Wśród krajów Północy

Prezentowany tom jest pierwszą częścią dyptyku przedstawiającego syntetyczny obraz relacji kulturowych Rzeczypospolitej z Europą (część druga nosi tytuł W przestrzeni Południa...). Zgodnie z mapą mentalną najpowszechniej akceptowaną w okresie wczesnonowożytnym, w tym ujęciu osią polaryzacji jest podział kontynentu na Północ i Południe. Międzynarodowy zespół badaczy z ośrodków naukowych w Polsce, Szwecji, Niemczech i Czechach ukazuje więc Rzeczpospolitą w perspektywie septentrionalnej, podkreślając też znaczenie państwa polsko-litewskiego dla słowiańskiej i naddunajskiej idei tożsamościowej oraz rolę, jaką w jego dialogu z narodami Północy odegrały wspólne, choć nieraz odmiennie interpretowane wartości religijne, republikańskie, humanistyczne. 12-tomowa seria monografii „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości” przedstawia dziedzictwo kulturowe XV–XVIII wieku jako integralną, lecz oryginalną część kultury europejskiej. Celem badawczym jest rozpoznanie dróg i form obustronnej transmisji wartości estetycznych, politycznych i religijnych oraz ukazanie w szerokim, multilateralnym kontekście porównawczym oryginalnej struktury aksjologicznej kultury polskiej epok dawnych. Teksty kultury są badane w perspektywie wewnętrznej jako zapisy aktów ukierunkowanych na rozumienie wartości, a w perspektywie zewnętrznej jako wypowiedzi włączające się w europejskie dyskusje literacko-estetyczne, polityczne, religijne. W intensywnym dialogu kultura Rzeczypospolitej przejawia nie tylko chłonność na nowe idee, lecz także kreatywność i dynamikę działania na obszarze Europy.

Alina Nowicka-Jeżowa (Uniwersytet Warszawski) Ad Lectorem. Zarys projektu badawczego 7 Mirosława Hanusiewicz-Lavallee (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II) Wprowadzenie do tomu I 48 Janusz Małłek (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) Stosunki kulturalne Polski i Litwy z państwami skandynawskimi w późnym średniowieczu i w czasach nowożytnych (1385/1397–1795) 58 Maria Zadencka (Stockholms Universitet) Związki kulturowe Rzeczypospolitej i Szwecji w XVII i XVIII wieku: kultura polityczna 103 Mirosława Hanusiewicz-Lavallee (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II) Brytania i Sarmacja – na krańcach Europy 125 Marcin Polkowski (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II) Rzeczpospolita a Niderlandy. Relacje literackie i kulturowe w dobie staropolskiej 190 Justyna Dąbkowska-Kujko (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II) Erazmianizm i lipsjanizm w Rzeczypospolitej 247 Maciej Włodarski (Uniwersytet Jagielloński) Relacje polsko-szwajcarskie w dobie przedrozbiorowej 288 Wiesław Pawlak (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II) Barbara quae fuerant regna latina fiunt. Polsko-niemieckie związki kulturalne XVI–XVIII wieku w perspektywie neolatynistyki 320 Alfred Sproede (Westfälische Wilhelms-Universität Münster) Przekłady i transfer kulturowy między Polską a krajami niemieckimi. Casus Andrzeja Frycza Modrzewskiego 365 Krystyna Wierzbicka-Trwoga (Uniwersytet Warszawski) Przekłady z języka niemieckiego na język polski od XV do końca XVIII wieku 406 Michał Hanczakowski (Univerzita Palackého v Olomouci) Od Doubravy do Bohuslava Balbína. Sąsiedztwo kulturowe Polski i Czech do XVII wieku 435 Eliza Małek (Uniwersytet Łódzki) Polsko-rosyjskie kontakty kulturowe w XV–XVIII wieku 478 Jolanta Sujecka (Uniwersytet Warszawski) Krąg Slavia Orthodoxa na Bałkanach. Rola Rzeczypospolitej 554 Maciej Falski (Uniwersytet Warszawski) Rzeczpospolita a chorwacko-dalmatyńska przestrzeń kulturowa w XV–XVII wieku 581 Ilona Czamańska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) Związki kulturowe Rzeczypospolitej z Mołdawią i Wołoszczyzną 615 Jerzy Snopek (Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk) Dawna Rzeczpospolita wobec Węgier 640 Indeks osób 684