Związek przyczynowy jako przesłanka odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych

W książce omówiono problematykę związku przyczynowego jako przesłanki odpowiedzialności cywilnej. Zagadnienia ujęte są w możliwie jak najbardziej praktyczny sposób, tzw. problem solution, czyli pod kątem rozwiązania konkretnych problemów pojawiających się w praktyce. W pracy wykorzystano nowoczesne, zachodnioeuropejskie podejście do analizy powiązania conditio sine qua non, omawiając różne „scenariusze kauzalne”. Autorka uwzględnia dwa wiodące projekty unifikacyjne prawa czynów niedozwolonych: Principles of European Tort Law oraz Draft Common Frame of Reference. W książce znajdziesz m.in.: klasyczną analizę związku przyczynowego w prawie, w tym: zagadnienia teoretycznoprawne dotyczące relacji pomiędzy filozoficznym i prawniczym rozumieniem związku przyczynowego, test conditio sine qua non, analizę głównych teorii przyczynowości, m.in. teorii adekwatności; powiązania typu conditio sine qua non; zakres odpowiedzialności odszkodowawczej. W opracowaniu omówiono podstawowe dla badań komparatystycznych nad związkiem przyczynowym systemy prawne: niemiecki, francuski, angielski i amerykański, a także inne porządki prawne, w tym np. prawo austriackie, holenderskie, belgijskie, włoskie, hiszpańskie, tureckie oraz chińskie.

Wykaz ważniejszych skrótów | str. 13 Słowo wstępne | str. 15 Rozdział 1 Związek przyczynowy w prawie i filozofii | str. 21 1. Związek przyczynowy jako zagadnienie interdyscyplinarne | str. 21 2. Związek przyczynowy w filozofii – wzmianka | str. 22 2.1. Poglądy Davida Hume'a | str. 24 2.2. Poglądy Johna Stuarta Milla | str. 27 2.3. Poglądy Johna Leslie'ego Mackie'ego | str. 33 2.4. Poglądy Davida Lewisa | str. 35 3. Związek przyczynowy w prawie | str. 37 4. Porównanie filozoficznego i prawniczego rozumienia związku przyczynowego | str. 38 4.1. Potrzeba konfrontacji prawniczego i filozoficznego rozumienia związku przyczynowego | str. 38 4.2. Relacja między prawniczym i filozoficznym rozumieniem związku przyczynowego – przegląd stanowisk | str. 40 4.2.1. Poglądy utożsamiające prawnicze i filozoficzne rozumienie związku przyczynowego | str. 40 4.2.2. Poglądy negujące utożsamianie prawniczego i filozoficznego rozumienia związku przyczynowego | str. 44 5. Utożsamianie potocznego i prawniczego rozumienia związku przyczynowego | str. 60 6. Istnienie odpowiedzialności odszkodowawczej pomimo braku związku przyczynowego w rozumieniu filozoficznym | str. 64 6.1. Związki normatywne | str. 66 6.2. Zaniechanie – zagadnienia teoretycznoprawne | str. 75 6.2.1. Negacja istnienia przyczynowości zaniechania | str. 77 6.2.2. Aprobata istnienia przyczynowości zaniechania | str. 80 6.2.3. Stanowisko, według którego istnieje zarówno zaniechanie przyczynowe, jak i nieprzyczynowe | str. 81 6.3. Utrata korzyści (lucrum cessans) | str. 84 6.4. Oddziaływania psychiczne | str. 90 6.5. Stworzenie możliwości do wyrządzenia szkody przez inną osobę | str. 100 6.6. Związki między warunkami a skutkiem | str. 101 7. Konkluzje | str. 105 Rozdział 2 Powiązanie typu conditio sine qua non | str. 109 1. Test conditio sine qua non | str. 109 1.1. Istota powiązania typu conditio sine qua non | str. 111 1.2. Obiektywny charakter powiązania typu conditio sine qua non | str. 111 1.3. Izolacja badanej przyczyny z całokształtu koliczności | str. 113 1.4. Hipotetyczna eliminacja badanego zdarzenia z całokształtu okoliczności | str. 116 1.5. Czy hipotetyczna eliminacja odnosi się do całości zdarzenia, czy jedynie do jego bezprawnego elementu? | str. 117 1.6. Wyniki przeprowadzenia testu conditio sine qua non | str. 124 1.7. Modyfikacja testu conditio sine qua non | str. 128 1.8. Standard dowodu związku przyczynowego | str. 129 1.9. Test conditio sine qua non jako element analizy kauzalnej | str. 133 2. Zaniechanie jako conditio sine qua non | str. 138 2.1. Istota zaniechania | str. 140 2.2. Zaniechanie prawnie relewantne dla ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej | str. 141 2.2.1. Obowiązek podjęcia określonego działania | str. 142 2.2.2. Możliwość podjęcia działania | str. 148 2.2.3. Powiązanie kauzalne pomiędzy zaniechaniem i skutkiem szkodzącym | str. 150 3. Przyczynowość hipotetyczna | str. 158 3.1. Metodologiczna kwalifikacja przyczynowości hipotetycznej | str. 162 3.2. Możliwość kompensacji poszkodowanego w razie istnienia przyczyny hipotetycznej | str. 165 4. Legalne zachowanie alternatywne | str. 183 4.1. Możliwość kompensacji poszkodowanego w razie istnienia legalnego zachowania alternatywnego w analizie prawnoporównawczej | str. 184 4.1.1. Prawo niemieckie | str. 184 4.1.2. Prawo francuskie | str. 187 4.2. Metodologiczna kwalifikacja legalnego zachowania alternatywnego w prawie polskim | str. 192 4.3. Możliwość kompensacji poszkodowanego w razie istnienia legalnego zachowania alternatywnego w prawie polskim | str. 193 4.3.1. Stanowisko polskiej doktryny | str. 193 4.3.2. Stanowisko polskiej judykatury | str. 199 4.4. Relacja pomiędzy legalnym zachowaniem alternatywnym a lucrum cessans | str. 211 5. Wielość przyczyn | str. 213 5.1. Przyczynowość konkurencyjna | str. 224 5.1.1. Sytuacje, gdy za każdą z przyczyn ktoś ponosi odpowiedzialność | str. 227 5.1.2. Sytuacje, gdy za jedną z przyczyn ktoś ponosi odpowiedzialność, a druga jest zdarzeniem przypadkowym | str. 234 5.2. Przyczynowość kumulatywna | str. 238 5.2.1. Sytuacje, gdy za każdą z przyczyn ktoś ponosi odpowiedzialność | str. 239 5.2.2. Sytuacje, gdy za jedną z przyczyn ktoś ponosi odpowiedzialność, a druga jest zdarzeniem przypadkowym | str. 247 6. Utrata szansy | str. 251 6.1. Systemy prawne odrzucające możliwość kompensacji utraty szansy | str. 258 6.2. Systemy prawne dopuszczające możliwość kompensacji utraty szansy | str. 259 6.2.1. Prawo francuskie i belgijskie | str. 261 6.2.2. Systemy prawne common law | str. 270 6.3. Prawo polskie | str. 286 6.3.1. Szkoda na mieniu | str. 287 6.3.2. Szkoda na osobie | str. 292 6.3.3. Argumenty za i przeciw generalnej kompensacji utraty szansy w prawie polskim | str. 299 6.4. Ustalanie wysokości odszkodowania | str. 305 7. Przyczynowość alternatywna | str. 307 7.1. Skutek szkodzący jako rezultat jednej z okoliczności, za którą ktoś ponosi odpowiedzialność | str. 308 7.1.1. Jeden poszkodowany i zamknięta grupa potencjalnych sprawców | str. 308 7.1.2. Wielu poszkodowanych i otwarta grupa potencjalnych sprawców | str. 336 7.2. Skutek szkodzący jako rezultat okoliczności, za którą ktoś ponosi odpowiedzialność, albo okoliczności, za którą nikt nie ponosi odpowiedzialności lub za którą odpowiada sam poszkodowany | str. 345 7.2.1. Jeden poszkodowany | str. 345 7.2.2. Wielu poszkodowanych | str. 354 Rozdział 3 Zakres odpowiedzialności | str. 361 1. Zakres odpowiedzialności – uwagi wprowadzające | str. 361 2. Teorie indywidualizujące i generalizujące | str. 368 3. Teoria ekwiwalentności | str. 370 3.1. Zastosowanie teorii ekwiwalentności | str. 371 3.1.1. Rzymskie prawo prywatne – wzmianka | str. 372 3.1.2. Prawo belgijskie i francuskie | str. 374 3.1.3. Polskie prawo cywilne | str. 389 3.2. Pośredni związek przyczynowy | str. 393 3.3. Ocena teorii ekwiwalentności | str. 399 4. Teoria adekwatności | str. 403 4.1. Powstanie teorii adekwatności | str. 404 4.2. Teoria adekwatności w prawie polskim – rys historyczny | str. 409 4.3. Badanie kauzalne na podstawie teorii adekwatności | str. 412 4.3.1. Ocena zwiększenia prawdopodobieństwa pojawienia się skutku | str. 420 4.3.2. Adekwatność a typowość następstw zdarzenia szkodzącego | str. 439 4.3.3. Wyjątki od zasady adekwatnej przyczynowości | str. 443 4.3.4. Zagadnienia szczegółowe | str. 454 4.4. Tak zwana teoria wyjaśniająca | str. 474 4.5. Pośredni związek przyczynowy | str. 477 4.6. Odpowiedzialność odszkodowawcza wobec osób pośrednio poszkodowanych | str. 481 4.7. Ocena teorii adekwatności | str. 517 5. Teoria celu normy (zakresu ochronnego normy) | str. 519 5.1. Typizacja sytuacji, w których zastosowanie znajduje teoria celu normy | str. 526 5.2. Koncepcja tzw. bezprawności względnej | str. 528 5.3. Ocena teorii celu normy | str. 542 6. Teoria zakresu ryzyka | str. 543 7. Teoria (racjonalnej) przewidywalności związku przyczynowego | str. 546 7.1. Przewidywalność jako element obowiązku staranności (duty of care) i bliskości szkody (remoteness of damage) | str. 566 7.2. Tak zwana thin skull rule | str. 572 7.3. Ocena teorii racjonalnej przewidywalności | str. 577 8. Teoria związków przyczynowych koniecznych i przypadkowych | str. 578 8.1. Teoria nieuniknionego związku przyczynowego | str. 581 8.2. Ocena teorii związków przyczynowych koniecznych i przypadkowych | str. 582 9. Projekty unifikacyjne prawa czynów niedozwolonych | str. 584 9.1. Principles of European Tort Law | str. 585 9.2. Draft Common Frame of Reference | str. 588 9.3. Ocena propozycji zawartych w projektach unifikacyjnych prawa czynów niedozwolonych | str. 590 Podsumowanie | str. 591 Uwagi końcowe | str. 603 Bibliografia | str. 607 Orzecznictwo polskie | str. 623 Orzecznictwo zagraniczne | str. 631