Archiwa Polski i Europy: wspólne dziedzictwo - różne doświadczenia

Podzielona na bloki tematyczne publikacja stanowi przegląd problematyki archiwistycznej w szerokim kontekście procesów kształtowania się archiwów europejskich, współpracy między nimi oraz roli, jaką archiwa pełnią w społeczeństwie. Część pierwsza zawiera m.in. teksty dotyczące prób tworzenia wielkiego europejskiego archiwum przez Napoleona Bonaparte oraz współczesnych narzędzi służących współpracy między archiwami zjednoczonej Europy (Europejski Portal Archiwalny, projekty ARENA, AREA i in.). Część druga podejmuje interesujące zagadnienie kształtowania się archiwistyki jako nauki i rozwoju archiwów w sytuacji podporządkowania opresyjnym systemom politycznym w okresie międzywojennym (Niemcy, ZSRR), wojennym (na przykładzie losów archiwów wileńskich) oraz powojennym (PRL). Część trzecia obejmuje teksty dotyczące różnych polskich archiwów oraz metod stosowanych w archiwistyce, w kontekście ich wykorzystania w praktyce i w odniesieniu do miejsca, jakie zajmują archiwa w życiu społecznym. Publikację podsumowuje tekst omawiający francuskie Archiwum Narodowe w Pierrefitte-sur-Seine jako przykład nowoczesnego archiwum dostosowanego (przynajmniej w zamyśle) do potrzeb współczesnych użytkowników. The publication, divided into thematic blocks, provides an overview of archival issues in the broad context of the processes of shaping European archives, cooperation between them and the role archives play in society. The first part includes, among others texts on attempts to create a great European archive by Napoleon Bonaparte and contemporary tools for cooperation between the archives of a united Europe (European Archive Portal, ARENA projects, AREA and others). The second part deals with the interesting issue of the formation of archival science as a science and the development of archives in a situation of subordination to oppressive political systems in the interwar period (Germany, USSR), war (based on the fate of the Vilnius archives) and post-war (PRL). The third part includes texts on various Polish archives and methods used in archives, in the context of their practical use and in relation to the place that archives occupy in social life. The publication is summed up by a text discussing the French National Archives in Pierrefitte-sur-Seine as an example of a modern archive adapted (at least in intention) to the needs of modern users.

Słowo wstępne 7 Archiwum Europy i projekty europejskie 9 Alicja Kulecka Napoleon Bonaparte i Archiwum Europy 11 Anna Laszuk Europejski Portal Archiwalny – efekt współpracy i działania opartego na standardach międzynarodowych 23 Anna Krochmal Archiwa zjednoczonej Europy w świetle projektu APEx 35 Violetta Urbaniak Archiwa zagraniczne jako przedmiot zainteresowania „Archeionu”. Refleksje wstępne 44 Andrzej Prinke ARENA i AREA – dwa projekty europejskie (program CULTURE 2000) poświęcone archiwaliom archeologicznym. Z doświadczeń polskiego uczestnika 52 Archiwistyka w cieniu totalitaryzmów 71 Zdzisław Chmielewski Dojrzewanie tożsamości naukowej archiwistyki w systemach totalitarnych międzywojennej Europy 73 Janusz Łosowski Treści ideologiczne w sowieckich podręcznikach archiwistyki 100 Vitalija Stravinskienė Władza sowiecka i archiwa Wilna: trudny okres (1939–1941, 1944–1945) 124 Stanisław Koller Wykaz akt oraz zarządzenia, wytyczne i decyzje kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w procesie brakowania i niszczenia akt operacyjnych Służby Bezpieczeństwa w latach 1956–1989. Analiza porównawcza 137 Społeczne funkcje archiwów polskich – gromadzenie, opracowanie, udostępnianie 195 Irena Mamczak-Gadkowska Rozwój szkolnictwa archiwalnego w Polsce w XX wieku 197 Wiesława Kwiatkowska Tradycyjny opis polskich archiwaliów a standardy międzynarodowe 213 Wanda Krystyna Roman System informacji archiwalnej wobec współczesnego użytkownika 227 Marcin Mielnik Archiwalia Ministerium Policji Księstwa Warszawskiego 244 Katarzyna Słojkowska „Spalenizna Przeździeckich”. Kilka słów o Archiwum Przeździeckich 258 Mateusz Zmudziński Opracowanie akt parafialnych i dekanalnych na przykładzie Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej 265 Łukasz Karolewski Crowdsourcing w opracowaniu fotografii – zarys zastosowania 280 Hadrian Ciechanowski Rejestry publiczne w archiwach. Problemy gromadzenia i opracowania zespołów wytworzonych przez Urzędy Stanu Cywilnego 291 Anna Wajs Pamiętniki, wspomnienia i relacje – zagadnienia z zakresu gromadzenia w latach powojennych i opracowania w świetle materiałów archiwalnych Archiwum Państwowego w Warszawie 301 Archiwa krajów Europy 309 Magdalena Heruday-Kiełczewska Archiwum idealne? Archiwum Narodowe w Pierrefitte-sur-Seine 311 Summaries 319