Doświadczyć nowoczesności

Autorka analizuje indyjskie pisarstwo podróżnicze w języku bengalskim, skupiając się na opisach wojaży po Europie w czasach kolonializmu i zaraz po nich. Relacje z tych podróży to fascynujący zapis doświadczania świata znanego z brytyjskich podręczników szkolnych i europejskich książek upowszechnionych w Indiach w wyniku kolonialnej podległości, a niekiedy doświadczania także trudnej konfrontacji wyobrażeń z rzeczywistością. To również dowód, jak przemożny wpływ na kształtowanie obrazu Europy i recepcję europejskich idei wśród Indusów miało doświadczenie kolonializmu. ****** Experience Modernity. Indian Accounts of European Travel 1858–1991 The author analyses Indian travel writing in Bengali language, concentrating on the descriptions of travels around Europe in colonial times and immediately after. The relations from these journeys are a fascinating record of experiencing a world known from British school textbooks and European books popularized in India as a result of colonial subordination. They also show a difficult confrontation of ideas with reality and prove how overwhelmingly colonialism influenced shaping the image of Europe and the reception of European ideas among Indians.

Wstęp 7 1. Wprowadzenie 17 1.1. Historia indyjskiej literatury podróżniczej 17 1.2. Orientalizm i autoorientalizm: dyskurs kolonialny i jego wpływ na społeczeństwo skolonizowane 21 1.2.1. Odbiór dyskursu kolonialnego w Indiach 26 1.3. Kolonialny monopol na transfer wiedzy w Indiach i jego skutki 29 1.3.1. Kontrola obiegu informacji 30 1.3.2. Kolonialny system edukacji w Indiach 32 2. U źródeł nowoczesności: relacje podróżnicze z Europy Zachodniej (1858–1939) 39 2.1. Relacje podróżnicze z Europy Zachodniej 53 2.1.1. Droga do Europy 56 2.1.2. W Europie – zachwyt nad infrastrukturą, organizacją i innowacjami 64 2.1.3. Rozważania nad charakterem narodowym Europejczyków i Indusów 81 2.1.4. Sytuacja kobiet w Europie i Indiach 93 2.1.5. Sytuacja polityczna i kondycja narodu indyjskiego 98 2.1.6. Ciemna strona wspaniałego kontynentu 102 2.1.7. Młody buntownik: Rabindranatha Tagore’a krytyka Anglii 104 3. Niemcy i Europa Środkowa jako alternatywna przestrzeń doświadczania nowoczesności (1905–1939) 115 3.1. Indusi w Europie Środkowej okresu międzywojennego: studenci, intelektualiści i rewolucjoniści 119 3.1.1. Rabindranath Tagore i jego podróże po Europie Środkowej 122 3.2. Podróżnicy w Europie Środkowej: turyści i wędrowcy 125 3.2.1. Turyści 125 3.2.2. Inny wymiar nowoczesności: eskapada rowerowa Ramnatha Biswasa i piesze wędrówki Mohanlala Gangopadhyaya 133 4. Nowa ziemia obiecana: relacje podróżnicze z Rosji i Związku Radzieckiego (1917–1991) 145 4.1. Okres międzywojenny 145 4.1.1. Relacje podróżnicze ze Związku Radzieckiego w okresie międzywojennym 154 4.2. Okres powojenny 165 4.2.1. Relacje podróżnicze ze Związku Radzieckiego w czasie zimnej wojny 174 Przestrzeń miejska i mieszkalnictwo 185 Edukacja i świadomość społeczna 190 Sytuacja robotników i chłopów 197 Mechanizacja i racjonalizacja 205 Emancypacja kobiet 208 Konfrontacja z krytyką i oswajanie obcości 213 Niezakończone poszukiwanie nowoczesności 217 Bibliografia 223 Indeks osobowo-rzeczowy 231 Summary 235