Mit Wielkiej Brytanii w literackiej kulturze polskiej okresu rozbiorów

Książka jest próbą odtworzenia stanu wiedzy Polaków na temat kultury brytyjskiej i wyobrażeń o tym kraju i jego mieszkańcach, budowanych przez okres rozbiorów Polski od 1772 do 1018 r. Jako materiał do badań posłużyły przede wszystkim ówczesne źródła masowego przekazu, począwszy od gazet rękopiśmiennych, kalendarzy, aż po wybrane tytuły prasowe. Celem pracy było ukazanie procesu budowania swoistego mitu Wielkiej Brytanii w okresie redefiniowania własnej tożsamości pod wpływem utraty przez Polskę niepodległości. Tworzony mit stał się przyczyną oczekiwań Polaków wobec Wielkiej Brytanii jako kraju i społeczeństwa. Jednocześnie w pracy ukazane zostały wpływy kultury brytyjskiej na kulturę polską w jej szerokim rozumieniu, w aspekcie jej materialnego, społecznego i duchowego wymiaru. Monografia może zatem służyć zarówno literaturoznawcom do badania paradygmatów innych krajów i narodów w kulturze polskiej, antropologom i socjologom kultury do badania rzeczywistego stanu wiedzy i mentalności społecznej, jak i politologom i dziennikarzom do poznawania roli wyobrażeń w procesie podejmowania decyzji politycznych w stosunkach międzynarodowych, tworzeniu wzajemnych sympatii, antypatii i uprzedzeń.

Wprowadzenie 9 Rozdział 1. Źródła wiedzy o Wielkiej Brytanii w okresie rozbiorów 29 1. Wstęp 31 2. Tradycja kontaktów polsko-brytyjskich 32 3. Język angielski jako narzędzie poznania kraju, ludzi i kultury 38 4. Bezpośrednie źródła wiedzy (wyjazdy Polaków do Wielkiej Brytanii i pobyty Brytyjczyków w Polsce) 44 5. Pośrednie źródła wiedzy (pamiętniki, książka brytyjska w Polsce, gazety rękopiśmienne, kalendarze, prasa) 60 6. Czasopisma wybrane do badań 74 7. Podsumowanie 81 Rozdział 2. Paradygmat brytyjskości w świetle prasy polskiej okresu rozbiorów 85 1. Wstęp 87 2. Kraj i państwo 89 3. Imperium 158 4. Naród i społeczeństwo 177 5. Cywilizacja i sztuka 211 6. Podsumowanie 249 Rozdział 3. Brytyjskość w kulturze polskiej 255 1. Wstęp 257 2. Wielka Brytania, jej kultura i mieszkańcy w polskiej literaturze pięknej 257 3. Brytyjskość w polskiej kulturze materialnej 283 4. Brytyjskość w polskiej kulturze społecznej 303 5. Brytyjskość polskiej kultury duchowej 345 6. Podsumowanie 354 Zakończenie i wnioski 357 Bibliografia 371 Summary 403 Streszczenie 407 Ilustracje 411 Indeks nazwisk 435 Od Redakcji 453