Jedenasty tom serii naukowej "OderÜbersetzen" poświęcony jest przekładowi w teatrze i dla teatru – rozumianemu jako przestrzeń transferu języka, kultury i doświadczenia. Publikacja dokumentuje najważniejsze zjawiska ostatnich lat w polsko-niemieckim środowisku translatorskim, łącząc refleksję naukową z analizą praktyki przekładowej i teatralnej. Centralną część tomu stanowią teksty poświęcone tłumaczeniu dramatów, wielojęzyczności scenicznej oraz teatrowi jako medium pamięci i interwencji społecznej. Autorzy i autorki analizują m.in. współczesny teatr migrantów w Niemczech (Eliza Szymańska), strategie przekładu dramatów antycznych i współczesnych reinterpretacji antyku (Jacek Kaduczak), a także problem reprezentacji Holocaustu w teatrze i w sztuce (Krzysztof Tkaczyk). Tom zawiera również przekłady literackie niepublikowanych dotychczas utworów, rozmowy z ludźmi teatru i tłumaczami, artykuły powstałe w oparciu o zasoby Archiwum im. Karla Dedeciusa, poświęcone m.in. zbiorom związanym z Wisławą Szymborską oraz historii tłumaczenia Wesela Stanisława Wyspiańskiego. Na szczególną uwagę zasługują również: obszerny artykuł Karola Sauerlanda poświęcony relacjom Zbigniewa Herberta i Karla Dedeciusa, a także niepublikowane dotąd w języku niemieckim teksty Edwarda Balcerzana o sztuce przekładu oraz Aleksandra Fiuta o Czesławie Miłoszu. Jedenasty tom "OderÜbersetzen" to wielogłosowa publikacja ukazująca przekład jako doświadczenie artystyczne, społeczne i kulturowe. Stanowi inspirującą lekturę dla badaczy, tłumaczy i wszystkich zainteresowanych współczesną translatologią oraz teatrem. Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (CC BY) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/pl/).

Edytorial 6 Bożena Chołuj: Abschied von Martin Pollack 10 Martin Pollack: Gespräch mit meinem Marder 13 Karl-Dedecius-Preis 2022 und 2024 Monika Sznajderman: Laudatio für Elżbieta Kalinowska 20 Elżbieta Kalinowska: Podziękowanie 24 Małgorzata Sikorska-Miszczuk: Laudacja dla Andreasa Volka 26 Andreas Volk: Dankesrede 28 Katja Petrowskaja: Laudatio auf Urszula Poprawska 30 Urszula Poprawska: Dankesrede 33 Daniel Kampa: Laudatio für Lothar Quinkenstein 36 Lothar Quinkenstein: Dankesrede 40 Kunst des Übersetzens Rolf Fieguth: Vorwort des Übersetzers 46 Juliusz Słowacki: Do Autora "Irydiona". List II-gi / 48 Rolf Fieguth: An den Autor des 'Irydion'. IIer Brief 49 Aleksandra Lukoszek: "Fischer Fritz, czyli o rybaku Fritzu" Raphaeli Bardutzky. Od tłumaczki słów kilka 58 Raphaela Bardutzky: Fischer Fritz. Sprechtheater / 60 Aleksandra Lukoszek: 'Fischer Fritz, czyli o rybaku Fritzu' 61 Schwerpunkt: Theater und Übersetzung Eliza Szymańska: Refleksja – rebelia – interwencja. O liminalności i poczuciu sprawczości w twórczości teatralnej polskich migrantów i migrantek w Niemczech 84 Magdalena Gabrysiak: »Wörtlichkeit vor Augen«: Das Drama und die Übersetzungstheorie Walter Benjamins 99 Jacek Kaduczak: Teby wiecznie żywe? Strategie tłumaczeniowe dramatów antycznych i współczesnych sztuk inspirowanych antykiem na przykładzie "Antygony" Sofoklesa, "Lajosa" Rolanda Schimmelpfenniga i "forecast: ödipus" Thomasa Köcka 112 Krzysztof Tkaczyk: Aufbrüche ganz unerwartet. Peter Handkes ('Quodlibet') und Wojciech Albińskis ('Oświęcimki') HolocaustAssoziationen 131 Übersetzung als Erfahrung Arkadiusz Porada / Hela Pyrka: Teatr na granicy. Studium przypadku wokół "Republiki Marzeń" 144 Antonina Balfanz: Przetłumaczyć "Gołe baby", czyli jak oswoić bańki 156 Im Gespräch Frauke Adesiyan / »Man kriecht regelrecht in die Sätze hinein« – Lothar Lothar Quinkenstein: Quinkenstein über seine Nobelpreis-würdigen Literaturübersetzungen 170 Aus dem Archiv Ilona Czechowska: Geister der Hoffnung – 'Die Hochzeit' in Salzburg. Die Kulissen der Aufführung eines polnischen Dramas 176 Wisława Szymborska: Śmiech / 186 Angela Rogner: Lachen 187 Agnieszka Brockmann: Poetka w archiwum tłumacza. Materiały Wisławy Szymborskiej w archiwum prywatnym Karla Dedeciusa 190 Małgorzata Szajbel-Keck: Szymborska bez granic: stulecie poetki we Frankfurcie nad Odrą i Słubicach 200 Alte Bücher, neue Bücher Bernhard Hartmann: »Brecht bewundert Ihr Poem und hatte großen Spaß an der Arbeit« – Bertolt Brechts Ważyk-Übersetzungen 208 Karol Sauerland: Garść uwag z okazji wydania tomu korespondencji między Karlem Dedeciusem i Zbigniewem Herbertem 233 Aleksander Fiut: Czesław Miłosz im 21. Jahrhundert. Einige Betrachtungen anlässlich des 20. Todestages des Dichters (Übers. Nina Kozlowski) 248 Aus der Werkstatt Yaryna Kilo: Konferenzdolmetschen aus theoretischer und praktischer Sicht 262 Translatorisches Lexikon Edward Balcerzan: Horizonte der Kunst des literarischen Übersetzens (Übers. Ulrich Räther) 272 Biogramy autorek i autorów 285

Koszyk

OderÜbersetzen 2025/11