Metafikcja komiczna i komizm metafikcyjny w dramatach Luigiego Pirandella i Witolda Gombrowicza

Podziękowania 9 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Stan badań 16 1.1. Wprowadzenie 16 1.2. Powiązania metafikcji i komizmu 17 1.3. Pirandellowskie i gombrowiczowskie jakości komiczne 23 1.3.1. Luigi Pirandello 23 1.3.2. Witold Gombrowicz 26 1.4. Pirandellowsko-gombrowiczowska komparatystyka 29 1.5. Podsumowanie 34 ROZDZIAŁ 2. Kontekst metodologiczny 35 2.1. Wprowadzenie 35 2.2. Struktury metafikcyjne 35 2.2.1. Metafikcja 35 2.2.2. Intertekstualność 42 2.2.3. Ironia 45 2.2.4. Postać metafikcyjna 48 2.3. Teorie i formy komizmu 49 2.4. Komiczne uwarunkowania metafikcji 57 2.4.1. „Poufałe obmacywanie” źródłem komizmu 57 2.4.2. Komizm metafikcyjny. Między empatią a ironią 59 2.5. Podsumowanie 63 ROZDZIAŁ 3. Struktury i sensy komiczne metafikcji w dramatach Pirandella 65 3.1. Wprowadzenie 65 3.1.1. Twórczość dramatyczna Pirandella 65 3.1.2. Struktury metafikcyjne w dramatach Pirandella 72 3.1.3. Komiczny potencjał metafikcji w dramatach Pirandella 73 3.2. Intertekstualność 75 3.2.1. Autointertekstualność 75 3.2.2. Dramatyczna gra w teatr: intertekstualność i niestabilność gatunkowa (reminiscencje gatunków dramatycznych) 83 3.2.2.1. Rekonfiguracje dramatu mieszczańskiego 84 3.2.2.2. W krzywym zwierciadle: kostium szekspirowski i historyczny 89 3.2.2.3. Grymasy maski komedii dell’arte 92 3.2.3. Podsumowanie 95 3.3. Ironia 97 3.3.1. Ironia narracyjna 98 3.3.2. Ironia groteski 104 3.4. Postaci metafikcyjne 106 3.4.1. Świadomość fikcyjności 108 3.4.1.1. Rozdźwięk między postacią a aktorem, postacią a rolą, postacią a kukłą 109 3.4.1.2. „Powołał nas do życia autor” 115 3.4.2. Animatorzy-rezonerzy 117 3.4.3. Podsumowanie 123 3.5. Metafikcyjne źródła komizmu w dramatach Pirandella 124 ROZDZIAŁ 4. Struktury i sensy komiczne metafikcji w dramatach Gombrowicza 127 4.1. Wprowadzenie 127 4.1.1. Twórczość dramatyczna Gombrowicza 127 4.1.2. Struktury metafikcyjne w dramatach Gombrowicza 130 4.1.3. Komiczny potencjał metafikcji w dramatach Gombrowicza 131 4.2. Intertekstualność 132 4.2.1. Polifonia motywów, stylów i gatunków 132 4.2.2. Dramaty podszyte Szekspirem 136 4.2.3. Stylizacja muzyczna 141 4.2.4. Operetka w Operetce. Operetka jako parodia paradygmatu gatunkowego 150 4.2.4.1. Operetka: lekki temat porwany przez wiatr historii 152 4.2.4.2. Operetka: od strojności do nagości 153 4.2.5. Podsumowanie 155 4.3. Ironia 157 4.3.1. Ironia narracyjna 157 4.3.1.1. Ironiczne nacechowanie autorskiego paratekstu 157 4.3.1.2. Ujawnianie się świadomości autorskiej 162 4.3.1.3. Sztuczność i kompulsywne odgrywanie ról 168 4.3.2. Ironia groteski (aura groteski i absurdu) 173 4.3.3. Podsumowanie 178 4.4. Postaci podszyte metafikcją 179 4.4.1. (De)konstrukcja 179 4.4.2. Autorefleksyjność 185 4.4.3. Podsumowanie 191 4.5. Metafikcyjne źródła komizmu w dramatach Gombrowicza 192 ROZDZIAŁ 5. W stronę modelu komizmu metafikcyjnego 194 5.1. Pirandellowsko-gombrowiczowska komparatystyka: struktury i sensy komiczne metafikcji 194 5.1.1. Intertekstualność 194 5.1.2. Ironia 199 5.1.3. Postać metafikcyjna 203 5.1.4. Podsumowanie 207 5.2. Model komizmu metafikcyjnego 209 5.3. Model komizmu metafikcyjnego w kierunku postmodernistycznych realizacji 210 5.3.1. Intertekstualność 213 5.3.2. Ironia 219 5.3.3. Postać metafikcyjna 221 5.4. Podsumowanie 225 ROZDZIAŁ 6. Postmodernistyczny charakter komizmu metafikcyjnego 227 6.1. Wprowadzenie 227 6.2. Komizm metafikcji jako differentia specifica postmodernizmu 229 6.3. Struktury i sensy komiczne metafikcji jako przejaw postmodernistycznych konotacji i antecedencji w twórczości dramatycznej Pirandella i Gombrowicza 233 6.3.1. Postmodernistyczne konteksty twórczości Pirandella 234 6.3.2. Postmodernistyczne konteksty twórczości Gombrowicza 236 6.3.3. Podsumowanie 242 Zakończenie 243 Po zakończeniu 246 Bibliografia 249 Nota bibliograficzna 271 Streszczenia 272 Indeks osób 275