Historia w przestrzeni publicznej pod naukową redakcją dr hab. Joanny Wojdon z Uniwersytetu Wrocławskiego to pionierska w Polsce zbiorowa synteza tematyki public history. Stworzona została przez przedstawicieli różnych ośrodków akademickich oraz instytucji realizujących public history w praktyce. W gronie autorów znajdują się także specjaliści-praktycy – osoby od lat związane zawodowo z daną branżą, cieszące się autorytetem w środowisku i znające opisywaną przez siebie dziedzinę od podszewki. Jej przejawem są tak różne zjawiska, jak rosnąca liczba tytułów popularnych magazynów historycznych, oglądalność, jaką cieszą się programy i kanały telewizyjne o tematyce historycznej, a także filmy historyczne, w tym hollywoodzkie superprodukcje, uznanie, jakie wśród graczy komputerowych zdobywają gry osadzone w realiach historycznych. Równocześnie zmienia się charakter miejsc i działań tradycyjnie związanych z promowaniem wiedzy o przeszłości – muzeów, wystaw, miejsc pamięci, archiwów, bibliotek, a nawet studiów uniwersyteckich. Towarzyszy temu refleksja nad celami i rolą badań historycznych, ich użytecznością i miejscem w życiu społecznym, polityce państwa czy debacie publicznej. Podejmują ją nie tylko zawodowi historycy, politycy lub publicyści, lecz także amatorzy-pasjonaci i różne grupy interesów. Książka jest podręcznikiem pomocniczym dla studentów kierunków historycznych i pokrewnych (m.in. popularyzacja historii, historia w przestrzeni publicznej, turystyka historyczna, dziennikarstwo historyczne, animacja kultury, muzealnictwo), a także doskonałym kompendium dla amatorów historii, np. rekonstruktorów, jak i czynnych pracowników instytucji kultury. Seria HISTORIA W DZIAŁANIU ma odkryć przed czytelnikiem najnowsze trendy w popularyzacji historii i dziedzictwa narodowego, pokazać nowoczesne formy przekazu, które najlepiej docierają w dzisiejszych czasach do szerokiego grona odbiorców, a także zaprezentować konkretne przykłady działalności, którą można się zainspirować. Będzie przedstawiać różnorodne obszary działania historii w przestrzeni publicznej, a w związku z tym różne aspekty pracy historyka czy animatora kultury. Przekona nas, że historia nie jest martwą i nudną przeszłością, lecz żyje nadal w naszym otoczeniu, także tym najbliższym. HISTORIA W DZIAŁANIU jest również praktycznym poradnikiem, jak najskuteczniej realizować nowoczesną promocję dziedzictwa narodowego.

WPROWADZENIE 9 Czym jest public history? (Joanna Wojdon) 11 Archeologia prospołeczna i uspołeczniana (public archaeology) z polskiej perspektywy (Anna Izabella Zalewska) 17 CZĘŚĆ I. HISTORIA 27 ROZDZIAŁ 1 29 Pamięć historyczna (Rafał Stobiecki) 29 ROZDZIAŁ 2 39 Postaci historyczne w perspektywie historiografii i praktyk pamięci (Violetta Julkowska) 39 Wybrane biografie Edyty Stein jako przykład wprowadzania postaci historycznej w pamięć pokoleniową i kulturową (Ewa Woźniak-Wawrzyniak) 49 ROZDZIAŁ 3 57 Narracje historyczne (Violetta Julkowska) 57 ROZDZIAŁ 4 65 Debaty historyczne w Polsce po II wojnie światowej (Bożena Szaynok) 65 ROZDZIAŁ 5 75 Polityka historyczna (Krzysztof Ruchniewicz) 75 ROZDZIAŁ 6 83 Praktyka polityki historycznej a instytucje (Marek Mutor) 83 Instytut Pamięci Narodowej (Łukasz Kamiński) 92 ROZDZIAŁ 7 97 Historia w polityce międzynarodowej (Łukasz Kamiński) 97 Europejska Sieć Pamięć i Solidarność – sposób na realizowanie międzynarodowej polityki pamięci (Rafał Rogulski) 105 CZĘŚĆ II. PRZESTRZEŃ 111 ROZDZIAŁ 1 113 Historia w przestrzeni miejskiej (Piotr J. Fereński) 113 Scena. Elementy historii w przestrzeni miasteczka Świerzawa w województwie dolnośląskim (Przemysław Wiszewski) 124 Mapa pamięci. 1989 rok we Wrocławiu (Tomasz Sikora) 130 ROZDZIAŁ 2 135 Miejsca pamięci w przestrzeni publicznej (Piotr Trojański) 135 Muzeum i Miejsce Pamięci Auschwitz (Piotr Trojański) 143 ROZDZIAŁ 3 149 Turystyka historyczna (Andrzej Stępnik) 149 W poszukiwaniu zaginionego świata. Turystyka historyczna szlakiem dziedzictwa kulturowego kresowych Żydów (Robert Szuchta) 157 ROZDZIAŁ 4 165 Ruch odtwórstwa historycznego w Polsce a tożsamość jego uczestników (Filip Wolański) 165 Z doświadczeń rekonstruktora – o ludziach przedstawiających świat, którego już nie ma (Piotr Wojnarowicz, Justyna Małysiak) 174 ROZDZIAŁ 5 181 Dziedzictwo cywilizacyjne – niedoceniony materiał badawczy i potencjał do budowania własnej tożsamości (Jan Kęsik) 181 Dziedzictwo przemysłowe, jego ochrona i popularyzacja w ramach działalności Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia w Wałbrzychu (Agata Augustyn) 191 CZĘŚĆ III. PUBLICZNOŚĆ 197 ROZDZIAŁ 1 199 Oral history – historia publiczna. Wersja radykalna (Marta Kurkowska-Budzan) 199 „Proszę mi opowiedzieć historię swojego życia”, czyli historia mówiona w praktyce (Katarzyna Bock-Matuszyk) 210 Wywiad-rzeka z Lucjanem Czubielem. Doświadczenia historyka-oralisty z regionu warmińsko-mazurskiego (Izabela Lewandowska) 221 ROZDZIAŁ 2 227 Współczesna archiwistyka (Lucyna Harc) 227 Archiwizacja Webu (Marcin Wilkowski) 239 Praktyka digitalizacji zbiorów archiwalnych (Dawid Żądłowski) 245 ROZDZIAŁ 3 251 Archiwa społeczne (Marcin Wilkowski) 251 Dolnośląskie Izby Pamięci jako przykłady archiwów społecznych (Dariusz Misiejuk) 258 ROZDZIAŁ 4 263 Archiwa a publiczność (Hubert Mazur, Agnieszka Rosa) 263 Lekcje archiwalne on-line (Hubert Mazur, Agnieszka Rosa) 272 ROZDZIAŁ 5 277 Między historią publiczną a edukacją historyczną (Joanna Wojdon) 277 Projekt Wywołaj DUCH-a – spotkanie najmłodszych z historią (Marek Olkuśnik) 282 Historia na Uniwersytecie Dzieci (Magdalena Maleczek) 288 Radosne Obchody Święta Niepodległości we Wrocławiu (Ewa Skrzywanek) 294 ROZDZIAŁ 6 299 Współczesne muzea historyczne w przestrzeni publicznej (Agnieszka Chłosta- -Sikorska) 299 Studium przypadku. Wystawy Światło historii. Górny Śląsk na przestrzeni dziejów w Muzeum Śląskim w Katowicach (Maciej Fic) 311 PRL mieszka w nas? Kultura czasu wolnego i Czas wolny wczoraj i dziś – eksperyment wystawienniczo-edukacyjny – program edukacyjny i partycypacja partnerów społecznych w projekcie wystawienniczym (Zbigniew Semik) 317 ROZDZIAŁ 7 323 Wizualizacja historii (Dorota Skotarczak) 323 Polandball: memy internetowe o tematyce historycznej jako przykład wizualizacji historii (Anna Borkiewicz) 332 ROZDZIAŁ 8 337 Historia w mediach i medialność historii (Mariusz Menz) 337 Historyk w cyfrowej przestrzeni (Krzysztof Ruchniewicz) 346 Historia w Wikipedii (Andrzej Zawistowski) 351 Historia w internecie – portal Histmag.org (Tomasz Leszkowicz) 359 ROZDZIAŁ 9 369 Popularne dodatki historyczne do polskich tygodników społeczno-politycznych (Barbara Techmańska) 369 Cud nad Wisłą, czyli kto i dlaczego czyta polskie magazyny historyczne (Jacek Skawiński) 376 ROZDZIAŁ 10 381 Po co prozaikom historia? Kilka uwag o kontekstach historycznych we współczesnym pisarstwie (Monika Piotrowska-Marchewa) 381 Jak o historii pisać, by ludzie to czytali (Marta Grzywacz) 394 ROZDZIAŁ 11 401 Historia w komiksie (Małgorzata Skotnicka-Palka) 401 Prawdziwe życie superbohatera. Jan Nowak-Jeziorański w komiksie (Mateusz Palka) 410 ROZDZIAŁ 12 416 Wydawca książek historycznych jako historyk publiczny (Ewa Jabłońska- -Stefanowicz) 416 Jak wydawać książki historyczne (Joanna Adamczyk) 426 ROZDZIAŁ 13 435 Filmy historyczne (Piotr Zwierzchowski) 435 Filmowy dokument historyczny. Wybrane aspekty produkcyjne na przykładzie filmu Bitwa wrocławska (Andrzej Jerie) 445 ROZDZIAŁ 14 451 Radiowe i telewizyjne programy historyczne (Marek Białokur) 451 Telewizja jako narzędzie promowania historii. Wspomnienia i perspektywy (Beata Januchta) 460 ROZDZIAŁ 15 465 Historia w muzyce rozrywkowej (na przykładzie polskiej muzyki rockowej i hip-hopowej) (Maciej Fic) 465 To nie tylko muzyka rockowa – to rockowa lekcja historii (Magdalena Janeczek, Anna Czerwiec-Banek) 475 ROZDZIAŁ 16 481 Gry planszowe i miejskie i ich funkcjonowanie w przestrzeni publicznej (Barbara Techmańska) 481 Gry komputerowe (gry wideo) o tematyce historycznej (Joanna Wojdon) 489 Proces projektowania gry historycznej z perspektywy autora (Karol Madaj) 495 ROZDZIAŁ 17 501 Zarządzanie projektami historycznymi w Polsce (definiowanie i planowanie) – podstawowe pojęcia (Wojciech Kucharski) 501 Tworzenie wystaw historycznych w praktyce (Marta Kowalska-Fic) 512 INDEKS RZECZOWY 519