Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo 15(18) 2025

Cenzury. Od Redakcji 13 CENZURA I OPRESJE WŁADZY JOANNA KRÓLAK, Performatywność cenzury 17 ELŻBIETA WESOŁOWSKA, Co wolno było poetom? 31 ANNA TARWACKA, Wieczna cenzura Domicjana w zwierciadle prawa i literatury 45 DAMIAN KUBIK, Między cenzurą i propagandą. Francuska administracja nad Dubrownikiem a aktywność lokalnych elit kulturalnych 57 ALINA MOLISAK, Cenzura we Lwowie w późnych latach trzydziestych. Tygodnik „Kontratak” – studium przypadku 73 EWA POGONOWSKA, Dziennik intymny i państwo totalitarne. Przypadek zapisków radzieckiej uczennicy 89 SYLWIA NOWAK-BAJCAR, Gułag Tity jako terra incognita w polskiej krytyce literackiej czasów PRL-u lat siedemdziesiątych – przypadek Dragoslava Mihailovicia 107 KAMILA BUDROWSKA, Lem, Gławlit i polska cenzura 125 MARZENA WOŹNIAK-ŁABIENIEC, Marek Hłasko i jego twórczość w dokumentach GUKPPiW (lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte). Rekonesans 149 DARIUSZ PACHOCKI, Redagowany czy cenzurowany? Współpraca Marka Hłaski z „Kulturą” i „Wiadomościami” 165 KONTROLE – WARTOŚCI – ŚWIATOPOGLĄDY MAGDALENA KURAN, „[...] żeby duch jego i treść opisu bez uszczerbku zachować” – dlaczego w XIX wieku ocenzurowano Żywoty świętych Piotra Skargi (edycja z 1857 roku) 183 JANUSZ KOSTECKI, „Polskiej” Matki Boskiej przykre doświadczenia z carską cenzurą zagraniczną w latach 1865–1904 205 KATARZYNA KOŚCIEWICZ, Cenzorzy, redaktorzy, „ojcowie rodzin” i „matki”. O kilku aspektach cenzurowania twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera 245 ROMAN KRZYWY, Kapłan i filolog. Zapomniany spór Aleksandra Bru¨cknera z kościelnym stróżem moralności z powodu wydania Ogrodu fraszek Wacława Potockiego 261 MAGDA NABIAŁEK, Dramaturgiczna demaskacja (narodowych) mitów na cenzurowanym: Śmierć na gruszy Witolda Wandurskiego oraz Ecce homo Ewy Szelburg-Zarembiny 281 PIOTR BORDZOŁ, Przedwojenne wydanie Listów Elizy Orzeszkowej. Rozpoznania wstępne 301 BEATA GARLEJ, Ocenzurowany diabeł – casus Andre´ Frossarda 321 AUTOCENZURA I INNE STRATEGIE OBRONY MARIA JANOSZKA, Erotyka non grata? Autocenzura Rękopisu znalezionego w Saragossie Jana Potockiego 339 MAŁGORZATA KRÓL, Autocenzura w epistolografii i dziełach wspomnieniowych zesłańców. Rekonesans 355 ANNA PISULA, Z wygnania Tomasza Zana, czyli milczący dziennik. O przejawach autocenzury w tekście intymistycznym 371 JAN POTKAŃSKI, Nieświadoma autocenzura w twórczości i dziennikach Zofii Nałkowskiej 387 DARIUSZ PIOTROWIAK, Chwasty w herbarzu, czyli Poczet herbów nie(dokładnie) wyplewiony. Wacława Potockiego sposoby na obejście cenzury 401 MACIEJ SZARGOT, Koncert skrzypcowy i krowa. O grze Gałczyńskiego z cenzurą, krytyką i czytelnikami w poemacie Niobe 419 POŻYTKI FILOLOGICZNE RADOSŁAW GRZEŚKOWIAK, Przeoczony XVI-wieczny przekład emblematu Andrei Alciata. Fraszka Na łakomego Melchiora Pudłowskiego na tle renesansowej recepcji zbioru 435 MAGDALENA PISKAŁA, O problemach z edycją epigramatycznej spuścizny Stanisława Niewieskiego 453 MARCIN CAŁBECKI, Komunikacja – pedagogika – miłość. Tancerz Mecenasa Kraykowskiego Witolda Gombrowicza a zworniki kultury 469 KINGA MATUSZKO, MIKOŁAJ GŁOS, „Pętano nas wszystkie przez całe życie, seksualnie, społecznie i kulturowo. Czas odwrócić role! Teraz my będziemy pętać!” – proza Agnieszki Szpili w kontekście postfeminizmu i postpornografii 483 Indeks osób 505 ********* Censorship. From the Editors 13 CENSORSHIP AND OPPRESSIVENESS OF AUTHORITY JOANNA KRÓLAK, Performativity of Censorship 17 ELŻBIETA WESOŁOWSKA, What Were Poets Allowed to Do? 31 ANNA TARWACKA, Domitian’s Perpetual Censorship in the Mirror of Law and Literature 45 DAMIAN KUBIK, Between Censorship and Propaganda: Dubrovnik under the Control of French Administration and the Activity of Local Cultural Elites 57 ALINA MOLISAK, Censorship in Lviv in the Late 1930s. The Weekly Magazine Kontratak – A Case Study 73 EWA POGONOWSKA, The Intimate Diary and the Totalitarian State: The Case of Diary Notes of a Soviet Schoolgirl 89 SYLWIA NOWAK-BAJCAR, Tito’s Gulag as terra incognita in Polish Literary Criticism of the 1970s’ Polish People’s Republic: The Case of Dragoslav Mihailović 107 KAMILA BUDROWSKA, Lem, Glavlit, and Polish Censorship 125 MARZENA WOŹNIAK-ŁABIENIEC, Marek Hłasko and His Works in GUKPPiW Documents from the 1950s and 1960s: The Reconnaissance 149 DARIUSZ PACHOCKI, Edited or Censored?: Marek Hłasko’s Collaboration with Kultura and Wiadomości 165 CONTROL – VALUES – WORLDVIEWS MAGDALENA KURAN, “[...] to preserve his spirit and the content of the description unscathed”: Why the 1857 Edition of Żywoty Świętych by Piotr Skarga Was Censored 183 JANUSZ KOSTECKI, The “Polish” Mother of God: Distressing Encounters with Tsarist Foreign Censorship in the Years 1865 to 1904 205 KATARZYNA KOŚCIEWICZ, Censors, Editors, “Fathers of Families” and “Mothers”: On Several Aspects of Censoring the Work of Kazimierz Przerwa-Tetmajer 245 ROMAN KRZYWY, The Priest and the Philologist: The Forgotten Dispute Between Aleksander Bru¨ckner and the Ecclesiastical Guardian of Public Morals Over the Publication of Wacław Potocki’s Ogród Fraszek 261 MAGDA NABIAŁEK, Dramatic Unmasking of (National) Myths in Śmierć na gruszy by Witold Wandurski and Ecce homo by Ewa Szelburg-Zarembina 281 PIOTR BORDZOŁ, Pre-World War II Edition of Eliza Orzeszkowa’s Listy: Preliminary Recognition 301 BEATA GARLEJ, The Devil Censored: The Case of Andre´ Frossard 321 SELF-CENSORSHIP AND OTHER DEFENCE STRATEGIES MARIA JANOSZKA, Eroticism non grata? Self-Censorship in Jean Potocki’s Rękopis znaleziony w Saragossie 339 MAŁGORZATA KRÓL, Self-Censorship in Epistolography and Memoirs of Exiles. A Reconnaissance 355 ANNA PISULA, Z wygnania by Tomasz Zan, or the Silent Diary: On the Manifestations of Self-Censorship in the Intimist Text 371 JAN POTKAŃSKI, Unconscious Self-Censorship in the Zofia Nałkowska’s Works and Diaries 387 DARIUSZ PIOTROWIAK, The Weeds in the Heraldry Book – Poczet herbów Not(Entirely) “Weeded out”: Wacław Potocki’s Censorship Evasion Strategies 401 MACIEJ SZARGOT, The Violin Concerto and the Cow: On Gałczyński’s Game with Censorship, Critics and Readers in the Poem Niobe 419 PHILOLOGY IN USE RADOSŁAW GRZEŚKOWIAK, An Overlooked Sixteenth-Century Translation of Andrea Alciato’s Emblem: Melchior Pudłowski’s Epigram “Na łakomego” in the Context of the Renaissance Reception of the Collection 435 MAGDALENA PISKAŁA, On Some Editorial Challenges with the Epigrammatic Legacy of Stanisław Niewieski 453 MARCIN CAŁBECKI, Communication – Pedagogy – Love: Tancerz Mecenasa Kraykowskiego by Witold Gombrowicz and the Keystones of Culture 469 KINGA MATUSZKO, MIKOŁAJ GŁOS, ‘We have all been shackled throughout our lives, sexually, socially and culturally. Time to reverse the roles! Now we will bind!’: The Prose of Agnieszka Szpila in the Context of Postfeminism and Post-Pornography 483 Index 505