Kategoria życia codziennego oraz łączące się z nią zagadnienie obyczajowości stanowią dla interdyscyplinarnych rozważań humanistycznych niezwykle ciekawe pole badawcze, które może obejmować szeroki zakres problemów. Analizując codzienność, stawiamy pytania o rutynę, przyzwyczajenia i rytuały, które mogą mieć zarówno wymiar historyczny, socjologiczny, jak i filozoficzny. Nie tylko towarzyszą one dużym i małym społecznościom, ale również wiążą się nieodzownie z kreowaniem własnych kultur tych społeczności.
Dostępne przekazy historyczne często codzienność pomijają – zwykle nieumyślnie – traktując ją jako nieistotny element życia. Wszakże po co utrwalać w pamięci coś, co wydaje się naturalne, niezmienne i powtarzalne – na tyle powtarzalne, że aż niezauważalne? Zmieniające się kody kulturowe weryfikują jednak ten sposób myślenia, a studia historyczne pokazują, że to, co kiedyś uchodziło za oczywiste, dziś przybiera całkowicie odmienny charakter, stanowiąc zagadkę trudną do rozwiązania. Mamy problem z jej prawidłowym odczytaniem i odpowiednim zinterpretowaniem. Dlatego też przyglądanie się poszczególnym przypadkom i wyciąganie z nich poszlak budują nie tylko nasze wyobrażenie o epokach historycznych, ale również pozwalają dostrzec różne aspekty współczesnego życia codziennego (Ze Wstępu).
******
Customs and Everyday Life in History. A Study of Cases
The work shows customs and everyday life in historical, literary, anthropological and sociological perspective. It explores classical research subjects, describing court and military life, as well as the phonic sphere, literary imagination and medical influence of confection on everyday life.
Keywords: customs, everyday life, military, court life, fashion, work, leisure
Wstęp 7
1. Życie codzienne na dworach od XVI do XVIII wieku
Patrycja Czarnecka, Życie codzienne Anny Jagiellonki w latach 1564–1572 17
Martyna Góra, Królewskie zdrowie – kondycja fizyczna Zygmunta III Wazy 30
Magdalena Makówka, Książęca codzienność w cieniu wielkiej polityki. Fryderyk Ludwik książę Walii w latach 1736–1751 45
2. Obyczaje i praktyki życia codziennego
Piotr Wieczeński, Porównanie wpływu wybranych aspektów (prawo, religia, medycyna) na stosunki społeczne oraz obyczaje wielokulturowych społeczności na wybrzeżu lewantyńskim w dobie pierwszych krucjat (1095–1192) 57
Małgorzata Romankiewicz-Częścik, Pożywienie w praktykach religijnych Pomorzan zachodnich w dobie chrystianizacji 68
Agata Niedzielska, Obyczajowość Tatarów krymskich oczyma francuskiego konsula w XVIII wieku 82
Maciej Stawiski, Życie codzienne bernardynów w XVIII i na początku XIX wieku. Wybrane zagadnienia 93
Izabela Andrzejewska, Medyczne aspekty noszenia gorsetu w świetle badań historycznych i współczesnych 104
3. Żołnierska codzienność
Izabela Śliwińska-Słomska, Pobożność katolickich żołnierzy armii koronnej na podstawie testamentów oblatowanych w księgach grodzkich lubelskich w okresie wazowskim. Rekonesans źródłowy 117
Wiktor Stypczyński, Życie codzienne oficerów i marynarzy Royal Navy na przełomie XVIII i XIX wieku 129
Hubert Korzeniowski, Niecodzienna codzienność – z życia w niewoli żołnierza epoki napoleońskiej 138
4. Praca i czas wolny
Marta Michalska, Fortepian, albo plagi domowe. Paradoks gry na fortepianie w Warszawie na przełomie XIX i XX wieku 151
Wojciech Milej, Życie codzienne w księżycowej rzeczywistości. „Na srebrnym globie” Jerzego Żuławskiego jako astronomiczna metafora krytyki społecznej i naukowej przełomu XIX i XX wieku 163
Agnieszka Goluch, „Czego pragnie gospodyni?” Asortyment codziennego użytku reklamowany w kobiecym tygodniku „Dobra Gospodyni” (1901–1915) 173
Antonina Pawłowska, Czerwone wstążki i terpentyna – hodowla bydła w Irlandii na początku XX wieku 188
Mateusz Radomski, Życie codzienne bezrobotnych w Zagłębiu Dąbrowskim w okresie międzywojennym 200
Maciej Waleszczyński, PRL serwuje: zupa „nic”, schab z mortadeli, sałatka „byle co” 213
