Transmisja spadku jest bez wątpienia jednym z najciekawszych, a przy tym najbardziej skomplikowanych mechanizmów z zakresu prawa spadkowego. W publikacji starano się w sposób możliwie przejrzysty, a zarazem wyczerpujący przedstawić tytułową instytucję, jej istotę i charakter na tle szeroko rozumianych stosunków z zakresu prawa materialnego, procedury cywilnej i prawa prywatnego międzynarodowego. Wnikliwa analiza tego wyjątkowego zagadnienia jest istotna zwłaszcza dla potencjalnych spadkobierców, którym ustawodawca przyznał prawo decydowania w pewnym zakresie o składzie dziedziczonego majątku. Badaniami objęto konstrukcję prawną transmisji, sposób realizacji uprawnień transmisyjnych, problematykę wielości transmitariuszy, proponując nowe pojęcia w tej dziedzinie, takie jak: further transmission, double transmission i multitransmission.
W pracy przedstawiono ponadto nowatorskie rozwiązania wybranych europejskich systemów prawnych, przywołując orzecznictwo zagraniczne, zwłaszcza niemieckie, włoskie, szwajcarskie i austriackie. Dokonując oceny konkretnych rozstrzygnięć prawnych, nie pominięto ugruntowanych judykatów Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Adresaci:
Publikacja zainteresuje prawników praktyków: sędziów, notariuszy, adwokatów, radców prawnych, komorników sądowych, a także przedstawicieli nauki.
Wykaz skrótów | str. 13
Wykaz terminów i sentencji łacińskich | str. 21
Wstęp | str. 25
Rozdział I
Transmisja spadku w ujęciu historycznym i prawnoporównawczym | str. 33
1. Transmissio hereditatis w prawie rzymskim | str. 33
1.1. Sposoby nabycia spadku (adquirere hereditatem) | str. 33
1.2. Transmissio ex capite infantiae | str. 37
2. Transmisja spadku w wybranych obcych regulacjach prawnych | str. 39
2.1. Prawo niemieckie | str. 39
2.1.1. Dziedziczenie prawa do odrzucenia spadku (Die Vererblichkeit des Ausschlagungsrechts) | str. 39
2.1.2. Cechy transmisji - przesłanki milczące z § 1952 ust. 1 BGB | str. 41
2.1.3. Skutki prawne odrzucenia spadku transmitowanego | str. 45
2.1.3.1. Subsydiarność uprawnień transmisyjnych | str. 45
2.1.3.2. Kolejność dziedziczenia po odrzuceniu pierwotnego spadku | str. 46
2.1.3.3. Odrzucenie spadku transmitowanego a możliwość dochodzenia roszczeń o wyrównanie dorobków i o zachowek | str. 48
2.1.4. Transmisja a problematyka spadkobierców przednich i następczych | str. 51
2.1.4.1. Dziedziczenie prawa spadkobiercy przedniego do odrzucenia spadku | str. 51
2.1.4.2. Dziedziczenie prawa spadkobiercy następczego do odrzucenia spadku | str. 59
2.2. Prawo włoskie | str. 65
2.2.1. Przeniesienie powołania do spadku (trasmissione della delazione) | str. 65
2.2.1.1. Istota transmisji | str. 65
2.2.1.2. Charakter prawny powołania do dziedziczenia | str. 69
2.2.2. Konsekwencje prawne dziedziczenia powołania do spadku | str. 73
2.2.3. Szczególne przypadki transmisji | str. 77
2.2.3.1. Przeniesienie powołania do spadku po odrzuceniu spadku (trasmissione della delazione dopo la rinunzia) | str. 77
2.2.3.2. Przeniesienie powołania do spadku a osoby powołane w dalszej kolejności (trasmissione della delazione e chiamati successivi) | str. 79
2.2.3.3. Przeniesienie warunkowego powołania do spadku (trasmissione della delazione condizionale) | str. 80
2.3. Prawo szwajcarskie | str. 81
2.3.1. Przejście prawa do odrzucenia spadku (Übergang der Ausschlagungsbefugnis) | str. 81
2.3.2. Charakter prawny transmisji | str. 82
2.3.3. Bieg terminu do odrzucenia spadku transmitowanego | str. 85
2.4. Prawo austriackie | str. 87
Rozdział II
Konstrukcja prawna transmisji spadku | str. 90
1. Pojęcie transmisji | str. 90
2. Transmisja a nabycie spadku | str. 94
3. Charakter prawny transmisji - koncepcje teoretyczne | str. 100
3.1. Transmisja jako konsekwencja sukcesji uniwersalnej | str. 100
3.2. Transmisja jako przykład sukcesji syngularnej | str. 105
3.3. Transmisja jako prawo osobiste transmitariusza | str. 107
3.4. Transmisja jako tytuł powołania do spadku | str. 112
4. Transmisja zapisu windykacyjnego | str. 117
5. Uwagi de lege lata | str. 119
Rozdział III
Realizacja uprawnień transmisyjnych | str. 125
1. Zdolność transmitariusza do złożenia oświadczeń spadkowych | str. 125
1.1. Składanie oświadczeń przez osobę fizyczną | str. 125
1.2. Składanie oświadczeń przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną z art. 331 k.c. | str. 133
2. Pojęcie i cechy oświadczeń spadkowych transmitariusza | str. 139
2.1. Charakter prawny oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku | str. 139
2.2. Cechy oświadczeń transmitariusza | str. 140
2.2.1. Bezwarunkowość i nieterminowość | str. 140
2.2.2. Nieodwołalność | str. 142
2.2.3. Niepodzielność | str. 143
2.2.4. Niemajątkowy charakter | str. 146
2.2.5. Sformalizowanie | str. 148
3. Forma oświadczeń spadkowych transmitariusza | str. 148
3.1. Uwagi wprowadzające | str. 148
3.2. Forma oświadczeń składanych przed sądem | str. 151
3.3. Forma oświadczeń składanych poza sądem | str. 153
3.3.1. Stanowisko judykatury | str. 153
3.3.2. Poglądy doktryny | str. 156
4. Treść i skutki prawne oświadczeń spadkowych transmitariusza | str. 160
4.1. Składniki oświadczenia spadkowego | str. 160
4.2. Przyjęcie spadku pozostawianego i spadku transmitowanego | str. 163
4.3. Przyjęcie spadku pozostawianego i odrzucenie spadku transmitowanego | str. 166
4.4. Odrzucenie spadku pozostawianego | str. 168
4.5. Transmisja w prawie upadłościowym | str. 169
4.6. Uwagi de lege ferenda | str. 172
4.6.1. Przyjęcie per facta concludentia spadku przez transmitariusza | str. 172
4.6.2. Odrzucenie "ze wskazaniem" spadku przez transmitariusza | str. 175
5. Kolejność składania oświadczeń spadkowych przez transmitariusza | str. 178
6. Termin do złożenia przez transmitariusza oświadczeń spadkowych | str. 180
6.1. Charakter prawny terminu | str. 180
6.2. Bieg terminu | str. 183
6.2.1. Bieg terminu, gdy transmitent wiedział o tytule powołania go do spadku | str. 183
6.2.1.1. Koncepcja quasi-rygorystyczna | str. 183
6.2.1.2. Koncepcja quasi-liberalna | str. 185
6.2.2. Bieg terminu, gdy transmitent nie wiedział o tytule powołania go do spadku | str. 188
6.3. Przerwanie biegu terminu | str. 190
6.4. Skutki prawne niezłożenia przez transmitariusza oświadczeń spadkowych w terminie | str. 195
Rozdział IV
Wielość transmissio | str. 199
1. Wielość transmitariuszy | str. 199
1.1. Istota problemu | str. 199
1.2. Propozycje rozwiązania problemu | str. 201
1.2.1. Koncepcja odrębnych oświadczeń spadkowych | str. 201
1.2.2. Koncepcja wspólnego oświadczenia spadkowego | str. 205
1.2.3. Koncepcja dominacji oświadczenia o przyjęciu spadku | str. 212
1.3. Wielość transmitariuszy zapisu windykacyjnego | str. 215
2. Wielość transmisji | str. 219
2.1. Dalsza transmisja (further transmission) | str. 219
2.2. Podwójna transmisja (double transmission) | str. 225
2.3. Multitransmisja (multitransmission) | str. 233
3. Niemieckie Erben des Erben | str. 235
3.1. Wielość transmitariuszy a zasada wspólności majątku spadkowego | str. 235
3.2. Skutki prawne odrzucenia spadku transmitowanego przez jednego z transmitariuszy - między teorią przyrostu a zasadą sukcesji uniwersalnej | str. 240
4. Wnioski de lege lata i de lege ferenda | str. 248
Rozdział V
Transmisja spadku w ujęciu proceduralnym | str. 255
1. Rys historyczny postępowania transmisyjnego | str. 255
2. Tryby transmisji spadku | str. 260
2.1. Uwagi wprowadzające | str. 260
2.2. Tryb sądowy | str. 262
2.2.1. Właściwość organów sądowych w sprawie transmisji | str. 262
2.2.2. Wszczęcie postępowania transmisyjnego | str. 268
2.2.3. Kognicja sądu w sprawie transmisji | str. 273
2.2.4. Zawiadomienie osób powołanych do dziedziczenia po transmitencie | str. 281
2.3. Tryby pozasądowe | str. 284
2.3.1. Tryb notarialny | str. 284
2.3.2. Tryb konsularny | str. 290
3. Pełnomocnictwo transmisyjne | str. 296
Rozdział VI
Transmisja spadku - aspekty międzynarodowe | str. 302
1. Transmisja w prawie prywatnym międzynarodowym | str. 302
1.1. Sposoby nabycia spadku przez transmitariuszy | str. 302
1.2. Normy kolizyjne właściwe transmisji | str. 306
2. Transmisja spadku w umowach międzynarodowych | str. 312
3. Transmisja w rozporządzeniu spadkowym Unii Europejskiej | str. 321
3.1. Uwagi wprowadzające | str. 321
3.2. Jurysdykcja krajowa w sprawach transmisyjnych | str. 327
3.2.1. Ogólne zasady jurysdykcyjne | str. 327
3.2.2. Jurysdykcja przemienna | str. 337
3.3. Prawo właściwe dla transmisji spadku | str. 344
3.3.1. Zasady ogólne | str. 344
3.3.2. Regulacja szczególna | str. 350
3.4. Transmisja w europejskim poświadczeniu spadkowym | str. 357
Uwagi końcowe i wnioski | str. 365
Bibliografia | str. 383
Literatura | str. 391
