Antropologia wyobraźni twórczej w badaniach literackich

Książka poświęcona antropologii wyobraźni twórczej w badaniach literackich na przykładzie twórczości Brunona Schulza i jego twórczej wyobraźni jest błyskotliwym, z erudycją i znajomością przedmiotu napisanym studium. Składa się z dwu części: pierwszej, poświęconej antropologii wyobraźni twórczej w kontekście metodologii oraz drugiej, przybliżającej czytelnikowi świat wyobrażony Schulza z punktu widzenia antropologii literatury. Jej autorka dokonuje przeglądu pism antropologicznych Gastona Bachelarda i prezentuje założenia teoretyczne antropologii wyobraźni twórczej Gilberta Duranda. Kreśli ponadto współczesne tendencje w postdurandowskim nurcie badań literackich. Analizując twórczość Schulza, wyodrębnia pola tematyczne i odpowiadające im konstrukcje. Są to: mitologia nieba (obrazy wznoszenia, upadku, poetyka skrzydeł, schemat katamorficzny); deformacja wyobrażeniowa (imaginacyjny schemat gigantyzacji, liliputyzacja, hiperboliczne wzmocnienie obrazu); „Przesmyki sprzeczności”. „Uszczęśliwiające antynomie”; pomiędzy „orgią światła” i „gilotyną nocy”; wyobrażeniowe oblicza czasu; homo patiens; transpozycja mityczna; „spacery sceptyka przez rumowiska kultury”; wyobraźnia uskrzydlona. Znamienny jest tytuł zakończenia: Pomiędzy schizomorfią wyobraźni a „światem zamkniętym na klucz”.

Wprowadzenie 10 CZĘŚĆ I. ANTROPOLOGIA WYOBRAŹNI TWÓRCZEJ Z ZAGADNIEŃ METODOLOGII 14 Rozdział I. Świadomość Rodząca Obrazy. Pisma antropologiczne Gastona Bachelarda 16 Doświadczenie infantylne 16 Epistemologia szczęśliwa 20 Filozofia obrazu 24 Imperializm żywiołów 27 Rozdział II. Postbachelardyzm – antropologia wyobraźni twórczej Gilberta Duranda 38 Chreod wyobrażeniowy 39 Teoria obrazu poetyckiego 42 Ścieżka antropologiczna 47 Antropologiczne struktury wyobraźni. Izotopiczna klasyfikacja obrazów 48 Sermo mythicus 51 Rozdział III. Współczesne tendencje w postdurandowskim nurcie badań literackich 56 Mit etno-religijny a mit literacki 56 Szkoła z Grenoble 58 Szkoła paryska 60 Interdyscyplinarne badania nad wyobrażeniem 62 Szkoła polska 72 Rozdział IV. Mit w postdurandowskim nurcie badań literackich 84 Teoria mitu André Jolles’a. Literacki proces aktualizowania się mitów 84 Mit w badaniach literaturoznawczych – konfuzja terminologiczna. Mit jako engram narracyjny 86 Mit wobec struktury tekstu literackiego 91 Mit jako kreacja ciągła w koncepcji Jean-Jacques’a Wunenburgera 94 Typologia mitu według Jean-Pierre’a Girauda. Zjawisko mitopoetyzacji 101 Synergia mitobiograficzna 103 Hermeneutyka mitokrytyczna. Transmisja literacka mitemów 104 Epistemologiczne aspekty mitu 112 CZĘŚĆ II. ŚWIAT WYOBRAŻONY BRUNONA SCHULZA STUDIA Z ANTROPOLOGII LITERATURY 116 „Taniec interpretatorów” 118 Rozdział V. Mitologia nieba 124 Obrazy wznoszenia 124 Obrazy upadku 128 Poetyka skrzydeł 132 Schemat katamorficzny 139 Rozdział VI. Deformacja wyobrażeniowa 150 Imaginacyjny schemat gigantyzacji 150 Liliputyzacja 156 Hiperboliczne wzmocnienie obrazu 159 Rozdział VII. „Przesmyki sprzeczności”. „Uszczęśliwiające antynomie” 166 Obrazowanie antytetyczne 166 Przedstawienia heterogenizujące 176 Świat wyobrażeń wobec aksjologii płci. Konteksty 178 Rozdział VIII. Pomiędzy „orgią światła” i „gilotyną nocy” 186 Symbolizm nyktomorficzny 186 Uraniczny schemat wyobrażeniowy 200 Rozdział IX. Wyobrażeniowe oblicza czasu 214 Paradygmaty czasu mitycznego 214 Czas zbiegły z kieratu zdarzeń 216 Hierofanizacja czasu 225 Teriomorficzny schemat temporalny 229 Rozdział X. Homo patiens 238 Wyobrażeniowe figury cierpienia 240 Obrazowanie morbudyczne 244 Rozdział XI. Transpozycja mityczna 250 Palingeneza mitycznej figury matki 251 Intymność udomowiona 256 Reinterpretacja mitematyczna 259 Rozdział XII. „Spacery sceptyka przez rumowiska kultury”. O przechodzeniu do potomności – niepatetycznie 264 Od parenezy do hedonizmu estetycznego 264 Brunona Schulza filozofia kultury 267 Rozdział XIII. Wyobraźnia uskrzydlona 276 W kręgu estetyki żywiołów 276 Powietrze i Cogito Marzyciela 283 „Oddech szerokiej przestrzeni” 288 Rozdział XIV. Ens amans. Brunona Schulza filozofia Drugiego 302 „Bruno mnie wielbił…” 302 „To co nagromadziłem z zachwytu, wyegzaltowałem w atakach podziwu…” 310 Ordo amoris jako indywidualne przeznaczenie człowieka 314 Zakończenie. Pomiędzy schizomorfią wyobraźni a „światem zamkniętym na klucz” 318 Bibliografia 326 Indeks osób 344 Aneks. Ośrodki badań nad wyobrażeniem (wyobraźnią twórczą) 350 Od Redakcji 352