Obrazy czarności

Praca jest próbą syntetycznego zbadania wpływu niemieckiego kolonializmu na szeroko pojętą kulturę niemieckojęzyczną okresu 1884–1989 oraz wskazania w tym kontekście na złożony charakter tworzenia figury „wroga”. W "Obrazach czarności" krytycznie ujęto mechanizmy społecznego wykluczenia od końca XIX wieku po współczesność. Analizowane w książce formy niemieckiego rasizmu stanowią skuteczną broń w zarządzaniu społecznym strachem, ostatecznie wykraczając poza kontekst niemiecki. Główną tezą książki jest bowiem konstatacja, że tytułowe obrazy czarności – dotyczące wszystkich, którzy w ramach własnej wspólnoty traktowani są jako „inni”, „obcy” bądź „wrodzy” – odznaczają się trwałością oraz uniwersalnością, co pozwala analizować je w zróżnicowanych kontekstach społecznych i kulturowych. The first Polish anthropological study on German colonialism. It is an attempt to research the influence of German colonialism on German culture between 1884 and 1989 and show the complex character of the “enemy” figure in this context. The author presents the mechanisms of social exclusion from the end of the 19th century until present day. The German forms of racism, analysed in the book, are an effective tool in administering social fear and they ultimately go beyond the German context.

Wstęp 7 Ku historii alternatywnej. Narracje eksperymentalne 12 Zarys historii niemieckiego kolonializmu 16 Między polityką imperialną a wyobraźnią kolonialną 19 Struktura i układ książki 33 CZĘŚĆ I. NIEMIECKIE OBRAZY INNEGO. LITERATURA I KULTURA WIZUALNA W CZASACH KOLONIALNEGO NIEPOKOJU Rozdział I. Poetyka rasy: Nietzsche, Freud, Benjamin, Mann. Wyobraźnia kolonialna na marginesie filozofii i literatury 37 Wielka polityka i słabość nacjonalizmu. Przypadek Nietzschego 38 Opis przypadku. Freuda pozycja w centrum 43 Kryzys. Uchodzenie psychoanalizy z centrum 46 Walter Benjamin i dzieciństwo w epoce kolonializmu 50 Berlińskie dzieciństwo jako doświadczenie imperium i przeżycie miasta 53 Thomasa Manna młodzieńczy (auto)portret „innego” 60 Rozdział II. Imago kolonializmu. „Simplicissimus” wobec niemieckiej kultury wizualnej przełomu XIX i XX wieku 68 Wzlot i upadek Germanii 74 Zwrot przeciw imperium. Strategie „Simplicissimusa” 77 Czarna rewolucja albo wyobraźnia antykapitalistyczna 96 Rozdział III. Polityka wrogości. „Czarna hańba” i zwrot przeciw estetyzacji w fotomontażach Hannah Höch 101 Reakcje. Technika montażu i aktywizm estetyczny 113 Rozmontowanie snu niemieckiej kultury 116 Rozdział IV. Czarność w niemieckim kinie propagandowym III Rzeszy. Przypadek Carla Petersa 120 Imperialna III Rzesza? Ruch na rzecz odzyskania kolonii (1933–1945) 123 Pierwszy kolonizator Afryki. Legenda Carla Petersa 125 Nach Afrika! Budowanie imperium w Carlu Petersie 127 Ich sehe Land… Kolonialne krajobrazy 129 Wizualny kompleks imperialny – heroiczne obrazy 132 CZĘŚĆ II. PRZECIWHISTORIE. AFRONIEMCY – DOŚWIADCZENIE RASISTOWSKIEJ PRZEMOCY A TOŻSAMOŚĆ JEDNOSTKI Rozdział V. Sytuacja i losy Afroniemców w Niemczech pierwszej połowy XX wieku. Świadectwa 137 Doris Reiprich i Erika Ngambi ul Kuo 141 Theodor Wonja Michael 144 Hans Hauck 147 Fasia Jansen 149 Rozdział VI. Pamięć wielokierunkowa: epidermizacja, tożsamość i kino w autobiografii Hansa-Jürgena Massaquoia 151 „Dobre czasy” i pamięć wielokierunkowa 154 Hansa-Jürgena Massaquoia pamięć wielokierunkowa 157 Wspólne przestrzenie. Kino Hansa-Jürgena Massaquoia i Ruth Klüger 160 Olimpia Hansa-Jürgena Massaquoia 164 Epidermizacja jako rasowa interpelacja 166 Rozdział VII. Autobiografia jako autoanaliza. Daheim Unterwegs. Ein deutsches Leben Iki Hügel-Marshall 173 Wariacje na temat gatunku autobiografii 176 Wydobyć głos. Opowiadanie jako strategia przetrwania 178 Przełamać milczenie. Afroamerykańskie inspiracje 184 Epilog 187 Podziękowania 190 Bibliografia 192 Literatura podmiotu 192 Literatura przedmiotu 194 Spis ilustracji 203 Indeks osób 204