Założona u progu XIV wieku Warszawa długo pozostawała miastem dość typowym: niedużym ośrodkiem produkcyjnym i jednym z licznych punktów na trasie wielkiego handlu. W XVI wieku stopniowo jej rola zaczyna się zmieniać. Przeobrażeniom tym towarzyszą przemiany społeczne i przestrzenne: powiększa się terytorium miasta, kształtują się funkcje poszczególnych obszarów i ich nazwy, do ośrodka napływają imigranci z bliższych i dalszych stron, którzy szukają tu dla siebie docelowego miejsca. Właśnie analizie i rekonstrukcji tych procesów została poświęcona ta książka. The work is a comprehensive study of the social topography of Old Warsaw at the end of the Middle Ages and the beginning of the Early Modern Period. The times are characterised by fast social and spatial changes: the area of the city expands, the functions and the names of particular city regions are formed, immigrants from all directions seek here their place to settle down.

Wstęp 9 I. Przestrzeń Starej Warszawy 1. Rozwój przestrzeni Starej Warszawy od lokacji miasta do początków XVI wieku 23 2. Obraz przestrzeni Starej Warszawy w księgach miejskich od schyłku XV wieku do 1569 roku 42 Infra muros – ulice i obszary o stałych nazwach 43 Infra muros – ulice, których nazwy ulegały zmianom 51 Extra muros – ulice i obszary przedmiejskie 68 Obraz przestrzeni Starej Warszawy w księgach miejskich – uwagi podsumowujące 106 3. Przestrzeń prywatna 109 Liczba nieruchomości w Starej Warszawie 110 Charakterystyka domu i działki mieszczańskiej 116 Przestrzeń prywatna – uwagi podsumowujące 126 4. Hierarchia przestrzeni 129 Hierarchia przestrzeni w świetle wysokości stawek szosu 130 Hierarchia przestrzeni w świetle cen nieruchomości 135 Hierarchia przestrzeni w świetle rozmieszczenia siedzib przedstawicieli władz miasta 142 Hierarchia przestrzeni – uwagi podsumowujące 148 5. Przestrzeń Starej Warszawy – podsumowanie 151 II. Socjotopografia Starej Warszawy od schyłku XV wieku do 1569 roku 1. Struktura zawodowa Starej Warszawy 155 Organizacja cechowa Starej Warszawy do 1569 roku 158 Zawody pozacechowe 172 2. Topografia zawodowa Starej Warszawy 174 Cechy wielozawodowe 175 Cechy jednozawodowe i zawody pozacechowe 198 Topografia zawodowa Starej Warszawy – uwagi podsumowujące 233 3. Hierarchia majątkowa zawodów w Starej Warszawie od schyłku XV wieku do 1569 roku 239 Waloryzacja przestrzeni a hierarchia majątkowa zawodów w Starej Warszawie 240 Hierarchia majątkowa zawodów w Starej Warszawie na tle innych ośrodków 246 Hierarchia majątkowa zawodów – uwagi podsumowujące 251 III. Nowi obywatele Starej Warszawy 1508–1569 1. Nowi obywatele Starej Warszawy – uwagi wstępne 255 2. Dynamika przyjęć do prawa miejskiego 262 3. Pochodzenie nowych obywateli 271 4. Zawody nowych obywateli 286 5. Rozmieszczenie nieruchomości nowych obywateli w Starej Warszawie 305 6. Nowi obywatele Starej Warszawy – uwagi podsumowujące 314 Zakończenie 317 Streszczenie 321 Summary 323 Bibliografia 325 Spis map 344 Spis planów 345 Spis tabel 347 Spis wykresów 348 Indeks osób 349 Indeks nazw geograficznych 364

Koszyk

Przestrzeń i obywatele Starej Warszawy od schyłku XV wieku do 1569 roku