Przegląd Humanistyczny 2018/3 (462)

Pismo recenzowane o profilu interdyscyplinarnym, istniejące od 1957 roku. Adresowane przede wszystkim do środowiska naukowego, nie pomija jednak czytelnika mniej profesjonalnego, zwłaszcza nauczycieli, studentów oraz inteligencji zainteresowanej problematyką humanistyczną. Publikuje artykuły problemowe (krajowe i zagraniczne) z zakresu różnych dyscyplin humanistycznych: literaturoznawstwa, historii, kulturoznawstwa, socjologii, filozofii, psychologii i językoznawstwa. Zamieszcza również przekłady oraz materiały i przyczynki, dyskusje i polemiki, recenzje i przeglądy. Teksty wchodzące w skład niniejszego numeru prezentują historyczne sposoby użycia terminu „rasa” w 3 obszarach: nauce, piśmiennictwie artystycznym z podróżopisarstwem i pamiętnikami włącznie oraz publicystyce politycznej.

Wacław Forajter – Semantyka „rasy” w kulturze polskiej – wprowadzenie 7 Ireneusz Gielata – „Człowiek był krwawym bydlęciem od przyjścia na świat” – o nowoczesnej rasie „ludzkich bydląt” 11 Dobrosława Wężowicz-Ziółkowska – Koncepcja rasy we lwowskiej szkole typologicznej 23 Damian Włodzimierz Makuch – Kłopoty z „rasą” – przypadek Ludwika Krzywickiego 37 Magdalena Piekara – Zbiorowość i tożsamość w polskojęzycznych czasopismach nurtu asymilacyjnego (1870–1910) 57 Tadeusz Budrewicz – Rasa jako kategoria waloryzująca i estetyczna (na przykładzie opisu postaci) 69 Eliza Kącka – „Połniejszyj bardak i untiergang”. O degeneracji w literaturze (z nieustającym odniesieniem do Maxa Nordaua) 83 Ida Jahnke – Podróżniczki wobec Innego. Rasa w rozumieniu Marii Rakowskiej i Heleny Pajzderskiej (na przykładzie Podróży Polki do Persji i nowel z tomu Z dalekich lądów) 97 Anna Kołos – Między poczuciem wyższości cywilizacyjnej a autoidentyfikacją, między rasą a narodem. Polska i Chiny w drugiej połowie XIX wieku 115 Tomasz Ewertowski – ‘Yellow Race’ in Polish and Serbian Travel Writing from the Second Half of the 19th Century and the First Half of the 20th Century 127 Wacław Forajter – „Dziwni to ludzie, ci Aryjczycy!” Utopia rasowa w Gościach z Marsa Władysława Satkego 139 Marta Taperek – „Polscy Aryjczycy”. Pomiędzy naukowymi podstawami mitu a mitycznymi korzeniami nauki w dyskursie słowiańskim XIX wieku 151 Z WARSZTATU HUMANISTÓW Mateusz Kuryła – Adam Schaff – droga do komunizmu (1913–1939) 167 RECENZJE I PRZEGLĄDY Joanna Godlewicz-Adamiec, Tomasz Szybisty – Czy Wanda umarła? 191 Karolina Zakrzewska – Fenomenologia. Między przeszłością a przyszłością 195 Sylwia Borowska-Kazimiruk – Rozpisywanie Brzozowskiego. O Literaturze jako spotkaniu Elizy Kąckiej 202 CONTENTS Wacław Forajter – Semantics of Race in Polish Culture – Introduction 7 Ireneusz Gielata – “Man Was a Bloody Beast Since Coming into the World” – on Modern Race of “Human Beasts” 11 Dobrosława Wężowicz-Ziółkowska – The Concept of Race in Lviv Typological School 23 Damian Włodzimierz Makuch – Problems with “Race” – the Case of Ludwik Krzywicki 37 Magdalena Piekara – Community and Identity in Polish-Language Magazines of Assimilation Movement (1870–1910) 57 Tadeusz Budrewicz – Race as a Valorizing and Aesthetic Category (on the Example of Character Description) 69 Eliza Kącka – “Połniejszyj bardak i untiergang”. On Degeneration in Literature (with Recurring Reference to Max Nordau) 83 Ida Jahnke – Travellers and the Other. Race According to Maria Rakowska and Helena Pajzderska (on the Example of Podróż Polki do Persji [Polish Woman’s Journey to Persia] and Short Stories from the Volume Z dalekich lądów [From Lands Afar]) 97 Anna Kołos – Between the Sense of Civilization Superiority and Self-Identification, Between Race and Nation. Poland and China in the Second Half of the 19th Century 115 Tomasz Ewertowski – ‘Yellow Race’ in Polish and Serbian Travel Writing from the Second Half of the 19th Century and the First Half of the 20th Century 127 Wacław Forajter – “The Aryans Are Strange People!” Racial Utopia in Goście z Marsa [Visitors from Mars] by Władysław Satke 139 Marta Taperek – “Polish Aryans”. Between the Scientific Foundations of the Myth and the Mythological Roots of Science in the 19th-Century Slavic Discourse 151 HUMANIST PERSPECTIVE Mateusz Kuryła – Adam Schaff – The Way to Communism (1913–1939) 167 REVIEWS AND SURVEYS Joanna Godlewicz-Adamiec, Tomasz Szybisty – Did Wanda Die? 191 Karolina Zakrzewska – Phenomenology. Between the Past and the Future 195 Sylwia Borowska-Kazimiruk – Writing on Brzozowski. Literatura jako spotkanie by Eliza Kącka 202