Brzmienie Holocaustu

Jak pisze Jacek Leociak: „reprezentować” – to czynić na powrót obecnym. Twórcy sztuki audialnej podejmują próby uobecniania ocalałych i ofiar Szoa, a artystyczne formy dźwiękowe stanowią przestrzeń reprezentacji. Audialne opowieści podejmujące tematykę Zagłady, choć skupione wokół cierpienia i śmierci jednostek oraz całych grup, nierzadko w swej istocie są historią o ocaleniu, stawiają bowiem w swym centrum wspomnienia tych, którzy przetrwali. Specyfika wspomnień Zagłady i z Zagłady, ich fragmentaryczność – sprawiają, że praca twórców artystycznych form dźwiękowych skoncentrowana jest niejednokrotnie na rekonstruowaniu losów jednostek i ich rodzin oraz utkaniu opowieści z dostępnych i odnalezionych wspomnień, śladów, dokumentów. Dyskurs holocaustowy zapośredniczony przez medium audialne nie jest jednorodny, ale rozprzestrzeniony wskutek dyspersji zagarniającej coraz to nowe obszary budowania opowieści o Szoa. Mamy nadzieję, że niniejsza publikacja wzbogaci wiedzę o Zagładzie, a także wiedzę radioznawczą, wypełniając lukę w literaturze przedmiotu, w której ta tematyka nie była dotąd podejmowana. Autorki Praca pionierska w odniesieniu do zamysłu fuzji tematu traumy z techniką medium radiowego. W polskich badaniach pierwsza, choć oczywiście zainteresowanie szeroko pojmowaną literaturą w radiu nie jest nowe. Ze wszech miar warta publikacji, także dla poszerzenia dyskusji o zasadności badania aspektu artystycznego w odniesieniu do szczególnie wrażliwego dokumentu życia, jakim jest sytuacja graniczna – tu Zagłada. Z recenzji prof. dr hab. Violetty Wejs-Milewskiej

Wprowadzenie 9 Rozdział I. Gdy mowa oniemia. Wiodące leitmotivy w artystycznych opowieściach radiowych 21 1. Leitmotivy rodziny i współczesnej tożsamości 23 1a. Symbol matki 28 2. Leitmotivy ocalałego i powrotu do przeszłości 31 3. Leitmotiv winnego 39 4. Leitmotiv miłości 46 5. Leitmotiv dziecka 49 Rozdział II. Ars poetica audialnych gatunków artystycznych o Holocauście 61 1. Gatunkowy amalgamat 63 1a. Awans dokumentalizmu 64 1b. Mozaika mikronarracji 69 1c. Kolażowość i genologiczna otwartość reportażu 72 2. Estetyka fragmentu 76 3. Poetyka świadectwa i podmiotowa sygnatura 78 Rozdział III. Diegetyczna przestrzeń Zagłady. O narracji artystycznych opowieści audialnych 85 1. Homo narrans i typy narracji 86 2. Rodzaje narracji zagładowych audycji artystycznych 87 3. Małe i wielkie narracje 92 Rozdział IV. Komponenty audioscenograficzne. O ciszy, geście fonicznym i znakach muzycznych 97 1. Cisza 99 2. Gesty foniczne 104 3. Muzyka 108 Rozdział V. Tworzywo audialne a ślady Zagłady. O werbalno-akustycznych znakach Szoa 117 1. Brama jako ślad audialny 119 2. Ślad obozu w artystycznych audycjach radiowych 121 3. Getto i mur jako audialne symbole 123 4. Ślady wagonu/pociągu i szafy w realizacjach audialnych 127 Rozdział VI. „Absolutna przyległość”. O obrazach fotograficznych w zagładowych dziełach audialnych 133 1. Fotografia jako symbol Zagłady 134 2. Fotografia jako imperatyw i węzeł 135 3. Imperatyw fotografii w reportażu radiowym 136 4. Węzłowy charakter fotografii 139 5. Audialne punctum fotografii 140 Zakończenie 147 Literatura 149 O Autorkach 155