Poematy homerowe wyznaczają świt – i to świt olśniewający – kultury zachodniej. Iliada i Odyseja w swoim ogromie, ale również w literackim pięknie i dojrzałości sprawiają tak imponujące wrażenie, że dziś jeszcze – znacznie ponad dwa i pół tysiące lat od chwili powstania – wciąż na nowo budzą zdumienie i podziw. Zdumienie i podziw są początkiem każdego dociekliwego badania, nic zatem dziwnego, że poeta i jego wersy od starożytności po dzień dzisiejszy stawały się źródłem inspiracji dla uczonych i artystów, a także dla zwykłych słuchaczy i czytelników, którzy postanowili zmierzyć się z Homerem i jego dziełem.
Niniejsza książka daje, w formie wprowadzenia, przegląd licznych pytań, jakie nasuwają się w związku z życiem Homera, treścią i strukturą jego twórczości, porządkuje te pytania i udziela – na ile to możliwe – naukowych odpowiedzi. Celem tej pracy jest zachęcenie do zgłębienia Iliady i Odysei, a także, przez przybliżenie kulis świata homerowego, przyczynienie się do zwiększenia satysfakcji z lektury tych arcydzieł literatury starożytnej.
Książka Barbary Patzek, wykładowcy historii starożytnej na uniwersytecie w Essen, jest znakomitym wprowadzeniem do lektury Iliady i Odysei, dwóch poematów leżących u początków kultury literackiej i intelektualnej Zachodu. Autorka przybliża czytelnikowi podstawowe zagadnienia homerowej krytyki: autorstwo poematów, ich specyficzne miejsce w dziejach literatury greckiej, gdzieś na pograniczu kultury ustnej i dopiero kształtującej się kultury piśmiennej, wreszcie związek epiki heroicznej z rzeczywistością historyczną. Profesor Patzek równie sprawnie porusza się w obszarze problematyki krytyczno-literackiej, mitograficznej (czy wręcz: religioznawczej), historycznej i archeologicznej.
Homer i jego czasy to esej skierowany przede wszystkim do studentów filologii, historii i archeologii, ale także do wszystkich tych, którzy mają szerokie zainteresowania humanistyczne i chcą dowiedzieć się czegoś o źródłach naszej cywilizacji.
A great introduction to reading the Iliad and the Odyssey. The author introduces her readers to the basic issues discussed and pointed out by Homerian critics: the problem of the poems' authorship, their special place in the history of Greek literature on the verge of oral and literal culture, the relationship between the heroic epic and historical realities. The author writes gracefully and knowledgeably within the spheres of critical-literary, religious-historical, and archaeological issues.
1. Przedmowa 7
2. Eposy homerowe 9
2.1. Iliada 9
2.2. Odyseja 18
3. Poeta homerowy 29
3.1. Poetycki charakter eposów homerowych: poeta Iliady
i poeta Odysei 29
3.2. Zawartość eposów homerowych 31
3.3. Spisanie eposów homerowych 32
3.4. Literacka kultura pisma Bliskiego Wschodu jako wzór dla spisania eposów homerowych 35
3.5. Biblioteka wiedzy 37
3.6. Kim był Homer? 39
4. „Kwestia homerowa” 41
4.1. Śpiewak homerowy i jego publiczność 41
4.2. Wczesnogrecka ustna poezja heroiczna 46
4.3. Tradycja homerowa w VIII wieku: czara Nestora z Ischii 48
4.4. Przedhomerowa tradycja X i IX wieku: władca z Lefkandi 52
4.5. Homer, Mykeny i Troja 58
4.6. Mit i pamięć: mit trojański a wojna trojańska 63
5. Czasy homerowe i społeczeństwo homerowe 66
5.1. Czy poematy homerowe można czytać jak książki historyczne? Znaczenie przedmiotów w świecie homerowym 66
5.2. Społeczeństwo czasów homerowych w świetle poematów 70
5.3. Wczesnogrecka a r y s t o k r a c j a: rywalizacja o bogactwo i honor 74
5.4. Wyprawy łupieżcze i handel: dawni Grecy w oczach sąsiadów 77
5.5. Wojsko jako wspólnota. Ucywilizowanie konfliktów 80
5.6. Rywalizacja sportowa i pokaz cnót arystokratycznych 82
5.7. Ekonomia: dom i kobiety 85
5.8. Znaczenie miast w poematach homerowych 88
6. Mitologia homerowa 94
6.1. Ukształtowanie się religii greckiej w czasach homerowych 94
6.2. Grecka mitologia 96
6.3. Bogowie i herosi Homera 98
6.4. Kult herosów 99
6.5. Troja i archeologia mityczna w poematach homerowych 101
6.6. Wschodnie początki 102
6.7. B o s k a m a c h i n a Homera: homerowa teoria historii 105
6.8. Bogowie i herosi: psychologia homerowa 112
7. Epilog: Czy Homer jest jeszcze aktualny? 116
8. Bibliografia 119
9. Apendyks: bibliografia polska 122
10. Spis ilustracji 124
11. Indeks osób i nazw geograficznych 125
