Tom zawiera studia dotyczące towianizmu i procesu recepcji tego zjawiska w kulturze polskiej (aż po współczesność), a także poza jej obrębem, przede wszystkim we Włoszech. Został podzielony na trzy części: pierwsza koncentruje się wokół towianizmu jako zjawiska światopoglądowego i filozoficzno-religijnego, druga jest poświęcona recepcji współczesnych Mistrza Andrzeja, trzecia natomiast – wpływowi towianizmu na działania poromantycznych pokoleń. Publikacja składa się z dwudziestu artykułów zarówno polskich, jak i zagranicznych badaczy reprezentujących różne dyscypliny humanistyki, strategie metodologiczne i wrażliwości naukowe. ****** Towianism. The Phenomenon and the Heritage The volume contains studies on towianism and its reception process in Polish culture (until present day) and in other cultures, especially in Italy. It is divided into three parts: the first part discusses towianism as a philosophical and philosophical-religious phenomenon, the second part focuses on the reception of towianism by Towianski’s contemporaries, the third part explores the influence of towianism on post-romanticism generations. The publication consists of twenty articles written by Polish and foreign scholars, who represent different fields of humanities, methodological strategies and scientific sensibilities.

Ewa Hoffmann-Piotrowska, Karol Samsel Wstęp 7 CZĘŚĆ I. FILOZOFICZNO-TEOLOGICZNE ASPEKTY TOWIANIZMU Andrzej Wawrzynowicz, Towianizm w ujęciu filozoficznym (i metafilozoficznym) 11 Marek Nowak, Rozmowa ojca z synem, czyli manifest późnego towianizmu. Prezentacja problematyki "Not zebranych przez Adama Towiańskiego z kilku rozmów jego z ojcem" 26 Leszek Zwierzyński, Metafory Towiańskiego. Wizja świata ducha w Biesiadzie 45 Agnieszka Bednarek-Bohdziewicz, Przemoc działania, pokój bezczynu. O (nie)możliwości reformy religijnej na przykładzie towiańczyków (perspektywa antropologiczna) 61 CZĘŚĆ II. TOWIANIZM WSPÓŁCZESNYCH Ewa Hoffmann-Piotrowska, „Gdyby moje powołanie nie było inne, […] puściłbym się w poezją”. Towianizm jako projekt literacki 81 Jerzy Fiećko, Towiański i towianizm w listach Krasińskiego 98 Anna Rzepniewska-Kosińska, 12 lipca 1842 roku – czy na pewno początek przemiany? Miejsce wiersza "Tak mi, Boże, dopomóż" w biografii duchowej Juliusza Słowackiego 120 Ewa Szczeglacka-Pawłowska, Skryptorium „towianistyczne” (w świetle edycji Dzieł Adama Mickiewicza) 145 Joanna Stocka, „Strzeżcie się pilnie fałszywych proroków” – o postrzeganiu towianizmu przez Stefana Witwickiego 158 Inga Walc, Ofiary brata Chodźki. Udział Aleksandra Chodźki w Kole Sprawy Bożej 174 Karol Samsel, Andrzej Towiański jako figura Norwidowskiej twórczości 203 CZĘŚĆ III. DZIEDZICTWO… Jakub Pyda, Towianizm – kreacja legendy 219 Marlis Lami, Turyńskie wydanie pism Andrzeja Towiańskiego – dzieło zbiorowe? 248 Giulio Dalla, Grana From Mazzini to Towiański: Affinities and Divergences of a Religious Revolution 264 Olga Płaszczewska, Ideały towianizmu w życiowej praktyce – Umberto Zanotti Bianco (1889–1963) 290 Damian Włodzimierz, Makuch Grobowe milczenie? Postyczniowe głosy na temat Andrzeja Towiańskiego i recepcja jego myśli 312 Elżbieta Flis-Czerniak Karol Baykowski, czyli młodopolskich rozpoznań towianizmu ciąg dalszy 345 Maria Kalinowska, Towiański i towianizm w kręgu Reduty Juliusza Osterwy i Mieczysława Limanowskiego. Komunikat 363 Mirosław Strzyżewski, Mickiewicz bez humoru (Konrada Górskiego przyczynek do czarnej legendy Mistrza Andrzeja) 373 Jarosław Ławski, Cień Mickiewicza? Andrzej Towiański w czarnym imaginarium XXI wieku 386 Biogramy 413 Indeks osobowy 421