Zwierzęta w historii, literaturze i sztuce Europy

Tematyka zwierzęca, choć silnie spleciona z dziedzinami ludzkiej działalności, jest spychana w Polsce na margines badań historycznych i literaturoznawczych. Niegdyś zwierzęta zaznaczały swą wyraźna obecność w polityce, dyplomacji, przedsięwzięciach militarnych, widowiskach, przestrzeni miejskiej, wiejskiej i domowej, gospodarce i handlu, medycynie i magii, religiach, mantyce, rzeźbie, malarstwie i architekturze. Niniejsza publikacja przybliża zwierzęcy świat widziany oczyma ludzi żyjących w dawnej Europie. Autorami artykułów ułożonych według porządku chronologicznego, poczynając od starożytności, a skończywszy na XX wieku są badacze tematu z Polski i zagranicy. Ze względu na szerokie ramy chronologiczne tom nie może stanowić wyczerpującego opracowania problematyki zwierzęcej, redaktorzy mają jednak nadzieję, że spełni on funkcję przeglądu stanu badań na „historią”

Spis treści Wprowadzenie 9 TOMASZ PANFIL: Animalia imperii 13 ANNA MARIA WAJDA: Znajomość biblijnego zwierzyńca pomocą dla teologa i zoologa 43 PETER BYSTRICKÝ: Pes a psia hviezda v antickej literatúre 59 LUCYNA KOSTUCH: Czy sępy opuściły pole bitwy? Padlinożercy w historiografii starożytnej Grecji 81 DAMIAN MISZCZYŃSKI: Plutarcha z Cheronei stosunek do jedzenia zwierząt 97 BEATA WOJCIECHOWSKA: Pies w kulturze średniowiecznej. Wybrane aspekty 109 MIRIAM HLAVAČKOVÁ: Ryby v pôstnej tradícii stredovekého Uhorska 123 SYLWIA KONARSKA-ZIMNICKA: Determinizm kosmiczny a zwierzęta w średniowiecznej tradycji astrologicznej (na przykładzie wybranych traktatów astrologicznych) 137 ROBERT BUBCZYK: Pomiędzy tradycją dworską a folklorem. Zwierzęta w pieśniach (lais) Marii z Francji (XII wiek) 153 AGNIESZKA TETERYCZ-PUZIO: Równi władcom? – jeszcze o symbolice konia na XIII-wiecznych pieczęciach polskich możnowładców (na tle pieczęci książęcych) 167 PIOTR KARDYŚ: Inicjały z pieskiem w rękopisie średniowiecznym Rk-41/23 z Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego w Kielcach 187 BARBARA KOWALSKA: O jadłospisie wawelskiego potwora – smoka na podstawie Roczników… Jana Długosza 199 PAWEŁ RUTKOWSKI: „Ta najprzyjemniejsza z rozrywek”: Walki kogutów w Anglii wczesnonowożytnej 215 JANA GROLLOVÁ: „Včela je sice malá…, ale to, co dává, je ze všeho nejsladší.” Zvířecí symbolika v českých kázáních 14.-15. století jako didaktická pomůcka katechetiky 229 ANNA PYTASZ-KOŁODZIEJCZYK: O zwierzętach i „mocy ich” w ziołopisach polskich z XVI wieku 243 KATARZYNA JUSTYNIARSKA CHOJAK: „O rzeczach żywych ku lekarstwam służących” – zwierzęta w polskich poradnikach medycznych z XVI wieku 257 AGNIESZKA BYWALEC: Medykamenty i środki pielęgnacyjne pochodzenia zwierzęcego stosowane w polskim lecznictwie od XVI do XVIII wieku 275 JACEK PIELAS: Nazwy i określenia zwierząt w gospodarstwach szlacheckich województwa sandomierskiego w XVII-XVIII wieku w świetle inwentarzy dóbr ziemskich 289 PIOTR BADYNA: Dwa spojrzenia na wybrane zwierzęta w polskiej literaturze rolniczej końca XVII i XVIII stulecia 303 IWONA JANICKA: Ulubione zwierzęta na dworach nowożytnych władców europejskich 319 ANNA ŁYSIAK-ŁĄTKOWSKA: Opis pochodzenia i rozwoju zwierząt w Les époques de la nature Georges’a Louisa Buffona 331 KATARZYNA RYSZEWSKA: Zwierzęta w zwyczajach pogrzebowych Scytów w świetle badań polskich archeologów na Ukrainie w XIX i na początku XX wieku 345 TADEUSZ STEGNER: Zwierzęta na 365 obiadów Lucyny Ćwierczakiewiczowej 361 GRAŻYNA LEGUTKO: Osobliwe zwierzęta w czasach niezwyczajnych. O kilku bohaterach opowiadań Eugeniusza Małaczewskiego 375 KATARZYNA SZYJKA, MAREK WAJDZIK: Zwierzyna drobna w przysłowiach i wierszach 391 Bibliografia 399