W tym interdyscyplinarnym studium, które łączy komparatystykę literacką i translatologię, autorka analizuje przekłady poezji Bolesława Leśmiana na języki czeski, słowacki, rosyjski i ukraiński. Szczegółowo bada kluczowe wyzwania translatorskie, takie jak leśmianizmy, neologizmy, metaforyka, poetyka negatywna oraz specyficzne kategorie czasu i przestrzeni, które kształtowały twórczość poety. Publikacja wyróżnia się wprowadzeniem teorii transpozycji jako narzędzia do rozwiązywania problemu nieprzekładalności oraz praktycznymi rekomendacjami dla tłumaczy. Wypełnia istotną lukę w badaniach nad recepcją Leśmiana w językach słowiańskich, szczególnie czeskim, słowackim i ukraińskim, które dotąd były marginalizowane.
******
Leśmian Untranslatable. Selected Problems of Translating Bolesław Leśmian's poetry into Czech, Ukrainian, Slovak and Russian
In this interdisciplinary study, which combines literary comparative studies and translatology, the author analyses the translations of Bolesław Leśmian’s poetry into Czech, Slovak, Russian and Ukrainian. She examines in detail key translation challenges, such as so-called leśmianisms, neologisms, metaphors, negative poetics and the specific categories of time and space that shaped poet’s works. The publication is notable for its introduction of transposition theory as a tool to solve the problem of untranslatability and practical recommendations for translators. It fills an important gap in research on the reception of Leśmian in Slav languages, especially in Czech, Slovak and Ukrainian, which have so far been marginalized.
WSTĘP. Problemy tłumaczenia poezji Leśmiana wobec zjawiska nieprzekładalności 9
ROZDZIAŁ I. Świat i zaświat przedstawiony – poetyka negatywna w przekładzie 27
I.1. Dziewczyna 27
I.2. Ballada bezludna 44
I.3. Pszczoły 70
I.4. Wnioski 86
ROZDZIAŁ II. Poetyka i antropologia postaci literackiej – fokalizacja w przekładzie 89
II.1. Piła 89
II.2. Gad 116
II.3. Jadwiga 141
II.4. Wnioski 163
ROZDZIAŁ III. Przestrzeń natury – leśmianizmy w przekładzie 165
III.1. Zmierzchun 165
III.2. Dąb 183
III.3. Topielec 213
III.4. Wnioski 242
ROZDZIAŁ IV. Czas – metafory w przekładzie 245
IV.1. Twój portret z lat dziecinnych 245
IV.2. Zielona godzina 256
IV.3. Zwiewność 270
IV.4. Wnioski 288
KONKLUZJA TEORETYCZNA. Transpozycja jako sposób na nieprzekładalność (z Leśmianem w tle) 293
NOTA BIBLIOGRAFICZNA 315
ANEKS. Analizowane utwory 316
BIBLIOGRAFIA 321
INDEKS OSÓB 329
