Portrety Uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego po 1945, A−K

Część pierwsza (A-K) tomu trzeciego "Portretów Uczonych" zawiera eseje biograficzne poświęcone wybitnym postaciom, których najbardziej znacząca działalność naukowa i dydaktyczna przypadła po 1945 roku. Mowa będzie zatem o osobach stopniowo, ale konsekwentnie odtwarzających Uniwersytet po zniszczeniach wojennych oraz budujących jego pozycję społeczną i rangę naukową. Przedstawione w tomie trzecim "Portretów” grono 186 uczonych cechuje duże zróżnicowanie. Niektórzy z nich urodzili się jeszcze w XIX wieku, wyższe wykształcenie zdobyli w czasie I wojny światowej lub tuż po niej, kariery zawodowe rozpoczynali i kontynuowali w latach II Rzeczypospolitej, po II wojnie stając się środowiskowymi autorytetami. Inni decydowali się na emigrację, zrywając więzi z Uniwersytetem, ale zarazem odnosząc niekwestionowane sukcesy naukowe i utrzymując kontakty z krajem. Byli jednak i tacy, którzy właśnie wtedy, po wojnie, z zagranicy do kraju przyjechali. Skomplikowanie ludzkich losów spowodowało, że decyzja o przypisaniu konkretnej postaci do tomu drugiego lub trzeciego musiała mieć charakter arbitralny. Najliczniej na kartach niniejszego tomu są reprezentowani uczeni urodzeni pomiędzy wielkimi wojnami, ukształtowani w dwudziestoleciu i z takim zapleczem moralnym oraz intelektualnym funkcjonujący w powojennej rzeczywistości. Pojawiają się tu także osoby, których całe świadome życie, łącznie z intelektualną formacją, upłynęło w czasach PRL oraz w okresie po odzyskaniu przez Polskę pełnej suwerenności. Część tekstów powstała specjalnie na potrzeby Monumentów, wiele było pisanych przez bliskich współpracowników danego uczonego, niektóre są przedrukami wcześniejszych publikacji. Zamierzeniem redaktorów naukowych nie było stworzenie zbioru zwięzłych biogramów typu słownikowego, lecz przybliżenie zainteresowanym czytelnikom najwybitniejszych postaci środowiska uniwersyteckiego – stąd teksty zarówno eseistyczne czy wspomnieniowe, jak i bardziej naukowe, obudowane odnośnikami i przypisami. Przy każdym eseju zamieszczono także standardowy biogram encyklopedyczny. Trzy tomy "Portretów Uczonych" (podzielone na sześć części) zawierają teksty o wybitnych uczonych – profesorach Uniwersytetu Warszawskiego, których działalność naukowa, praca dydaktyczna i organizacyjna pozostały w pamięci szeroko pojmowanego środowiska naukowego. Bohaterowie esejów są związani ze wszystkimi dziedzinami nauki reprezentowanymi na Uniwersytecie Warszawskim: humanistycznymi, społecznymi, ścisłymi, przyrodniczymi, medycznymi i artystycznymi. Wybór nie był łatwy i wymagał wielu konsultacji. Warto zaznaczyć, że lista uczonych ograniczona jest do osób nieżyjących. ********* Dr hab. Waldemar Baraniewski – historyk sztuki, profesor w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego i na Wydziale Zarządzania Kulturą Wizualną Akademii Sztuk Pięknych. Prof. dr hab. Wojciech Tygielski – historyk czasów nowożytnych, profesor zwyczajny. Zajmuje się historią społeczną Polski i Europy w XVI–XVII wieku, kontaktami polsko-włoskimi oraz podróżami w okresie nowożytnym, a także dziejami dyplomacji. Przez wiele lat związany z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie uzyskał magisterium (1977), doktorat (1983), habilitację (1992) i tytuł profesora (2006). Wykładał też w Centrum Europejskim UW oraz w Akademii Teatralnej w Warszawie. Obecnie pracuje w Instytucie Historii Sztuki UW. Dyrektor Instytutu Polskiego w Rzymie oraz radca tamtejszej Ambasady RP (1993–1995); prodziekan Wydziału Historycznego ds. ogólnych (1999–2002), prorektor Uniwersytetu Warszawskiego ds. badań naukowych i współpracy z zagranicą (2002–2008). Członek redakcji rocznika „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, członek Komitetu redakcyjnego rocznika „Kronika Zamkowa”, wiceprzewodniczący Rady Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, członek Rady Muzeum Historii Polski. W latach 2010–2012 oraz od 2014 roku członek Rady Narodowego Centrum Nauki. Przez 3 kadencje uczestniczył w pracach Rady Historyków (Rady ds. Numizmatycznych) przy Zarządzie NBP. Prof. dr hab. Andrzej Kajetan Wróblewski – fizyk i historyk fizyki, emerytowany profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN i PAU, przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Historii Nauki PAN, autor artykułów i książek z dziedziny fizyki i historii fizyki, m.in. "Prawda i mity w fizyce" (1981, 1987), "Historia fizyki od czasów najdawniejszych do współczesności" (2006).

OD ZESPOŁU REKTORSKIEGO 11 PRZEDMOWA 13 OSMAN ACHMATOWICZ 1899–1988 (HALINA LICHOCKA) 16 KAZIMIERZ AJDUKIEWICZ 1890–1963 (JACEK JADACKI) 26 STANISŁAW ARNOLD 1895–1973 (ALEKSANDER GIEYSZTOR) 42 NINA ASSORODOBRAJ-KULA 1908–1999 (BARBARA SZACKA) 50 JULIUSZ BARDACH 1914–2010 (ANDRZEJ ZAKRZEWSKI) 56 KAZIMIERZ BASSALIK 1879–1960 (STEFAN RUSSEL) 64 LUDWIK BAZYLOW 1915–1985 (PAWEŁ WIECZORKIEWICZ) 74 CEZARY BEREZOWSKI 1898–1970 (KAROL KARSKI) 82 GRZEGORZ BIAŁKOWSKI 1932–1989 (STEFAN POKORSKI) 88 JAN BIAŁOSTOCKI 1921–1988 (ANTONI ZIEMBA) 94 JÓZEF BIELAWSKI 1910–1997 (MAREK M. DZIEKAN) 110 IZA BIEŻUŃSKA–MAŁOWIST 1917–1995 (KRYSTYNA STEBNICKA) 118 ALEKSANDER BIRKENMAJER 1890–1967 (JAN BAUMGART) 126 CZESŁAW BOBROWSKI 1904–1996 (WłADYSŁAW BAKA) 136 JULIAN BONDER 1900–1975 (ROMAN DUDA) 148 KAROL BORSUK 1905–1982 (ROMAN DUDA) 152 MIECZYSŁAW BRAHMER 1899–1984 (KRZYSZTOF ŻABOKLICKI) 162 KAZIMIERZ BUDZYK 1911–1964 (DANUTA ULICKA) 172 JÓZEF CHAŁASIŃSKI 1904–1979 (STEFAN NOWAKOWSKI) 184 IRENA CHMIELEWSKA 1905–1987 (HALINA LICHOCKA) 194 JÓZEF MICHAŁ CHOMIŃSKI 1906–1994 (IRENA PONIATOWSKA) 202 MARIA CYTOWSKA 1922–2007 (BARBARA MILEWSKA-WAŹBIŃSKA) 212 WITOLD CZACHÓRSKI 1915–1995 (ADAM BRZOZOWSKI) 220 CZESŁAW CZAPÓW 1925–1980 (LESŁAW PYTKA) 230 FRANCISZEK MIECZYSŁAW CZUBALSKI 1885–1965 (MARIA DOROTA SZMIDT-POSPUŁA) 240 ADAM CZYŻEWICZ 1877–1962 (MONIKA NOWAKOWSKA-ZAMACHOWSKA) 252 MARIAN DANYSZ 1909–1983 (JANUSZ ZAKRZEWSKI) 260 JAN BOHDAN DEMBOWSKI 1889–1963 (TOMASZ MAJEWSKI) 270 ANTONI BOLESŁAW DOBROWOLSKI 1872–1954 (SŁAWOMIR MAJ) 278 WITOLD DOROSZEWSKI 1899–1976 (ANDRZEJ MARKOWSKI) 290 STANISŁAW EHRLICH 1907–1997 (ADAM BOSIACKI) 302 KRZYSZTOF ERNST 1940–2003 (TADEUSZ STACEWICZ) 312 JANUSZ BOGDAN FALIŃSKI 1934–2004 (ZBIGNIEW MIREK, JAN HOLEKSA) 320 WACŁAW GAJEWSKI 1911–1997 (PIOTR WĘGLEŃSKI) 328 NATALIA GĄSIOROWSKA 1881–1964 (IRENEUSZ IHNATOWICZ) 334 ALEKSANDER GIEYSZTOR 1916–1999 (MARIA KOCZERSKA) 344 MARIAN GIEYSZTOR 1901–1961 (JANINA KACZANOWSKA) 352 HENRYK FELIKS GRENIEWSKI 1903–1972 (KAZIMIERZ TRZĘSICKI) 358 BOLESŁAW GUTOWSKI 1888–1966 (JANUSZ GILL) 368 WIKTOR HAHN 1871–1959 (ZDZISŁAW LIBERA) 374 STANISŁAW HELSZTYŃSKI 1891–1986 (MAŁGORZATA GRZEGORZEWSKA) 380 STANISŁAW HERBST 1907–1973 (ANDRZEJ WYCZAŃSKI) 390 LEOPOLD INFELD 1898–1968 (JÓZEF HURWIC) 404 HENRYK JABŁOŃSKI 1909–2003 (ANDRZEJ GARLICKI) 418 TADEUSZ JACZEWSKI 1899–1974 (TOMASZ MAJEWSKI) 426 MAURYCY ZDZISŁAW JAROSZYŃSKI 1890–1974 (HUBERT IZDEBSKI) 434 STANISŁAW KAŁUŻYŃSKI 1925–2007 (JERZY TULISOW) 444 KRYSTYNA KASPRZYK 1922-2012 (AGATA SOBCZYK) 452 WIKTOR KEMULA 1902–1985 (JÓZEF HURWIC) 460 STEFAN KIENIEWICZ 1907–1992 (JERZY SKOWRONEK) 470 ANTONINA KŁOSKOWSKA 1919–2001 (ELŻBIETA HAŁAS) 478 LESZEK KOŁAKOWSKI 1928–2009 (JERZY NIECIKOWSKI) 486 WŁODZIMIERZ KOŁOS 1928–1996 (LUCJAN PIELA) 496 JERZY KONDRACKI 1908–1998 (ANDRZEJ RICHLING) 504 KAROL KORANYI 1897–1964 (WITOLD WOŁODKIEWICZ, JULIUSZ BARDACH) 514 WIESŁAW KOTAŃSKI 1915–2005 (AGNIESZKA ŻUŁAWSKA-UMEDA) 526 JANINA KOTARBIŃSKA 1901–1997 (MARIAN PRZEŁĘCKI) 540 TADEUSZ KOTARBIŃSKI 1886–1981 (JERZY PELC) 556 JAN KOTT 1914–2001 (ROMAN TABORSKI) 576 ROMAN KOZŁOWSKI 1889–1977 (ZOFIA KIELAN-JAWOROWSKA) 584 ZYGMUNT KRACZKIEWICZ 1900–1971 (AGATA MUSIAŁ) 594 MIECZYSŁAW KREUTZ 1893–1971 (JAN STRELAU) 598 ADAM KROKIEWICZ 1890–1977 (MARIA PĄKCIŃSKA, HENRYK KUPISZEWSKI) 606 JULIAN KRZYŻANOWSKI 1892–1976 (ANDRZEJ FABIANOWSKI) 618 PIOTR KUBIKOWSKI 1903–1991 (BARBARA WASIEWICZ) 626 WITOLD KULA 1916–1988 (JACEK KOCHANOWICZ) 636 KAZIMIERZ FELIKS KUMANIECKI 1905–1977 (JERZY AXER) 648 WŁADYSŁAW KUNICKI-GOLDFINGER 1916–1995 (MIROSŁAWA WŁODARCZYK, KRYSTYNA IZABELLA WOLSKA) 678 MIECZYSŁAW JERZY KÜNSTLER 1933–2007 (EWA ZAJDLER) 686 KAZIMIERZ KURATOWSKI 1896–1980 (ROMAN DUDA) 698 AUTORZY ESEJÓW 706 SPIS ILUSTRACJI 712