Niech się pan nie wyteatrza!

Autorka podąża tropem Mariana Pankowskiego piszącego historię Auschwitz postrzeganą jako „irracjonalne jasełka”, prywatną, nieoficjalną, obsceniczną, skupioną na cielesnym detalu, głodną zmysłowych doświadczeń, pamiętaną przez dźwięki, smaki, zapachy. Tytuł książki jest zaczerpnięty z dramatu Chrabąszcze. „Niech się pan nie wyteatrza!” – mówi Dziennikarz, reprezentujący oficjalną wersję pamięci zbiorowej, do pojawiającej się znikąd zjawy Andrzeja, emanacji przeszłości, wnoszącej na scenę całą ambiwalencję i skomplikowanie naszej historii. Wszystko, co w niej uwiera, rodzi dyskomfort, co w owej oficjalnej narracji się nie mieści, co próbujemy stłumić, zatuszować, wymazać. Ale teatr – zdaje się mówić Pankowski – z jego wywrotowym potencjałem, zapomnieć nam nie pozwoli. Oficjalny rytuał upamiętnienia zmieni w groteskowy karnawał. Wyzwoli to, co stłumione. W imię Nocy i Mowy. W imię ciała i śmiechu, historii i pamięci pisanych małymi literami. The author analyses and interprets selected prose and dramatic works of Marian Pankowski in reference to areas of contemporary humanities: Holocaust studies, trauma studies, gender studies, memory studies and animal studies. She draws attention to Pankowski’s concentration camp experience. The author addresses themes most often explored in Pankowski’s works: the Holocaust, the writer’s attitude toward the body and corporeality, his obscene aesthetics and his Gombrowicz-like distance toward the national myths.

Wstęp 7 Świadek, milczenie, cenzura 9 Inna strona kanonu 20 ROZDZIAŁ I. Kacet i teatr 29 Zagłada i profanacje 31 Fascynujący faszyzm 36 Kacet i teatr 48 Teatrowanie nad świętym barszczem 60 ROZDZIAŁ II. Niech się pan nie wyteatrza! 67 Jak wam się podoba 69 Niech się pan nie wyteatrza! 76 Traktat o manekinach 79 Wojna nie ma w sobie nic z kobiety 90 Legendy o krwi 101 Żałoba i melancholia 105 ROZDZIAŁ III. Gdzie jesteś ciało moje? 115 Ciała i ich fabuły 117 Filozofia przygody 129 Miasto czerwonych domów 135 Ciało w bólu 147 ROZDZIAŁ IV. Jak pies z kotem 155 Kto śmiech upamiętni 157 Jak pies z kotem 162 Zapisane na ciele 186 Inna strona kanonu 204 ROZDZIAŁ V. Podróż, jakiej jeszcze nie było 209 Machina metafor 211 Nasza klasa 224 Wycieczka do muzeum 232 Podróż, jakiej jeszcze nie było 239 Zakończenie 245 Przez małe h 247 Bibliografia 255 Wykaz utworów Mariana Pankowskiego 271 Nota wydawnicza 272 Podziękowania 273 Indeks nazwisk 274