Druki ulotne w procesie komunikacji społecznej w XIX wieku (do 1918 roku)

Autorzy tomu z różnych perspektyw badawczych analizują druki ulotne pojawiające się na ziemiach polskich w XIX i XX w., podejmując m.in. takie kwestie, jak miejsce druków ulotnych w warsztacie historyka, trudności terminologiczne związane z ich wykorzystaniem oraz problemy z ich klasyfikacją i rejestracją, głównie w archiwach. Ważne miejsce w tomie zajmują również teksty odnoszące się do wpływu druków ulotnych na świadomość społeczną i narodową. Najwięcej uwagi poświęcono drukom ulotnym jako podstawowemu narzędziu propagandy, zarówno w aspekcie ich wpływu na wzajemne wyobrażenia i stosunki między narodami, jak i na napięcia między klasami społecznymi. Z punktu widzenia badaczy druk ulotny to przede wszystkim narzędzie używane w walce politycznej, wymierzone przeciw konkretnym osobom czy partiom politycznym. Szczególnie w czasach napięć społecznych i politycznych druki te – jako szybki, dobrze reagujący na zmiany, docierający do szerokich kręgów społecznych środek komunikacji – stają się ważnym elementem życia codziennego. Zdaniem Autorów tomu winny one zatem zajmować ważną pozycję w katalogu różnych typów źródeł, ich analiza umożliwia bowiem pełniejsze, wieloaspektowe omawianie wydarzeń z przeszłości. ****** Printed Ephemera in the Process of Social Communication in the 19th Century (up to 1918) An analysis of printed ephemera issued on Polish territories in the 19th and 20th centuries, including a review of the role of printed ephemera among methods of historical enquiry, the terminological challenges connected with their usage and the problems with their classification and records, mainly in archives, as well as a discussion of the impact of printed ephemera on social and national consciousness. The role of printed ephemera as propaganda tools, especially in political conflicts, has been explored in greatest detail.

Małgorzata Karpińska, „Drukowane piśmiennictwo dnia codziennego” – druki ulotne w warsztacie historyka 7 Grzegorz Markiewicz, Druki ulotne jako forma kształtowania świadomości społecznej 15 Alicja Kulecka, Materiały ulotne w archiwistyce i archiwach (wokół archiwaliów z XIX w.) 33 Adam Świątek, „Rusyn, Polak to dwa tiła, szczo jedneho serdcia syła”. Polska agitacja względem Rusinów galicyjskich w dobie Wiosny Ludów na przykładzie wybranych druków ulotnych 49 Stanisław Pijaj, Rola druków ulotnych w debatach politycznych w Galicji (casus wyborów do Sejmu Krajowego w 1869 r.) 73 Stanisław Wiech, Polskie broszury i druki ulotne z przełomu XIX i XX w. w zasobach Państwowego Archiwum Rosyjskiej Federacji w Moskwie 85 Artur Markowski, Ulotka w systemie komunikacji antypogromowej. Mechanizmy kształtowania wyobrażeń społecznych w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX w. 107 Ilona Zaleska, „Narodowa Demokracja strzela salwami do robotników!” – wizerunek endecji w drukach ulotnych PPS w okresie rewolucji 1905–1907 w Królestwie Polskim 123 Grzegorz Zackiewicz, Opinie i wyobrażenia na temat Rosji w polskich drukach ulotnych z lat pierwszej wojny światowej 145 Piotr Szlanta, Ulotki z okresu pierwszej wojny światowej skierowane do żołnierzy wrogich armii jako źródło historyczne 161