Tadeusz Mazowiecki. Raporty z Jugosławii 1992-1995

Raporty z Jugosławii Tadeusza Mazowieckiego, specjalnego sprawozdawcy Narodów Zjednoczonych ds. przestrzegania praw człowieka w byłej Jugosławii, ukazują się w 30. rocznicę ludobójstwa w Srebrenicy. Protestując wówczas przeciw bierności ONZ i bezradności społeczności międzynarodowej, które przyczyniły się do tej tragedii, Tadeusz Mazowiecki podjął bezprecedensową decyzję o rezygnacji z funkcji specjalnego sprawozdawcy. Publikacja zawiera 18 raportów, które powstały w trakcie jego misji w latach 1992–1995, oraz związane z nią najważniejsze dokumenty i publikacje prasowe. Podstawą wydania są dokumenty Organizacji Narodów Zjednoczonych uzupełnione o materiały z Archiwum Tadeusza Mazowieckiego przechowywanego w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz ze zbiorów prywatnych. Raporty są istotnym źródłem do badań historii konfliktu, prześladowań i okrucieństw po rozpadzie Jugosławii. Wykorzystywał je później Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w procesach zbrodniarzy wojennych. ****** Tadeusz Mazowiecki: Writings and Documents: Reports from Yugoslavia 1992–1995 Tadeusz Mazowiecki’s Reports from Yugoslavia are being published on the 30th anniversary of the Srebrenica genocide. It was in protest against the passivity of the United Nations and the powerlessness of the international community that contributed to the Srebrenica tragedy that Mazowiecki made the unprecedented decision to resign from his position as Special Rapporteur in the former Yugoslavia. This volume presents the 18 reports that were drawn up during his mission from 1992 to 1995, along with the most important related documents and press materials from the Tadeusz Mazowiecki Collection, held at the Central Archives of Modern Records in Poland, and from private collections. The reports are an important source for studying the history of the conflict and the persecutions and atrocities following the breakup of Yugoslavia. They were later utilized by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia in the trials of war criminals.

Wstęp 9 Roman Wieruszewski, Misja Tadeusza Mazowieckiego 15 Tadeusz Mazowiecki, Przedmowa do wydania z 1993 r. 29 1992 Pierwszy raport, 28 sierpnia 1992 r. 35 Memorandum do sekretarza generalnego, 4 września 1992 r. 57 Drugi raport, 27 października 1992 r. 65 Przemówienie w Radzie Bezpieczeństwa, 13 listopada 1992 r. 81 Trzeci raport, 17 listopada 1992 r. 85 Przemówienie w Zgromadzeniu Ogólnym, 24 listopada 1992 r. 129 Przemówienie w Komisji Praw Człowieka, 30 listopada 1992 r. 135 1993 Przemówienie w Komisji Praw Człowieka, 9 lutego 1993 r. 147 Czwarty raport, 10 lutego 1993 r. 153 Roman Wieruszewski, Notatki z misji 247 Piąty raport, 5 maja 1993 r. 271 Szósty raport, 19 maja 1993 r. 295 Siódmy raport, 26 sierpnia 1993 r. 305 Ósmy raport, 6 września 1993 r. 319 Dziewiąty raport, 17 listopada 1993 r. 329 1994 Przemówienie w Komisji Praw Człowieka, 7 lutego 1994 r. 393 Dziesiąty raport, 21 lutego 1994 r. 395 Przemówienie do specjalnych sprawozdawców, Genewa 30 maja – 1 czerwca 1994 479 Jedenasty raport, 10 czerwca 1994 r. 487 Dwunasty raport, 4 sierpnia 1994 r. 493 Trzynasty raport, 4 listopada 1994 r. 503 Czternasty raport, 13 grudnia 1994 r. 573 1995 Piętnasty raport, 16 stycznia 1995 r. 623 Przemówienie w Komisji Praw Człowieka, 27 lutego 1995 r. 657 Szesnasty raport, 21 kwietnia 1995 r. 661 Siedemnasty raport, 5 lipca 1995 r. 671 Rozliczenie biur terenowych, Genewa 27 lipca 1995 r. 705 Osiemnasty raport, 22 sierpnia 1995 r. 713 Rezygnacja Oświadczenie o rezygnacji 748 Odpowiedź sekretarza generalnego 750 Slavenka Drakulić, Drogi Panie Mazowiecki, niszczy Pan wszelką nadzieję 765 Jeane Kirkpatrick, Kwestia zasad w ONZ 768 Między głupotą i nienawiścią, Rozmowa Dawida Warszawskiego 783 Ostatni raport, Rozmowa Jerzego Turowicza 791 *** Konstanty Gebert, Artykuł śmiercionośny jak snajper 803 Kalendarium konfl iktu 821 Bibliografia 834 Uchwały organów Narodów Zjednoczonych 843 Wykaz instytucji międzynarodowych 848 Spis ilustracji 859 Indeks osób 865 Indeks nazw geograficznych 879 Wykaz skrótów 888 Mapy 890