Беларуская меншасць у Латвійскай Рэспубліцы (1918–1940 гг.)

Дадзеная манаграфія прысвечана гісторыі беларускай меншасці ў Латвійскай Рэспубліцы ў 1918–1940 гг. Даследаванне падрыхтавана на падставе беларускіх, латвійскіх, літоўскіх, эстонскіх, амерыканскіх, чэшскіх, і расійскіх крыніц. У кнізе асвятляецца становішча беларусаў Латвіі ад моманту ўзнікнення незалежнай латвійскай дзяржавы да яе акупацыі савецкім агрэсарам. Аўтар ахарактарызаваў колькасны і сацыяльны склад латвійскіх беларусаў, іх культурна-асветную і грамадска-палітычную працу, узаемаадносіны з латвійскай дзяржавай і прадстаўнікамі іншых нацыянальных меншасцей, а таксама сувязь з метраполіяй і суайчыннікамі па-за межамі Латвіі. Апублікавана на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Пазначэнне аўтарства 4.0 PL (CC BY 4.0 PL) (поўны тэкст шаблона даступны на: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.be). ****** Mniejszość białoruska w Republice Łotewskiej (1918–1940) Monografia prezentuje historię mniejszości białoruskiej w Republice Łotewskiej w latach 1918–1940 zrekonstruowaną na podstawie źródeł białoruskich, łotewskich, litewskich, estońskich, amerykańskich, czeskich i rosyjskich. Opisuje sytuację Białorusinów w Łotwie od utworzenia niepodległego państwa łotewskiego do jego radzieckiej okupacji: ich liczebność, podział na warstwy społeczne, działalność kulturalno-oświatową i obywatelsko-polityczną, relacje z państwem łotewskim i przedstawicielami innych mniejszości narodowych, a także związki z metropolią i rodakami zza granic Łotwy. Publikacja na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 PL (CC BY 4.0 PL) (pełna treść wzorca dostępna pod adresem: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl). ****** Belarusian Minority in the Republic of Latvia, 1918–1940 The monograph is a history of the Belarusian minority in the Republic of Latvia in the years 1918–1940. Based on Belarusian, Latvian, Lithuanian, Estonian, American, Czech and Russian sources, it presents the situation of Belarusians of Latvia from the nascent of the independent Latvian state to its Soviet occupation, describing their numbers, social division, cultural, educational, civic and political life, as well as their relations with the Latvian state, other minority groups, the metropole, and Belarusians outside Latvia. The publication is licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 PL (CC BY 4.0 PL) (full license available at: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode).

Уступ 7 РАЗДЗЕЛ I. Перыяд змагання за незалежнасць Латвіі і Беларусі (1918–1921) 21 Беларусы ў Латвіі да пачатку ХХ стагоддзя: генезіс і ідэнтычнасць 21 Пачаткі беларускага руху ў Латвіі (да сярэдзіны 1919 г.) 36 Дзейнасць Беларускай Народнай Рэспублікі на тэрыторыі Латвіі (сярэдзіна 1919 – пачатак 1921 гг.) 41 Перадумовы арганізацыі і дзейнасці 41 Вайскова-дыпламатычная місія БНР у Балтыі 44 Консульства БНР у Рызе 67 Грамадскія арганізацыі дыяспары 83 Завяршальны этап i ліквідацыя органаў БНР у Латвіі 88 РАЗДЗЕЛ II. Ад уздыму да заняпаду. Першы этап беларускай нацыянальна-культурнай аўтаноміі ў Латвіі (1921–1925) 99 Беларусы ў Латвійскай Рэспубліцы: статыстыка, размяшчэнне, дэмаграфічная і сацыяльна-эканамічная характарыстыка 99 Стаўленне латвійскіх улад і палітычнай эліты да беларускай меншасці 127 Стварэнне і дзейнасць першых беларускіх культурна- асветных таварыстваў 139 Беларуская школьная справа: арганізацыя і дзейнасць 152 Сацыяльна-палітычныя ўмовы існавання беларускай школьнай справы 152 Фарміраванне сеткі беларускіх школ 154 Беларускі школьны аддзел і інспектар беларускіх школ 179 Настаўніцкія курсы 187 Пачатковыя школы 199 Сярэднія школы 247 Унутраны канфлікт у асяроддзі беларускага актыву Латвіі 279 Беларускі працэс: прычыны, ход, наступствы (1924–1925 гг.) 291 РАЗДЗЕЛ ІІІ. Ад рэактывацыі да ліквідацыі. Другі этап культурна-асветнай аўтаноміі (1925–1934) 330 Культурна-асветныя арганізацыі 330 Кааператыўная дзейнасць 345 Тэатр і музыка 351 Краязнаўчая і навуковая дзейнасць 386 Моладзевы і студэнцкі рух 401 Прэса і кнігавыданне 426 Перыядычныя выданні 426 Кнігавыдавецкая дзейнасць 459 Адукацыя 473 Беларускі школьны аддзел і інспектар беларускіх школ 473 Рыжскія дзяржаўныя беларускія настаўніцкія курсы 490 Колькасць і агульная характарыстыка беларускіх школ 501 Пачатковыя школы 524 Сярэднія школы 559 РАЗДЗЕЛ ІV. У свеце палітыкі і міжнацыянальных адносін 613 Латвійскія беларусы і Савецкая Беларусь 613 Кантакты з суайчыннікамі па-за межамі БССР 653 Палітычная дзейнасць 691 Узаемадачыненні з іншымі нацыянальнымі меншасцямі 760 Беларуска-польскія адносіны 761 Беларуска-рускія адносіны 799 РАЗДЗЕЛ V. Пад аўтарытарным кіраваннем (1934–1940) 843 Травеньскі пераварот 1934 года і яго ўплыў на становішча беларускай меншасці 843 Колькасныя змены беларускай меншасці ў Латвіі пасля 1934 г. 870 Актывізацыя беларускага руху напярэдадні і на першым этапе ІІ сусветнай вайны 883 Заканчэнне 901 Cпіс выкарыстаных крыніц і літаратуры 907 Указальнік імёнаў 920 Указальнік геаграфічных назваў 934