Tadeusz Czapczyński (1884-1958)

W publikacji zaprezentowano sylwetkę Tadeusza Czapczyńskiego, jednego z wybitnych polonistów międzywojnia, działacza oświatowego, autora podręczników i książek dla nauczycieli, badacza literatury i literata. Szczególnie ważna - zarówno w refleksji nad historią dydaktyki, jak i dla projektowania zmian we współczesnej oświacie - jest jego antropocentryczno-kulturowa wizja kształcenia polonistycznego (literackiego i językowego), która w sposób zasadniczy przyczyniła się do odejścia od dydaktyki bazującej na pamięciowym reprodukowaniu treści w kierunku nauczania angażującego młodych ludzi w proces kształcenia. Ponadto jego studia literaturoznawcze są dowodem na to, że umiejętnie łączył pracę badawczą z warsztatem nauczyciela. Mimo bogatej i różnorodnej aktywności Czapczyńskiego, jego dorobek nie doczekał się dotąd szerszego omówienia. Autorka wydobywa go z zapomnienia, mając nadzieję, że dzięki temu Czytelnicy lepiej poznają tę niezwykłą postać.

Wykaz skrótów 9 Słowo wstępne 13 Tadeusza Czapczyńskiego życie czynem znaczone 25 I. PRZESTRZENIE EDUKACJI 71 1. Idee oświecenia, romantyzmu i Młodej Polski w hermeneutycznej perspektywie aksjologicznej 73 Biografia w szkole galicyjskiej 80 Literatura współczesna na lekcjach języka polskiego 95 Prace popularyzatorskie 106 Zakończenie 110 2. Monograficzna koncepcja nauczania literatury 113 Rozbiór Pana Tadeusza Adama Mickiewicza 119 Ogniem i mieczem Henryka Sienkiewicza w refleksji metodycznej 134 Zakończenie 148 3. Literatura na lekcjach języka polskiego 153 Pieśń i piosenka legionowa 159 Ku Rzeczypospolitej – edukacja polonistyczna mniejszości narodowych i wyznaniowych 167 Idee regionalizmu na lekcjach języka polskiego 172 Rozwiązania dydaktyczne 184 Zakończenie 191 4. Projekt kształcenia językowego 195 Ćwiczenia w mówieniu 203 Ćwiczenia stylistyczne 215 Prace pisemne środkiem zadomowienia ucznia 222 Zakończenie 232 II. PASJE LITERATUROZNAWCZE 237 1. Kult życia i pracy w twórczości Marii Dąbrowskiej 239 Twórczość Dąbrowskiej dla dorosłego czytelnika 242 Utwory dla dzieci 265 Zakończenie 273 2. Maria Konopnicka – znana i nieznana 279 Epistolografia jako źródło badań literaturoznawczych 282 O Konopnickiej-pisarce 297 Zakończenie 323 III. TWÓRCZOŚĆ LITERACKA 327 1. Świat zamieniony w słowo 329 Opowiadania i dramaty w służbie narodu i społeczeństwa 330 Zanurzenie w poezji 337 Utwory dla najmłodszych 351 Zakończenie 364 Zakończenie 367 Kalendarium życia Tadeusza Czapczyńskiego 375 Bibliografia 383 Summary 419 Indeks nazwisk 423 Od redakcji 443