Tradycje oporu w Andach Mobilizacje indiańskochłopskie w Peru od XVI do XX wieku

Monografia, w której uwzględniony został niemal pięćsetletni kontekst historyczny, jest efektem studiów nad złożonymi mechanizmami oporu ludności pochodzenia tubylczego wobec przemocy w Peru. Autorka poszukuje wzorów postaw obronnych mieszkańców sierry na przykładzie wybranych mobilizacji andyjskich – począwszy od pierwszych, zmityzowanych dziś indiańskich rebelii antykolonialnych, przez zrywy rojalistyczne i kreolsko-metyskie bunty z udziałem Indian w XIX wieku, aż po walki agrarne w poprzednim stuleciu oraz współczesne nam straże chłopskie (rondas campesinas) z północy kraju. Odnajdywanie podobieństw w działaniach obronnych ludności andyjskiej służy wskazaniu źródeł mobilizacji społecznych na terenie peruwiańskiej sierry, omówieniu charakteru ich przywództwa oraz ustaleniu przebiegu interakcji wiosek andyjskich ze światem zewnętrznym. Analiza i synteza bogatej literatury przedmiotu została przeprowadzona z perspektywy antropologicznej. Ważnym elementem podjętej refleksji jest omówienie „ewolucji” paradygmatów w historiografii Andów, w której przedstawiono kierunki przemian w sposobie myślenia o źródłach i wpływie ruchów indiańskochłopskich z różnych epok i regionów na historię Peru.

Wykaz skrótów 9 Wprowadzenie 11 Zmiany nurtów w badaniach nad peruwiańskimi ruchami indiańskochłopskimi. Słowo wstępne 29 Rozdział 1. Szesnastowieczny millenaryzm andyjski 41 1.1. Opór ostatnich Inków wobec hiszpańskiego najeźdźcy 41 1.2. Protest antyhiszpański na przykładzie ruchów czcicieli huacas 44 1.3. Rozwój gospodarczy kolonii a postęp procesów akulturacyjnych 53 Rozdział 2. Indiańskie odrodzenie wieku XVIII 57 2.1. Źródła i typologia osiemnastowiecznych rebelii indiańskich 57 2.2. Centrum prowincji jako ośrodek oporu 64 2.3. Wielka Rebelia 77 Rozdział 3. Rola Indian w dziewiętnastowiecznych procesach narodo- i państwowotwórczych 97 3.1. Indianie a emancypacja kolonii 97 3.2. Spór o postawę Indian w okresie wojny o Pacyfik 122 Rozdział 4. Od walki z obciążeniami do dwudziestowiecznego agraryzmu rewolucyjnego 129 4.1. Dziewiętnastowieczny protest agrarny 129 4.2. Indygenizm początku XX wieku oraz fala ruchów chłopskich w latach 1915–1925 136 4.3. Syndykalizm i mobilizacje indiańskochłopskie do okresu rządów wojskowych 154 Rozdział 5. Działalność rondas campesinas z północy kraju 167 5.1. Okoliczności narodzin rondas campesinas norteñas 167 5.2. Władza państwowa i partie polityczne a autonomia rondas campesinas 172 5.3. Formy działań ronderos 181 5.4. Rondas campesinas na wojnie – zamiast zakończenia 189 Podsumowanie 197 Bibliografia 205 Mapa Peru 219