Na skalnym Podhalu. Tom 1 i 2

Mistrzowski, pisany gwarą zbiór ponad dwudziestu opowiadań (gawęd, podań), których akcja rozgrywa się na Podhalu i w Tatrach pod koniec XIX wieku. Ich bohaterami są górale – mieszkańcy podhalańskich wsi. Jak w każdej dobrej literaturze mamy tu takie odwieczne tematy jak miłość i nienawiść, dobro i zło, przyjaźń i zdradę, roztropność i głupotę, biedę i bogactwo, a także śmierć, boga i diabła. Nie zabrało w niej także elementów magicznych oraz zmysłowości i seksu. Teksty te są nie tylko pasjonującą, przykuwającą uwagę lekturą ale także dostarczają wiedzę o tym jak wyglądało codzienne życie w tamtych trudnych i dość brutalnych czasach. Ważną rolę w tej prozie odgrywa też nieokiełznana, dzika przyroda, trudny górski teren i surowy klimat. „Na skalnym Podhalu” legło u podstaw mitu Podhala i podhalańskich górali jako ludzi niepokornych i odważnych. Mitu mającego wiele wspólnego z prawdą – także w odniesieniu do współczesnych mieszkańców tych terenów. Przykładem tego może być bezprecedensowa akcja Góralskie Weto i jej inicjator, Sebastian Pitoń z Kościeliska – być może potomek Hilarego Pitonia z Kościelisk, który jest jednym z bohaterów opowiadania „Zbójecka chałupa”. Kazimierz Przerwa-Tetmajer w młodości mieszkał w Ludźmierzu koło Nowego Targu. Odbył wtedy wiele górskich wędrówek po Tatrach, niektóre szczyty zdobywając jako pierwszy. Jego imieniem nazwano (już w 1902 roku) jedną z tatrzańskich przełęczy. Był więc osobą dobrze znającą tatrzańskie i podhalańskie realia. Możemy więc ufać wizji jaką przedstawił, choć zapewne, co oczywiste, została ona literacko przetworzona.

Tom 1 ZBÓJECKA CHAŁUPA JAK JASIEK MOSIĘŻNY NIE MÓGŁ ZNALEŹĆ SZCZĘŚCIA GAZDA HALNY KRYSTKA JAK WZIENI WOJTKA CHROŃCA ŻELAZNE WROTA JAK SIĘ MICHAŁ ŁOJAS POWIESIŁ DZIKI JUHAS JAK JASIEK Z USTUPU, HANUSIA OD KRÓLÓW I MARTA UHERCZYKÓWNA Z LIPTOWA ŚPIEWALI W JEDNO SŁONECZNE RANO KU SOBIE FRANEK SELIGA I PAN BÓG JAK SIĘ JÓZEK SMAŚ POJECHAŁ WYSŁUCHAĆ OBJAŚNIENIA CZĘSTSZYCH WYRAZÓW Tom 2 BARTKU GRONIKOWSKIM RAUBSZYCU JAK UMARŁ JAKÓB ZYCH ORLICE SOBEK JAWORCARZ JAKI HONOR MIAŁ WALKU SIETNIAKU JAK DZIWNEGO JUHASA ZATAŃCOWAŁO DOLINA PODHALA DAWNIEJ JAK TAŃCZYŁY ŚMIERCI NA KULOWEJ DOLINIE JAK ZROBIŁ SOBANEK Z PŁANIETNIKIEM