Prezentowany tom jest drugą częścią dyptyku przedstawiającego syntetyczny obraz relacji kulturowych Rzeczypospolitej z Europą i odwołującego się przy tym do przedoświeceniowego modelu polaryzacji Europy, wedle osi podziału na Północ i Południe (część pierwsza nosi tytuł "Wśród krajów Północy"…). Studia uczonych z ośrodków naukowych Polski, Szwajcarii, Francji, Włoch i Portugalii ukazują Rzeczpospolitą jako uczestnika w dialogu wartości z krajami romańskiego Południa, rejestrują bilateralne związki, badają subtelną materię „polskości”, jej wizerunku wyłaniającego się z kultur romańskich, analizują modele „obcości” widoczne w kulturze staropolskiej. Odsłaniają jej obraz jako kultury twórczej, dynamicznej, przyjmującej, ale też transformującej recypowane wartości i nadającej im własne, niepowtarzalne piętno.
12-tomowa seria monografii „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości” przedstawia dziedzictwo kulturowe XV–XVIII wieku jako integralną, lecz oryginalną część kultury europejskiej. Celem badawczym jest rozpoznanie dróg i form obustronnej transmisji wartości estetycznych, politycznych i religijnych oraz ukazanie w szerokim, multilateralnym kontekście porównawczym oryginalnej struktury aksjologicznej kultury polskiej epok dawnych. Teksty kultury są badane w perspektywie wewnętrznej jako zapisy aktów ukierunkowanych na rozumienie wartości, a w perspektywie zewnętrznej jako wypowiedzi włączające się w europejskie dyskusje literacko-estetyczne, polityczne, religijne. W intensywnym dialogu kultura Rzeczypospolitej przejawia nie tylko chłonność na nowe idee, lecz także kreatywność i dynamikę działania na obszarze Europy.
Mirosława Hanusiewicz-Lavallee (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)
Wprowadzenie do tomu II 7
Andrea Ceccherelli (Università di Bologna)
Obraz kultury polskiej we włoskim piśmiennictwie
XIV–XVI wieku 19
Piotr Salwa (Uniwersytet Warszawski – Polska Akademia Nauk)
Włoska literatura w języku rodzimym (volgare) w dawnej
Polsce 53
Mirosław Lenart (Uniwersytet Opolski)
Związki teatru polskiego i włoskiego w dobie
wczesnonowożytnej 79
Maria Maślanka-Soro (Uniwersytet Jagielloński)
Nowołacińska literatura włoska w Rzeczypospolitej
XV–XVIII wieku 119
Alina Nowicka-Jeżowa (Uniwersytet Warszawski)
Idee i poetyka. Inspiracje włoskie w literaturze staropolskiej 165
Dorota Półćwiartek-Dremierre (Uniwersytet Warszawski –
École Pratique des Hautes Études)
Humanizm i reformacja. Dialog wartości w polsko-francuskich stosunkach literackich i kulturalnych od XV do końca XVI wieku 200
François Rosset (Université de Lausanne)
Polskość we francuskich fikcjach epoki baroku 258
Dorota Półćwiartek-Dremierre (Uniwersytet Warszawski –
École Pratique des Hautes Études)
Niebezpieczeństwa „galanterii”, czyli wpływy francuskie
a przemiany w mentalności i kulturze intelektualnej
Rzeczypospolitej XVII wieku 291
Andrzej Rabsztyn (Uniwersytet Śląski)
Reminiscencje francuskiego oświecenia w osiemnastowiecznej literaturze polskiej 349
Jan Kieniewicz (Uniwersytet Warszawski)
Hiszpania a Rzeczpospolita 387
Matylda Urjasz-Raczko (Uniwersytet Warszawski)
Duma i uprzedzenie. Strategia dyplomacji hiszpańskiej wobec pierwszych wolnych elekcji w Rzeczypospolitej 405
Joanna Partyka (Instytut Badań Literackich PAN)
Kobiety a hiszpańska obecność w kulturze dawnej
Rzeczypospolitej. Wybrane aspekty 430
Małgorzata Wojtyniak (Uniwersytet Warszawski)
Rzeczpospolita i Hiszpania w kręgu europejskiej respublica litteraria 449
Beata Cieszyńska (Universidade de Lisboa – Centro
de Literaturas e Culturas Lusófonas e Europeias)
Pierwsza Rzeczpospolita wobec Luzytanii. Kontakty i porównania 469
