Polskie Państwo Podziemne i Żydzi

Pierwsze pełne studium jednego z ważniejszych i bardziej kontrowersyjnych tematów w stosunkach polsko-żydowskich w XX wieku – relacji polskiego podziemia w czasie II wojny światowej z Żydami. Autor szuka odpowiedzi na wiele trudnych, czasem bolesnych pytań: Jakie było oficjalne stanowisko władz Polskiego Państwa Podziemnego wobec Żydów w Warszawie i w innych rejonach Polski? Czy temat Żydów pojawiał się w prasie podziemnej i w jaki sposób go przedstawiano? Jaką rolę odegrało Polskie Państwo Podziemne w rozpowszechnieniu w wolnym świecie wieści o Zagładzie? Czy kiedy w 1942 roku zaczęły się deportacje z gett do obozów zagłady, zapasy broni i amunicji zostały udostępnione Żydom pragnącym stawić opór? Wreszcie, jaka była postawa podziemia wobec uciekinierów z gett i obozów, którzy zamierzali dołączyć do polskiego ruchu oporu albo tworzyli własne oddziały partyzanckie? Korzystając z dokumentów zgromadzonych w archiwach w Polsce, Wielkiej Brytanii, Izraelu i Stanach Zjednoczonych, świadectw i wspomnień, a także z osobistych rozmów z byłymi członkami Armii Krajowej i ocalałymi z Zagłady, zarówno w Szwajcarii, Izraelu, Polsce, Wielkiej Brytanii, jak i w Stanach, autor w sposób wyważony ukazuje mozaikę postaw i reakcji na katastrofę, która dotknęła europejskich Żydów. Przedstawia całą złożoność sytuacji – od ratowania Żydów z narażeniem życia, przez służbę żydowskich żołnierzy w armii podziemnej, po przejawy antysemityzmu: prześladowania, denuncjacje czy nawet morderstwa. Opisuje militarne, cywilne i polityczne frakcje Polskiego Państwa Podziemnego, przedstawia też sylwetki przywódców podziemia. Rozróżnia postawy władz, dowódców i zwykłych żołnierzy, wyjaśnia zmiany zachodzące na kolejnych etapach wojny, a także na specyfikę regionalną. Wychodzi poza jednoznaczne oceny i nie boi się zwrócić uwagi na to, że historia nie jest czarno-biała. Książka po raz pierwszy ukazała się w 2015 roku w języku angielskim nakładem Cambridge University Press. Intencją autora było to, by przedstawić rzetelny obraz relacji Żydów z polskim podziemiem w okupowanym kraju, oparty na solidnym i różnorodnym materiale źródłowym.

Od Autora 7 Podziękowania 9 Kilka uwag na temat przyjętej terminologii 11 Wprowadzenie 13 Rozdział 1. Polska polityka a „kwestia żydowska” przed wybuchem II wojny światowej (1936–1939) 27 Część I. POLSKIE PODZIEMIE A ŻYDZI W CZASIE OKUPACJI NIEMIECKO-SOWIECKIEJ (1939–1941) Rozdział 2. Utworzenie polskiego ruchu oporu (wrzesień 1939–czerwiec 1941) 61 Rozdział 3. Polskie Państwo Podziemne a Żydzi (październik 1939–czerwiec 1941) 108 Część II. POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE A ŻYDZI POD RZĄDAMI NAZISTÓW (1941–1945) Rozdział 4. Od gettoizacji do masowych mordów (czerwiec 1941–grudzień 1941). Polskie Państwo Podziemne a preludium do „ostatecznego rozwiązania” 137 Rozdział 5. Pierwsze reakcje Polskiego Państwa Podziemnego na „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej” (grudzień 1941–lipiec 1942) 171 Rozdział 6. Wielka Akcja wysiedleńcza w getcie warszawskim i jej następstwa (lipiec–grudzień 1942) 217 Rozdział 7. Zmiana polityki Polskiego Państwa Podziemnego w stosunku do Żydów (listopad 1942–kwiecień 1943) 258 Rozdział 8. Powstanie w getcie warszawskim a Polskie Państwo Podziemne (19 kwietnia–15 maja 1943) 298 Rozdział 9. Następstwa upadku powstania w getcie warszawskim (maj–październik 1943) 337 Rozdział 10. AK kieruje swoją broń przeciwko Żydom 377 Rozdział 11. Instytucjonalna pomoc Polskiego Państwa Podziemnego Żydom 421 Rozdział 12. Pomoc indywidualna Polskiego Państwa Podziemnego Żydom 446 Rozdział 13. Polskie Państwo Podziemne a Żydzi (jesień 1943–lipiec 1944) 479 Rozdział 14. Polskie Państwo Podziemne a Żydzi między powstaniem warszawskim i rozwiązaniem AK w styczniu 1944 r. 523 Zakończenie 566 Wykaz skrótów 573 Bibliografia selektywna 575 Posłowie (Martyna Rusiniak-Karwat) 605 Indeks nazwisk (Grażyna B. Rataj) 607 Wykaz map, schematów, tabel i ilustracji 620 Summary 624