie spraw osobistych 86 4.1.6. Zaangażowanie społeczne i aktywność obywatelska 89 4.1.6.1. Poczucie wpływu na sytuację w najbliższym otoczeniu 89 4.1.6.2. Udział w spotkaniach z władzą publiczną 90 4.1.6.3. Zainteresowanie sprawami dobra wspólnego 91 4.1.6.4. Praca społeczna na rzecz innych ludzi i najbliższego otoczenia 95 4.1.6.5. Zainteresowanie działalnością organizacji obywatelskich 100 4.1.6.6.Udział w życiu politycznym 102 4.2. Województwo opolskie 103 4.2.1.Charakterystyka badanej populacji 103 4.2.2.Samoocena sytuacji osobistej 105 4.2.3. Ocena działań władz lokalnych i policji 110 4.2.4.Skłonność do emigracji 114 4.2.5.Zaufanie społeczne 117 4.2.5.1.Zaufanie ogólne 117 4.2.5.2.Zaufanie w sferze prywatnej 118 4.2.5.3. Zaufanie do określonych profesji 120 4.2.5.4. Czynniki wpływające na wiarygodność ludzi 121 4.2.5.5. Oczekiwane cechy wybranych grup osób 122 4.2.5.6. Zaufanie do instytucji życia publicznego 123 4.2.5.7.Ocena czynników wpływających na rozwiązanie problemów życiowych 124 4.2.5.8. Środki umożliwiające załatwianie spraw osobistych 126 4.2.6. Zaangażowanie społeczne i aktywność obywatelska 127 4.2.6.1. Poczucie wpływu na sytuację w najbliższym otoczeniu 127 4.2.6.2. Udział w spotkaniach z władzą publiczną 129 4.2.6.3. Zainteresowanie sprawami dobra wspólnego 130 4.2.6.4. Praca społeczna na rzecz innych ludzi i najbliższego otoczenia 134 4.2.6.5. Zainteresowanie działalnością organizacji obywatelskich 138 4.2.6.6.Udział w życiu politycznym 139 5. Wybrane elementy kapitału społecznego w województwach świętokrzyskim i opolskim 143 5.1. Ocena sytuacji osobistej i otoczenia 143 5.1.1.Samoocena sytuacji osobistej 143 5.1.2. Ocena działań władz lokalnych i policji 146 5.1.3.Skłonność do emigracji 146 5.2. Zaufanie społeczne 148 5.2.1.Uogólnione zaufanie 148 5.2.2.Czynniki wiarygodności ludzi 151 5.2.3.Zaufanie do wybranych zawodów 152 5.2.4.Zaufanie instytucjonalne 154 5.2.5. Sposoby rozwiązania problemów życiowych 156 5.3. Postawy obywatelskie 158 5.3.1.Poczucie sprawstwa 158 5.3.2. Udział w zebraniach konsultacyjnych 159 5.3.3.Postawy wobec dobra wspólnego 161 5.3.4. Wspólne działanie i praca dla innych 162 5.3.5. Zainteresowanie formami zorganizowanego życia społecznego 163 5.3.6.Udział w wyborach 164 Podsumowanie i wnioski 167 Załącznik: Ankieta poziomu kapitału społecznego 179 Bibliografia 187 Spis wykresów 197 Spis tabel 201