Archiwiści i historycy wobec państwa i społeczeństwa

Zainteresowanie przeszłością odgrywa istotną rolę w kształtowaniu mentalności współczesnych społeczeństw. Archiwiści i historycy są profesjonalnymi przewodnikami ułatwiającymi poruszanie się po bogactwie dziejów i ich materialnych reliktów przez poszczególne osoby, środowiska, zbiorowości zainteresowane czasami minionymi. Ich działalność umożliwia zaspokajanie różnych potrzeb intelektualnych odnoszących się do refleksji o przeszłości. Tradycyjne i nadal aktualne role historyków i archiwistów to badanie przeszłości z wykorzystaniem określonych metodologii i związanych z nimi metod, poszukiwanie i gromadzenie źródeł wiedzy o minionych dziejach, refleksje dotyczące ich wykorzystania, edukacja publiczna, ochrona dziedzictwa kulturowego, opracowywanie zasobu informacji o nim, udostępnianie i popularyzacja zarówno wiedzy historycznej, jak i wiadomości o dokumentach. Celem tej publikacji jest ukazanie problemów wynikających z pełnienia przez historię i archiwistykę wielu ról społecznych. Służyć temu będzie prezentacja działalności poszczególnych środowisk, instytucji oraz osób tworzących różne formy narracji o przeszłości. Artykuły zostały podzielone na 3 działy: 1. Środowiska i osobowości archiwistyki i historii w społeczeństwie, 2. Dobra kultury i archiwa oraz ich społeczne role, 3. Społeczeństwo w historiografii. The collective publication aims to show problems arising from the fact that history and archivistics serve many social roles. Therefore, the book presents a comprehensive study of academic circles, institutions and people who create different forms of narrative concerning the past.

Wstęp (Jacek Kordel, Alicja Kulecka) 7 Część 1. Środowiska i osobowości archiwistyki i historii w społeczeństwie 11 Wanda Krystyna Roman Środowisko archiwalne w Polsce. Zarys problematyki badawczej 13 Dorota Lewandowska Udział pracowników Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie w opracowaniu zasobu, akcjach rewindykacyjnych, pracach naukowo-badawczych (XX w.) 27 Andrzej Kamieński Berliński okres życia Józefa Paczkowskiego (1882–1919) 53 Michał Kozłowski Józef Jasnowski (1906–2009). Szkic do portretu 69 Alicja Kulecka Rozważania Kazimierza Konarskiego o historii, państwie i społeczeństwie 85 Część 2. Dobra kultury i archiwa oraz ich społeczne role 123 Vitalija Stravinskienė Dobra kultury Wilna między Rosją/ZSRR, Polską a Litwą (1918–1940) 125 Marek Konstankiewicz Przemiany zadań administracji archiwalnej w świetle przepisów prawa polskiego z lat 1919–2019 141 Adam Grzegorz Dąbrowski Źródła do badań genealogicznych w zasobie Archiwum Akt Nowych w Warszawie 153 Renata Gąsior Kształtowanie narastającego zasobu archiwalnego – nowe perspektywy 167 Maciej Wojtyński Archiwum TVP. Niektóre aspekty gromadzenia i opracowywania nagrań 181 Część 3. Społeczeństwo w historiografii 197 Alicja Kulecka Rola społeczeństwa w procesie odzyskiwania niepodległości. Wokół rozważań historyków Polski Odrodzonej (1918–1939) 199 Wykaz skrótów 244 Spis ilustracji 245 Indeks osób 247