E-book, fotograf Miron Bogacki, redakcja Włodzimierz Rączkowski, Przemysław Urbańczyk, Beata Jankowiak-Konik, Beata Skwierczyńska-Mizerska, Maryla Broda, Aleksandra Zych, Anna Gogolewska

Z lotu ptaka

Zdjęcia z balonu i latawca jako metoda dokumentacji archeologicznej

W publikacji opisano sposoby wykonywania zdjęć z powietrza oraz efekty fotograficzne, które udaje się uzyskać przy użyciu balonu i latawca.

Czytaj cały opis

Historia i archeologia

W publikacji opisano sposoby wykonywania zdjęć z powietrza oraz efekty fotograficzne, które udaje się uzyskać przy użyciu balonu i latawca. Autor przedstawił historię powstania i rozwoju tych metod, a następnie – na podstawie własnych doświadczeń – przeanalizował ich możliwości i ograniczenia oraz porównał do innych sposobów fotografowania z lotu ptaka. Zdjęcia z powietrza to wyjątkowa forma dokumentacji, która znacznie poszerzyła horyzonty badawcze w archeologii i innych dziedzinach nauki. Stanowi doskonałe narzędzie zarówno przy poszukiwaniu nowych stanowisk archeologicznych, jak i podczas dokumentowania prac wykopaliskowych. Sprawdza się również jako jedna z samodzielnych niedestrukcyjnych metod badawczych oraz podczas przygotowywania dalszych nieinwazyjnych i inwazyjnych badań archeologicznych. Prezentacja sposobów wykorzystania aerodyn i aerostatów na uwięzi może pomóc profesjonalistom docenić te statki latające i poprawić jakość uzyskiwanych danych dokumentacyjnych. ********* Miron Bogacki – fotograf i archeolog zatrudniony w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadzi zajęcia z zakresu fotografii archeologicznej oraz dokumentuje z ziemi i z powietrza zabytki archeologiczne metodami fotograficznymi i fotogrametrycznymi. Od 2005 roku specjalizuje się w wykorzystaniu nisko latających statków powietrznych w badaniach archeologicznych. Sam buduje i konfiguruje niezbędny sprzęt. Wykonywał i opracowywał dokumentację fotograficzną i fotogrametryczną na wielu stanowiskach archeologicznych w Polsce i za granicą. Fotografował z latawca m.in. w Peru, Libii, Libanie, Rosji, na Ukrainie i we Włoszech.

Wstęp 7 1. Archeologia lotnicza a fotografowanie z aerostatów oraz aerodyn bez napędu i na uwięzi 9 1.1. Możliwości wykorzystania metody fotografii balonowo-latawcowej w archeologii 16 1.1.1. Ilustrowanie stanowisk archeologicznych z góry 17 1.1.2. Poszukiwanie nowych stanowisk archeologicznych 20 1.1.3. Dokumentacja i weryfikacja znanych już stanowisk archeologicznych. Fotografowanie z powietrza przed badaniami archeologicznymi i podczas ich prowadzenia 24 1.1.4. Wykorzystanie już istniejących zdjęć lotniczych i satelitarnych 26 1.2. Inne metody fotografowania z powietrza, w porównaniu ze zdjęciami balonowymi i latawcowymi 29 1.2.1. Zdjęcia z samolotu 30 1.2.2. Zdjęcia z helikoptera 31 1.2.3. Zdjęcia z paralotni, lotni i motolotni 33 1.2.4. Zdjęcia ze zdalnie sterowanych modeli 34 1.3. Wyróżniki stanowisk archeologicznych widoczne na zdjęciach 37 2. Historia fotografii latawcowej i balonowej 43 2.1. Wynalezienie fotografii 43 2.2. Pierwsze statki powietrzne i ich rozwój 45 2.2.1. Balony 46 2.2.2. Latawce 49 2.3. Początki fotografowania z powietrza 57 2.3.1. Fotografia balonowa 57 2.3.2. Fotografia latawcowa 61 2.4. Pierwsze zdjęcia z lotu ptaka w archeologii 66 2.4.1. Archeologiczne zdjęcia z powietrza w przedwojennej Polsce 70 2.5. Latawce i balony w archeologii z powietrza od lat 60. XX w. do współczesności 73 2.5.1. Badacze polscy w fotografii latawcowej 82 2.5.2. Podsumowanie przykładów wykorzystania metod fotografii latawcowej i balonowej w archeologii 85 3. Historia doświadczeń autora z balonami i latawcami 88 3.1. Balon helowy 88 3.2. Balon na ogrzane powietrze 97 3.3. Latawce 99 4. Fotografowanie z powietrza jako świadoma działalność dokumentacyjna w archeologii 120 4.1. Czas i miejsce 121 4.2. Warunki atmosferyczne 122 4.3. Światło 123 4.4. Zdjęcia na wykopaliskach 125 4.5. Wybór pozycji fotografowania 126 4.6. Przegląd zdjęć i ich archiwizacja 128 5. Warsztat fotografii balonowo-latawcowej 130 5.1. Fotografia balonowa 130 5.1.1. Balon helowy 131 5.1.2. Balony na ogrzane powietrze 135 5.2. Fotografia latawcowa 137 5.2.1. Typy latawców i ich budowa 137 5.2.2. Jak działa latawiec? 138 5.2.3. Przegląd latawców wykorzystywanych do fotografii latawcowej 140 5.2.4. Linka i kołowrót 142 5.2.5. Węzły 144 5.2.6. Fotografowanie z latawca 145 5.3. Prognoza pogody 151 5.4. Aparaty fotograficzne 152 5.4.1. Aparat do zdjęć podczerwonych 155 5.5. Ustawienia aparatu fotograficznego do zdjęć z powietrza 156 5.6. Rama sterująca do aparatu 158 5.6.1. Stabilizacja i poziomowanie ramy aparatu fotograficznego 160 5.6.2. Aparatura modelarska do sterowania ramą aparatu 161 5.6.3. Przesyłanie obrazu z aparatu na ziemię 162 6. Możliwości opracowania i przetwarzania zdjęć z balonu i latawca 165 6.1. Korekta wad zdjęć i przetwarzanie kolorystyczne 167 6.2. Geotagowanie fotografii 170 6.3. Przetwarzanie zdjęć pochylonych i ukośnych 171 6.4. Przetwarzanie zdjęć pionowych 174 6.5. Przetwarzanie zdjęć za pomocą oprogramowania fotogrametrycznego 177 6.6. Przetwarzanie zdjęć za pomocą oprogramowania Topcon Image Master 2 179 6.7. Przetwarzanie zdjęć w oprogramowaniu Agisoft Photoscan Pro 182 6.8. Udostępnianie i analiza trójwymiarowych danych dokumentacyjnych 187 Zakończenie 192 Tabele 197 Bibliografia 208 Spis ilustracji 242 Ilustracje 255