Monografia jest próbą rekonstrukcji dziejów infrastruktury sportowej w międzywojennej Warszawie. Sport w Polsce tego okresu był dynamicznie rozwijającą się sferą życia społecznego. Powstawały kluby, sekcje i organizacje sportowe zrzeszające coraz więcej ludzi pragnących w wolnym czasie realizować się w fizycznej rywalizacji. Generowało to potrzebę rozwoju specjalistycznej infrastruktury: boisk, bieżni, kortów, lodowisk, torów kolarskich, przystani wioślarskich. W latach 1918–1939 w Warszawie powstały setki nowych urządzeń sportowych – od imponujących kompleksów Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego czy toru wyścigów konnych na Służewcu po osiedlowe boiska, szkolne pływalnie i przyzakładowe strzelnice.
******
Sport Infrastructure in Interwar Warsaw
The monograph attempts to reconstruct the history of sport infrastructure in Warsaw between the First and the Second World War. Sport was a rapidly developing sphere of social life in interwar Poland. Sport clubs, divisions and organizations sprang up, associating increasing numbers of people eager to spend their leisure time seeking fulfilment in physical competition. This, in turn, generated a need for the development of sport infrastructure: sports fields, running tracks, tennis courts, ice rinks, cycling tracks, boating harbours. In 1918–1939, hundreds of new sport facilities were erected – from impressive complexes of the Central Institute for Physical Education or the Służewiec Racecourse all the way to local sports fields, school swimming pools and workplace shooting ranges.
Od Autora 9
1. Wprowadzenie 19
1.1. Rozwój infrastruktury wychowania fizycznego i
sportu w szkołach i innych placówkach dydaktyczno-
wychowawczych. Zarys tematyki 36
1.2. Infrastruktura przysposobienia wojskowego i
wychowania fizycznego w wojsku. Zarys tematyki 44
2. Spuścizna okresu belle epoque w warszawskiej infrastrukturze sportowej 47
2.1. Park Sobieskiego – Agrykola 47
2.2. Obiekty warszawskich towarzystw sportowych
schyłku XIX wieku 51
2.3. Dynasy i Dolina Szwajcarska 52
2.4. Inne 53
3. Stadiony sportowe Warszawy międzywojennej 57
3.1. Stadion WKS Legia 57
3.2. Stadion RKS Skra 62
3.3. Stadion AZS 78
3.4. Stadion KS Polonia Warszawa 89
3.5. Stadion KS Orzeł 99
3.6. Stadion Stowarzyszenia Dom Ludowy 104
3.7. Projekt reprezentacyjnego stadionu miejskiego na
Szczęśliwicach 105
3.8. Stadion Wojska Polskiego 121
Projekt budowy strzelnicy przy Stadionie Wojska
Polskiego 141
3.9. Stadion ŻTGS Makabi 149
Infrastruktura sportu żydowskiego w Warszawie 157
3.10. Stadion KS Warszawianka 161
3.11. Inne stadiony i boiska Warszawy międzywojennej
174
3.11.1. Stadion KS Ordon 175
3.11.2. Stadion TSO Orkan 176
3.11.3. Stadion KKS Skoda/Okęcie 177
3.11.4. Stadion SS Centralnych Warsztatów
Samochodowych 178
3.11.5. Stadion SZS Fort Bema 178
3.11.6. Stadion KS KPW Orzeł 179
3.11.7. Boisko RKS Lilpopianka 180
3.11.8. Boisko ŻKS Wolanka 180
3.11.9. Inne stadiony i boiska 181
4. Wielkokubaturowe obiekty sportowe Warszawy międzywojennej 182
4.1. Centralny Instytut Wychowania Fizycznego 182
4.2. Gmach polskiej YMCA 213
5. Pływalnie 226
5.1. Reprezentacyjna pływalnia w kompleksie Stadionu
Wojska Polskiego 227
5.2. Pływalnie kryte 240
5.2.1. Pływalnia Kasy Chorych 240
5.2.2. Pływalnia w Domu Studenckim „Akademik” 245
5.2.3. Pływalnia Oficerskiego Yacht-Klubu 252
5.2.4. Pływalnia polskiej YMCA 254
5.2.5. Pływalnia CIWF 259
5.2.6. Pływalnie w Gimnazjum im. Stefana Batorego
i Gimnazjum Żeńskim 263
6. Hipodrom w Łazienkach Królewskich 264
7. Kompleks sportów zimowych w parku Sobieskiego 273
8. Ślizgawki, lodowiska i infrastruktura łyżwiarska 277
9. Przystanie wioślarskie i infrastruktura sportów wodnych 286
10. Tory kolarskie 303
11. Korty tenisowe 315
12. Strzelnice 323
13. Sale gimnastyczne 337
14. Zaplecze materialne sportu szachowego w Warszawie międzywojennej 340
15. Wielkie projekty sportowe Warszawy międzywojennej i ich późniejsze echa 343
15.1. Ogród Zabaw i Sportów w parku Praskim 343
15.2. Dzielnica olimpijska na Siekierkach 347
15.3. Park sportowy na Kępie Potockiej 353
15.4. Tor samochodowy w Puszczy Kampinoskiej 355
15.5. Koncepcje budowy hali widowiskowo-sportowej 357
15.6. Projekty budowy sztucznego lodowiska 364
16. Tor wyścigów konnych na Służewcu 371
17. Podsumowanie 389
Bibliografia 395
Materiały archiwalne 395
Pamiętniki 395
Prasa 396
Inne źródła drukowane 405
Literatura przedmiotu 407
Materiały internetowe 413
Wykaz skrótów 414
Indeks osób 417
