Księga pamiątkowa dla wybitnego historyka mediewisty, profesora Romana Michałowskiego. Zebrane w tomie artykuły dotyczą szeroko rozumianej problematyki średniowiecznej kultury politycznej i religijnej oraz historii Kościoła w tym okresie. Ich autorami są zarówno polscy, jak i zagraniczni znawcy średniowiecza, nie tylko historycy, ale również archeolodzy.
Profesor Roman Michałowski urodził się w roku 1949. Studia ukończył w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (IH UW), gdzie uzyskał także doktorat (1979) i habilitację (1990). W roku 2006 otrzymał tytuł profesorski. Zatrudniony w IH UW od roku 1972 kolejno jako asystent stażysta, asystent, starszy asystent, adiunkt, profesor nadzwyczajny (od roku 1994), profesor zwyczajny (od roku 2008). W latach 1998–2001 dyrektor Centre de civilisation polonaise na Université Paris-IV i profesor Sorbony. Od roku 2005 zatrudniony także w Instytucie Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk. Przewodniczący Rady Naukowej IH UW w latach 2002–2008, od 2005 roku kierownik Zakładu Historii Średniowiecznej IH UW. Od roku 1994 członek redakcji, a od 2010 Redaktor „Kwartalnika Historycznego”.
Profesor Roman Michałowski jest badaczem historii średniowiecznej Polski i powszechnej, a jego zainteresowania naukowe dotyczą zwłaszcza szeroko rozumianej problematyki historii religii i kultury wcześniejszego średniowiecza. Jest autorem wielu artykułów i recenzji naukowych publikowanych w kraju i za granicą, a także monografii: Princeps fundator. Studium z dziejów kultury politycznej w Polsce X–XIII wieku (I wyd. 1989, II wyd. 1993) i Zjazd Gnieźnieński. Religijne przesłanki powstania arcybiskupstwa gnieźnieńskiego (2005; wyd. anglojęzyczne: The Gniezno Summit. The Religious Premises of the Founding of the Archbishopric of Gniezno, 2016) oraz podręcznika akademickiego Historia powszechna. Średniowiecze (2009).
An anniversary publication for the renowned medieval historian Professor Roman Michałowski. The articles collected in the volume address the widely understood issues of medieval political and religious culture as well as the history of the Church in that period. Their authors, experts on the Middle Ages, come from Poland and from abroad and are not only historians but also archaeologists.
Przedmowa 9
Bibliografia prac Romana Michałowskiego za lata 2009–2019 11
Agnieszka Bartoszewicz – Kult św. Stanisława w późnośredniowiecznej i wczesnonowożytnej Warszawie 15
Andrzej Buko – Najstarsze średniowieczne świątynie chełmskie i archeologia 25
Glauco Maria Cantarella – Appunti sul Dictatus Pape di Gregorio VII 36
Anna A. Dryblak – Bamberg i Trzebnica – przyczynek do badań nad znaczeniem relacji między tymi ośrodkami u progu XIII w. 52
Marian Dygo – Ze studiów nad tytulaturą książąt polskich w XII w. (Bolesław Wysoki, Mieszko Stary) 66
Paweł Figurski – Oratio periculosa, politica sed religiosa. O znaczeniu kanonu rzymskiego Mszy w kulturze średniowiecza 82
Tomasz Jurek – Opowieści niesamowite. Trzy przyczynki źródłowe do późnośredniowiecznych wierzeń ludowych 97
Robert Kasperski – „Kobiety z długimi brodami” kontra „mężczyźni z kobiecymi włosami”, czyli o Origo gentis Langobardorum uwag kilka 112
Halina Manikowska – Odpust zupełny a tożsamość ideowa miasta. Wrocław w połowie XV w. 126
Jakub Morawiec – Wzór poety i polityka. Przypadek Markúsa Skeggjasona 152
Grzegorz Myśliwski – W sprawie zaginionej ustawy antyluksusowej z Wrocławia (1418 r.) 171
Grzegorz Pac – Maria Panna – szczególna patronka władczyń ottońskich? 179
Éric Palazzo – L’activation sensorielle de l’art dans la liturgie au Moyen Âge 199
Marcin R. Pauk – Odciski palców świętego Wojciecha. Kolekcja prawno-kanoniczna z kodeksu Heiligenkreuz 217 w praktyce duszpasterskiej biskupa praskiego na przełomie X i XI w. 212
Zbigniew Pianowski – Kościół Najświętszego Salwatora w Krakowie na podstawie fragmentu relacji Martina Grunewega z 1603 r. 243
Aneta Pieniądz – Figura ojca w karolińskich tekstach polemicznych z pierwszej połowy IX w. 253
Jerzy Pysiak – O początkach kultu Najświętszej Marii Panny w katedrze w Chartres 270
Maksymilian Sas – Znaczenie kultu św. Piotra Apostoła w myśli misyjnej i działalności Brunona z Kwerfurtu 283
Krzysztof Skwierczyński – O Dictatus pape raz jeszcze 298
Ludwig Steindorff – Der Chronist Thomas archidiaconus von Split – Akteur in einer Konfliktgemeinschaft 313
Jerzy Strzelczyk – Kilka przykładów trudności procesu chrystianizacji Słowian połabskich 325
Jarosław Wenta – O opatowskiej redakcji Kroniczki Wielkopolskiej w rękopisie Biblioteki Seminarium Ewangelickiego w Wittenberdze, sygnatura A VI 8 336
Leszek Wetesko – Antyczne początki sztuki chryzografii i argyrografii. (Uwagi na marginesie studiów nad złotymi kodeksami) 347
Łukasz Żak – Wymyślić herezję? Polemika z poglądami heterodoksyjnymi w IX w. Przypadek Hrabana Maura i Ratramnusa z Corbie 368
