Początki ideologii faszystowskiej (1918-1925)

Prezentowana czytelnikowi polskiemu praca na temat początków ideologii faszystowskiej jest, być może, najważniejszym dziełem profesora Gentilego. Opublikowana po raz pierwszy w wydawnictwie Laterza w 1975 roku stanowiła istotny zwrot w refleksji nad dziejami faszyzmu i bardzo istotny moment kontrowersji politycznych (ciągle żywych) wokół tego fenomenu. Po wielkim przełomie politycznym we Włoszech w latach 1991-1992 i powstaniu II Republiki, Autor wznowił swoje dzieło w roku 1996 w wydawnictwie Il Mulino (w 2001 roku ukazało się tamże identyczne, trzecie jego wydanie). Miarą wartości opracowania Emilio Gentilego jest to, że po upływie dwudziestu lat od pierwszego wydania nie musiał dokonywać w swoim dziele żadnych poważniejszych zmian. Wznowione wydanie opatrzył jedynie obszernym Wprowadzeniem. Zreferował w nim ewolucję interpretacji historycznych faszyzmu, która w całej pełni potwierdzała jego oryginalne ustalenia. Praca zawiera bardzo wnikliwą analizę źródeł ideowych faszyzmu, od jego narodzin w końcu I wojny światowej (we Włoszech nadal zwyczajowo nazywanej Wielką Wojną), czyli od 1918 roku, aż do ustabilizowania dyktatorskiego reżimu Benito Mussoliniego w początkach 1925 roku. Lektura będzie szczególnie użyteczna w Polsce, gdzie brak wiedzy o tym fenomenie historycznym sprawia, że nadal jego nazwę próbuje się użytkować politycznie, według archaicznych szablonów kominternowskich.

Wprowadzenie 7 Modernizacja totalitarna 7 Przypisy 42 Przedmowa 47 Przypisy 51 R o z d z i a ł I Ideologia Mussoliniego: od socjalizmu do interwencjonizmu 53 1. Heretyk socjalistyczny 55 2. Socjalizm nadludzi 60 3. Heretyk przeciw socjalizmowi 69 4. Nowa droga l’homme qui cherche 77 5. Interwencjonizm Mussoliniego 82 Przypisy 89 R o z d z i a ł II Mity okresu powojennego 95 1. Wielkie wydarzenie 95 2. Mit wewne˛trznego wroga: dwie Italie 99 3. Kombatantyzm 105 4. Antypartia 109 5. Narodowy syndykalizm i ideologia „trzeciej drogi” 114 Przypisy 126 R o z d z i a ł III Arystokraci kombatanctwa 129 1. Arystokratyczne kombatanctwo 129 2. Ardyci 132 3. Futuryści 140 Przypisy 157 R o z d z i a ł IV Faszyzm z San Sepolcro 161 1. Mussolini i Związki Kombatanckie: „We wszechświecie nic nie jest wieczne” 161 2. Nacjonalizm faszystowski 174 3. Antybolszewizm faszystowski 179 4. Porządek liryczny i porządek polityczny 189 Przypisy 208 R o z d z i a ł V Rozwój i przemiana faszyzmu 213 1. Faszyzm warstw średnich 216 2. Definicja faszyzmu 229 3. Nacjonalizm i faszyzm: umizgi dostojnych ojców 238 4. Relatywizm faszystowski: założenia ideologiczne państwa antydemokratycznego 247 5. Żądanie władzy 258 Przypisy 266 R o z d z i a ł VI Rewolucja, reakcja, rewizja 271 1. Rewolucjoniści bez rewolucji 271 2. Farinacci i faszyzm nieprzejednany 281 3. Bunt przeciw nowoczesnemu światu 293 4. Intelektualna rewolucja Giuseppe Bottaiego 310 Przypisy 328 R o z d z i a ł VII Mit Nowego Państwa 335 1. W poszukiwaniu Idei 335 2. Wojujący idealizm i faszyzm 342 3. Teologia polityczna Giovanniego Gentilego i reforma polityczno-moralna Włochów 353 4. Państwo syndykalistyczne i państwo polityczne. Faszyzm według Alfredo Rokki 374 5. „Mimetyka” i „meteksis” faszyzmu 388 6. Ideologia „wodza” 399 Przypisy 406 Zakończenie 415 Przypisy 424 Indeks osobowy 425