Korespondencja Fryderyka Chopina 1848-1849. Tom 3, część 3

"Korespondencja Fryderyka Chopina" to trzytomowa wieloczęściowa publikacja, zawierająca dostępne w zbiorach muzealnych, bibliotecznych lub przechowywane w kolekcjach prywatnych transkrypcje listów kompozytora w większości potwierdzone reprodukcjami istniejących autografów. Listy opatrzono merytorycznymi komentarzami polskich muzykologów, którzy nad przygotowaniem całości wydania pracowali ponad dwie dekady. Zebrana korespondencja została ułożona chronologicznie i podzielona zgodnie z najważniejszymi cezurami życia i działalności twórczej Chopina. Edycja obejmuje: listy z młodzieńczych lat artysty, z okresu spędzonego przezeń za granicą przed powstaniem listopadowym i po jego upadku, listy dokumentujące kolejny etap życia twórcy po przyjeździe do Paryża 5 X 1831 roku, a także podczas pobytu na Majorce i w Marsylii. Znajdują się tu również listy z letnich pobytów kompozytora w latach 1839–1846 w posiadłości George Sand w Nohant – aż do rozstania z pisarką w 1847 roku. Całość wydania zamykają listy z ostatnich lat życia Chopina (1848–1849), m.in. z jego podróży do Anglii i Szkocji. Szeroko i wnikliwie opracowany materiał epistolarny będzie pomocny w identyfikacji tych autografów, które jeszcze nie pojawiły się na rynku antykwarycznym, ale wiadomo o nich z dawnych katalogów aukcyjnych, wspomnień lub innej korespondencji. Publikacja ułatwi identyfikację nieznanych adresatów i pozwoli uniknąć pomyłek przy rozpoznawaniu innych listów związanych z artystą. Tom pierwszy, wydany w 2009 roku, mieści listy pisane od grudnia 1816 do września 1831 roku. Tom drugi, wydany w 2017 roku w dwóch woluminach, zawiera listy: część 1 – od listopada 1831 do września 1838 roku, część 2 – od listopada 1838 do maja 1839 roku. Tom trzeci, publikowany w czterech woluminach, obejmuje listy: część 1 – od czerwca 1839 do grudnia 1843 roku, część 2 – od stycznia 1844 do grudnia 1847 roku, część 3 – od stycznia 1848 do września 1849 roku, a także listy, których nie udało się datować, listy do których nie było wcześniej dostępu oraz faksymilia podpisów Chopina z lat 1816–1849, część 4 – stanowi dopełnienie głównego materiału epistolograficznego. ***** Listy zawarte w części 3 tomu 3 "Korespondencji Fryderyka Chopina" dokumentują ostatnie dwa lata życia artysty. Korespondencja pochodząca z tego okresu uświadamia, jak głębokie piętno na psychice Chopina odcisnęło rozstanie z George Sand. Doświadczonej traumy, która wpłynęła na jego pogarszający się stan zdrowia, nie zrekompensowała nawet troskliwość jednej z uczennic, Jane W. Stirling, otaczającej kompozytora opieką od 1848 roku. Wśród korespondencji z lat 1848–1849 wyróżnia się grupa listów Chopina adresowanych do Wojciecha Grzymały. Relacjonował w nich swemu najbliższemu z przyjaciół wrażenia nie tylko z pobytu w Londynie i kilku zamkach Szkocji, lecz także dzielił się refleksjami nad własnym życiem. Publikacja finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2015–2024, nr umowy: 0303/NPRH4/H1a/83/2015. ****** Correspondence of Fryderyk Chopin. Volume 3, part 3. 1848–1849 'Frédéric Chopin’s Correspondence' is a three-volume, multipart publication, which contains composer’s letters with autograph reproductions, preserved in museums, libraries and private collections. The letters are accompanied by substantive comments of Polish Chopinologists, who worked to prepare the entire publication for 23 years. The correspondence has been organised chronologically. The third volume is published in four parts which include – part one: the letters written between June 1839 and December 1843, part two: the letters written between January 1844 and December 1847, part 3: the letters written between January 1848 and September 1849, part 4: summaries of the missing letters, biographical notes, miscellanea, bibliography, illustration sources, indexes. At the end of part three there are letters from and to Frédéric Chopin, whose dates are unknown, as well as supplements, i.e. letters previously inaccessible. Publication financed under the Minister of Science and Higher Education “National Programme for the Development of the Humanities” in 2015-2024, contract number: 0303/NPRH4/H1a/83/2015.

LISTY – część trzecia 617. Do Ludwiki Jędrzejewiczowej w Warszawie, [Paryż, 26 grudnia] 1847 – 6 stycznia 1848 1519 618. Do Ludwika Piotra Norblina w Paryżu, [Paryż, styczeń 1848] 1527 619. Do Ludwiki Jędrzejewiczowej w Warszawie, Paryż, 10 lutego 1848 1531 620. Do rodziny w Warszawie, [Paryż], 11 lutego 1848 1540 621. List w imieniu Giacoma Meyerbeera do Fryderyka Chopina w Paryżu, Paryż, 15 lutego [1848] 1552 622. Do Marie Dorval w Paryżu, [Paryż, przed 16 lutego 1848] 1554 623. Do firmy wydawniczej Brandus et Cie w Paryżu, [Paryż, tuż przed 17 lutego 1848] 1555 624. Do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż], 17 lutego [1848] 1559 625. Auguste Clésinger do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 17 lutego 1848] 1562 626. Auguste Clésinger do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, 18 lutego 1848] 1564 627. Justyna Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, ostatni tydzień lutego? 1848] 1565 628. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, krótko przed 16 lutego 1848?] 1569 629. Astolphe de Custine do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Paryż, krótko po 16 lutego 1848?] 1571 630. Do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż], 3 marca [1848] 1573 631. Do Solange Clésinger w Guillery, Paryż, 5 marca [1848] 1576 632. Justyna Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, 5 marca 1848] 1580 633. Solange Clésinger do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Guillery], 7 marca [1848] 1582 634. Solange Clésinger do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Guillery], 8 marca [1848] 1585 635. Do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż], 11 marca [1848] 1587 636. Do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż], 22 [marca 1848] 1593 637. Solange Clésinger do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Guillery, 25 marca 1848] 1597 638. Do Juliana Fontany w Nowym Jorku z dopiskiem Teofila Kwiatkowskiego, Paryż, 4 kwietnia 1848 1601 639. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, Londyn, [21 kwietnia 1848] 1610 640. Do Karola Szulczewskiego w Londynie, [Londyn, 24 kwietnia 1848] 1620 641. Do Marie de Rozières w Paryżu, [Londyn, 24 i 29 kwietnia 1848] 1625 642. Do Mary Murray w Londynie, [Londyn, po 29 kwietnia, a przed 5 sierpnia 1848] 1633 643. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, [Londyn], 1 maja [18]48 1637 644. Ignaz Moscheles do Fryderyka Chopina w Londynie, Lipsk, 3 maja 1848 1645 645. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Londyn, 4 maja 1848] 1648 646. Do Adolphe’a Gutmanna w Paryżu, [Londyn], 6 maja 1848 1655 647. Edouard Thomas Allan do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn], 11 maja [1848] 1662 648. Anne-Caroline de Belleville-Oury do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, 11 maja 1848] 1666 649. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, Londyn, 13 maja [1848] 1669 650. Georgiana Seymour, księżna Somerset, do Fryderyka Chopina w Londynie, Park Lane [Londyn], 24 maja [18]48 1681 651. Do nieznanej adresatki w Londynie, [Londyn, maj 1848] 1686 652. Adélaïde Sartoris do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, przełom maja i czerwca 1848] 1688 653. Caroline Norton do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, maj–lipiec 1848] 1692 654. Margaret Trotter do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, maj–lipiec? 1848] 1695 655. Emily Shelburne do Fryderyka Chopina w Londynie, [Landsdowne, maj–lipiec? 1848] 1700 656. Emily Shelburne do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn], Landsdowne, [maj–lipiec? 1848] 1703 657. Do Marie de Rozières w Paryżu, [Londyn], 1 czerwca [18]48 1709 658. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Londyn], 2 czerwca [1848] 1718 659. Frances Bunsen do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn], 16 czerwca [1848] 1735 660. Koperta do listu nieustalonego nadawcy do Fryderyka Chopina w Londynie, [Hanower, 18 czerwca 1848] 1739 661. Henry Fowler [Juliana Maria] Broadwood do Fryderyka Chopina [w Londynie], [Londyn, krótko przed 21 czerwca 1848] 1742 662. Emily Shelburne do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, 23 czerwca lub 7 lipca 1848?] 1746 663. Sophie Horsley do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn], 24 czerwca [1848] 1751 664. Do Marie de Rozières w Paryżu, [Londyn], 30 czerwca 1848 1758 665. Do Solange Clésinger w Paryżu, [Londyn], 30 czerwca [18]48 1767 666. Do Ignacego Krzyżanowskiego w Londynie, Londyn, 6 lipca 1848 1772 667. Susannah Arethusa Milner Gibson do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, krótko przed] 10 lipca [1848] 1776 668. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu lub w Wersalu, [Londyn, 8, 15 i 17 lipca 1848] 1780 669. Adélaïde Sartoris do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn], 17 [lipca 1848] 1796 670. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Londyn, między 24 a 30 lipca 1848] 1799 671. Adélaïde Sartoris do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn, niedługo przed 24 lipca lub krótko przed 31 lipca 1848] 1806 672. Wpis Fryderyka Chopina do albumu Felixa Moschelesa, Londyn, 27 lipca 1848 1811 673. Do Camille’a Pleyela w Paryżu, Londyn, 1 sierpnia 1848 1812 674. Susannah Arethusa Milner Gibson do Fryderyka Chopina w Londynie, [Londyn], 1 sierpnia [1848] 1816 675. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, Edynburg, 6 sierpnia, Calder House, [Mid Calder, Szkocja], 11 sierpnia [1848] 1820 676. Do [Adélaïde Sartoris? w Londynie], Calder House, [Mid Calder, Szkocja], 12 sierpnia [18]48 1829 677. Do Camille’a Pleyela w Paryżu, [Calder House, Mid Calder, Szkocja], 15 sierpnia 1848 1835 678. Do Juliana Fontany w Londynie, Calder House, [Mid Calder, Szkocja], 18 sierpnia 1848 1843 679. Do rodziny w Warszawie, [Calder House, Mid Calder, Szkocja], 19 sierpnia 1848 1851 680. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Calder House, Mid Calder, Szkocja], 19 sierpnia 1848 1875 681. Do Marie de Rozières w Paryżu, [Calder House, 19–20 sierpnia? 1848] 1883 682. Do Thomasa Albrechta w Paryżu, Manchester, 1 września [1848] 1886 683. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, Johnstone Castle, 4[–5] i 9 września [1848] 1894 684. Do Solange Clésinger w Guillery, [Johnstone Castle, 9 września 1848] 1908 685. Do Camille’a Pleyela w Paryżu, Johnstone Castle, 11 września 1848 1910 686. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, Keir, 1 października oraz [Edynburg, 3 października 1848] 1914 687. Do Marie de Rozières w Paryżu, Keir, 2 października 1848 1929 688. Do Adolphe’a Gutmanna w Heidelbergu, Calder House, [Mid Calder, Szkocja], 16 października 1848 1940 689. Do lady Belhaven w Wishaw w Szkocji, Calder House, [Mid Calder, Szkocja], 16 października 1848 1948 690. Fragment listu Fryderyka Chopina do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Hamilton Palace, w Hamilton], 21 października [1848] 1951 691. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, Edynburg, 30 października [1848] 1959 692. Do Adama Łyszczyńskiego w Edynburgu, [Londyn], 3 listopada 1848 1969 693. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, Londyn, 17 i 18 [listopada 1848] 1975 694. Do Marie de Rozières w Paryżu, Londyn, 19 [20] listopada 1848 1988 695. Do Henry’ego-Victora Malana w Londynie, [Londyn, 20 listopada 1848] 1994 696. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu, [Londyn, 21 listopada 1848] 1996 697. Do Henry’ego-Victora Malana w Londynie, [Londyn, 22 listopada 1848] 2005 698. Do Solange Clésinger w Guillery, Londyn, 22 [listopada 1848] 2007 699. Ferdinand Hiller do Fryderyka Chopina w Paryżu, Düsseldorf, 13 grudnia [18]48 2016 700. Do Maksymiliana Oborskiego w Paryżu, Paryż, [grudzień 1848 – styczeń 1849] 2020 701. Do Solange Clésinger w Guillery, Paryż, 30 stycznia 1849 2024 702. Koperta do listu Fryderyka Chopina do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż], 30 stycznia [18]49 2028 703. Henry Fowler Broadwood do Fryderyka Chopina [w Paryżu], [Londyn], 1 lutego 1849 2031 704. Do Solange Clésinger w Guillery, Paryż, 5[–7] kwietnia [1849] 2038 705. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu, [Paryż, przed 12 kwietnia 1849] 2042 706. Pokwitowanie Louisa Perricheta wystawione dla Fryderyka Chopina w Paryżu za zadłużenie, [Paryż, po 12 kwietnia lub na początku maja 1849?] 2045 707. Do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż], 13 kwietnia [1849] 2048 708. Solange Clésinger do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Guillery, 13 maja 1849] 2052 709. Do Solange Clésinger w Guillery, [Paryż, 18 lub 19 maja 1849] 2054 710. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu, Chaillot, [19 lub 26 maja 1849?] 2055 711. Strona adresowa listu Fryderyka Chopina do Wojciecha Grzymały w Wersalu z tranzytowym adresem Louisa Godarda d’Aucour de Plancy w Bièvres i skierowanym do niego dopiskiem, [Chaillot, 5 czerwca 1849] 2062 712. Do Marie de Rozières w Paryżu, [Chaillot, 9 czerwca 1849] 2065 713. Justyna Chopin do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Warszawa, krótko po 16 czerwca 1849] 2068 714. Do Wojciecha Grzymały w Wersalu, [Chaillot], 18 [czerwca 1849] 2069 715. Do Wojciecha Grzymały w Wersalu, [Chaillot], 22 czerwca [1849] 2081 716. Do Ludwiki Jędrzejewiczowej w Warszawie, [Chaillot], 25–26 czerwca 1849 2091 717. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu, [Chaillot, 26? czerwca 1849] 2100 718. Do doktora Fraenkla w Paryżu, Chaillot, czerwiec–sierpień 1849 2103 719. Do Wojciecha Grzymały w Wersalu, Chaillot, 2 lipca [1849] 2106 720. Do Wojciecha Grzymały w Wersalu?, [Chaillot, po 2, a przed 10 lipca 1849] 2111 721. Do Napoleona Ordy w Paryżu, Chaillot, [między 2 a 10 lipca 1849] 2115 722. Do Solange Clésinger w Guillery, Paryż, 4 lipca 1849 2119 723. Do Wojciecha Grzymały, [Chaillot], 10 lipca [18]49 2127 724. Delfina Potocka do Fryderyka Chopina w Paryżu, [Akwizgran], 16 [lipca 1849] 2130 725. Do Wojciecha Grzymały, Chaillot, 19 lipca [1849] 2132 726. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, [Chaillot, 21 lipca 1849?] 2139 727. Do Wojciecha Grzymały w Wersalu, Chaillot, 28 lipca [1849] 2144 728. Wojciech Grzymała do Fryderyka Chopina w Chaillot, [Wersal, 28 lipca 1849] 2156 729. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu? [Chaillot], 3 sierpnia [1849] 2160 730. Do Napoleona Ordy w Paryżu, [Chaillot, przed 19 sierpnia 1849] 2165 731. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu, [Chaillot, 22 sierpnia 1849] 2168 732. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu, [Chaillot, druga połowa sierpnia 1849?] 2171 733. Do Tytusa Woyciechowskiego w Karlsbadzie, [Chaillot, 20 sierpnia 1849] 2172 734. Do Marie de Rozières w Chaudfontaine z dopiskiem Ludwiki Jędrzejewiczowej, [Chaillot, 24 sierpnia 1849] 2173 735. Do Tytusa Woyciechowskiego w Ostendzie, [Chaillot], 12 września 1849 2179 736. Do Auguste’a Franchomme’a w Tours, [Chaillot], 17 września [1849] 2181 LISTY, KTÓRYCH NIE UDAŁO SIĘ DATOWAĆ Listy Fryderyka Chopina do ustalonych adresatów [układ listów do Adolfa Cichowskiego wg sygnatur Muzeum Narodowego, następni adresaci – w porządku alfabetycznym] Nd1. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2195 Nd2. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2197 Nd3. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2199 Nd4. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2201 Nd5. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2203 Nd6. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2205 Nd7. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2207 Nd8. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2209 Nd9. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2211 Nd10. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2213 Nd11. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2215 Nd12. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2217 Nd13. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2219 Nd14. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2221 Nd15. Do Adolfa Cichowskiego w Paryżu 2223 Nd16. Do Auguste’a Franchomme’a w Paryżu 2225 Nd17. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu 2227 Nd18. Do Wojciecha Grzymały? w Paryżu 2231 Nd19. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu 2233 Nd20. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu 2234 Nd21. Strona adresowa do niezidentyfikowanego listu Fryderyka Chopina do Wojciecha Grzymały w Paryżu 2237 Nd22. Do Wojciecha Grzymały w Paryżu 2239 Nd23. Do Édouarda Herbault w Paryżu 2243 Nd24. Do Marie de Rozières w Paryżu 2246 Nd25. Fragment listu Fryderyka Chopina do Maurice’a Schlesingera? w Paryżu 2248 Nd26. Do Louisa de Vienney, barona de Trémont w Paryżu 2249 Listy Fryderyka Chopina do nieustalonych adresatów Nd27. Do nieustalonego adresata 2253 Nd28. Do nieustalonego adresata w Paryżu 2255 Nd29. Do nieustalonego adresata w Paryżu lub w Londynie 2256 Listy ustalonych nadawców do Fryderyka Chopina Nd30. Fromental Halévy do Fryderyka Chopina w Paryżu 2261 Nd31. Ernest Legouvé do Fryderyka Chopina w Paryżu 2262 Nd32. Ernest Legouvé do Fryderyka Chopina w Paryżu 2263 Nd33. Anne Boutet (Panna Mars) do Fryderyka Chopina w Paryżu 2264 UZUPEŁNIENIA U1. Do Alexandrine Lard w Paryżu, [Paryż, po 5 października 1831] 2267 U2. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Maurice Schlesinger w Paryżu, Paryż, 17 lutego 1836 2270 U3. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Paryż, 5 kwietnia 1836 2273 U4. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Paryż, 6 kwietnia 1836 2276 U5. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Londyn, 20 lipca 1837 2281 U6. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Londyn, 20 lipca 1837 2284 U7. Do Juliana Fontany w Paryżu, [Paryż, listopad 1837 – 20 października 1838] 2287 U8. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Paryż, 4 kwietnia 1838 2291 U9. Do Henriego Nouguiera w Paryżu, [Paryż, między 9 czerwca a 27 października 1838?] 2295 U10. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Maurice Schlesinger w Paryżu oraz potwierdzenie odbioru zaliczki, Paryż, 10 września 1838 2298 U11. Do Heinricha Probsta w Paryżu, Paryż, 24 października 1838 2301 U12. George Sand do Wojciecha Grzymały w Paryżu z adresem dopisanym ręką Fryderyka Chopina, [Paryż, po 11 października 1839–1842?] 2304 U13. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Paryż, 31 października 1839 2309 U14. Cesja praw autorskich dokonana przez Fryderyka Chopina na rzecz firmy wydawniczej Christian Rudolph Wessel & Co. w Londynie, Paryż, 1 sierpnia 1841 2312 U15. George Sand, Eugène Delacroix i Fryderyk Chopin do Josepha Dessauera w Paryżu, [Paryż, 6 stycznia 1841?] 2315 U16. Do Marie de Rozières? w Paryżu, [Paryż, 24 listopada? 1848] 2318 U17. Koperta do listu nieustalonego nadawcy do Fryderyka Chopina, [data, miejsce nadania listu i miejsce jego doręczenia nieustalone] 2319 FAKSYMILIA PODPISÓW FRYDERYKA CHOPINA Z LAT 1816–1849 2321