Podróż na Atlantydę

Praca jest przede wszystkim drobiazgową analizą I tomu cyklu powieściowego Teodora Parnickiego Nowa baśń, zatytułowanego Robotnicy wezwani o jedenastej. Tak szczegółowo przeprowadzona analiza powieści była niezbędna do jej interpretacji, które przebiegają dwutorowo. Po pierwsze podjęto wątek Ingardenowskich, a szerzej – fenomenologicznych inspiracji, które wpłynęły na pisarstwo Parnickiego. Mamy tu do czynienia z wpływem na przekształcenia gatunkowe powieści historycznej jako tekstu literackiego oraz z wpływem na sposób postrzegania samej historyczności jako tekstowo-nietekstowego korelatu powieści. Literackość jest przez Ingardena traktowana jako pewna granica, która wyznacza status ontologiczny przedmiotów i postaci pojawiających się w dziele literackim, a istotą owej granicy jest zawieszenie asercji sądów wypowiedzianych w tekście. Druga grupa zabiegów interpretacyjnych zmierza do określenia tematyki powieści dziejowej Parnickiego jako powieści o śmierci. Parnicki w swym tekście mozolnie penetruje rozmaite europejskie mity i opowieści dotyczące śmierci, sprawdzając, czy niosą z sobą jakiś wymiar wyjaśniający bądź konsolacyjny. Odpowiedź na tak stawiane pytania jest przecząca. Ostatecznie śmierć pozostaje fenomenem niezrozumiałym, wymykającym się wszelkim próbom rozumienia, czy wyjaśnienia. I z takim przekonaniem Parnicki pozostawia swego czytelnika. Zasadniczym kontekstem interpretacji okazuje się mit Atlantydy, który ma w powieści znaczenie potrójne. Po pierwsze, w sensie dosłownym oznacza mityczny ląd, którego nie można zdobyć, choć bohaterowie próbują tam dopłynąć. Po drugie, odnosi się do niemożliwego do zdobycia lądu „prawdziwej” historii, lądu historii pewnej, historii-bytu. Po trzecie, staje się metaforą śmierci.

Spis treści Wprowadzenie / 7 Co zrobić z tradycją interpretacyjną? / 7 Zaproszenie do tematu / 12 Hamlet i inni. (Od powieści historycznej do powieści dziejowej) / 25 Hamlet Duńczyk – otwarcie / 27 Aron, Łukasz, Stanisław – fragmenty streszczenia i obietnice / 31 Prawda, fałsz, zdarzenie / 52 Łukasz i pisanie / 67 Historia, powieść, dzieje / 75 Narrator i postać / 90 Ingarden a Parnicki – konsekwencje / 105 Hamlet Duńczyk – ostatnie przygotowanie / 108 Hamlet Duńczyk – zamknięcie / 123 Podróż na Atlantydę, czyli śmierć w powieści dziejowej / 143 O czym to jest? – wprowadzenie do tematu / 145 „Lecz czuję, że oto już…” / 146 Estetyzacja śmierci / 158 Atlantyda / 166 Eryk / 180 Historia przeciw biologii / 186 Summary / 195 Резюме / 197