Autorka wnikliwie przygląda się motywom metafizycznym w liryce Mariny Cwietajewej, dostrzegając określoną systematykę w ich występowaniu i tendencję do ich nieustannej metamorfozy. Mistrzostwo słowa poetki potwierdza po raz kolejny, że dokonała ona przełomowej zmiany w rozumieniu istoty poezji XX wieku, a głębia jej refleksji nad istnieniem świata i człowieka w tym świecie zbliżała ją do filozofii.
Motywy, którymi posługiwała się Cwietajewa, były bowiem dotychczas zarezerwowane dla dyskursu filozoficznego, ponieważ odnosiły się do takich pojęć jak przestrzeń i czas, dusza i ciało, życie i śmierć, światło i ciemność, milczenie i dźwięk, Bóg. Mimo iż poetka niejednokrotnie powracała w swoich wierszach do tych motywów, to za każdym razem zaskakują one głębią znaczeń i siłą wyrazu. Dla badacza i czytelnika twórczość Mariny Cwietajewej to niekończące się odkrywanie ukrytych sensów i rozkodowywanie emocji zamkniętych w wyrafinowanych formach słownych.
*********
Constant Metaphysical Motifs in Marina Tsvetaeva’s Works
The analysis of metaphysical motifs in Marina Tsvetaeva’s lyric poetry, their occurrence and tendency to continuous metamorphosis. Tsvetaeva made a profound change in understanding the essence of the 20th century poetry and her reflections on the world and man’s place in it brought her closer to philosophy. The motifs she used had been present in philosophical discourse as they referred to such notions as space and time, body and soul, life and death, light and darkness, silence and sound, god. To a scholar and a reader Tsvetaeva’s poetry means constant discovering and decoding senses and emotions hidden in sophisticated words.
*********
Dr Elena Janczuk (ORCID 0000-0001-5535-3207) – doktor nauk humanistycznych, wieloletni pracownik Katedry Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Pracę doktorską obroniła na Wydziale Lingwistyki Stosowanej UW, pisząc rozprawę pod kierunkiem prof. dr. hab. Stanisława Siatkowskiego. Autorka monografii "Język poetycki Mariny Cwietajewej. Gra słów i sensów" (WUW, 2013), "Stałe motywy metafizyczne w twórczości Mariny Cwietajewej" (WUW 2021) oraz licznych artykułów naukowych publikowanych w Polsce, Rosji i na Białorusi. Jej zainteresowania naukowe obejmują m.in. historię literatury, kultury i sztuki Rosji, zwłaszcza XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości okresu modernizmu rosyjskiego i emigracji rosyjskiej.
Wstęp 7
ROZDZIAŁ 1. Niektóre cechy procesu historycznoliterackiego w Rosji na początku XX wieku 17
ROZDZIAŁ 2. Marina Cwietajewa wobec własnej twórczości 31
2.1. Autobiograficzność jako lejtmotyw w twórczości
Cwietajewej 31
2.2. Obraz tożsamości poetki w jej twórczości 47
ROZDZIAŁ 3. Stałe motywy metafizyczne w twórczości
Mariny Cwietajewej 55
3.1. Motyw: próba definicji 55
3.2. Motywy nawiązujące do czasu i przestrzeni 68
3.2.1. O postrzeganiu czasu 68
3.2.2. Motyw wieku ludzkiego 89
3.2.3. Motyw rozłąki i nostalgii 110
3.2.4. Motyw domu i bezdomności 135
3.2.5. O granicach przestrzeni. Motywy okien i
drzwi 157
3.3. Motywy nawiązujące do duszy i ciała 178
3.3.1. Geneza motywów cielesnych 178
3.3.2. Pierś w świecie cielesności Cwietajewej 196
3.3.3. O postrzeganiu duszy 221
3.4. Motywy życia i śmierci 240
3.4.1. Motyw życia 240
3.4.2. Motyw własnej śmierci 262
3.5. Jedność sprzeczności 292
3.5.1. O postrzeganiu światła i ciemności 292
3.5.2. Właściwości audialnej percepcji poetki 314
3.5.3. Poetyka milczenia 331
3.5.4. Zmienna wizja Boga 345
Zakończenie 393
Bibliografia 407
Wykaz skrótów przywoływanych dzieł M. Cwietajewej 425
Indeks tematyczny 426
Streszczenie 433
Pезюме 436
Summary 440
