Utrzymywanie czystości w wielkich miastach Prus Królewskich XVI-XVIII wieku. Studium z dziejów kult

Kwestie związane ze stanem sanitarnym i utrzymywaniem czystości w miastach Prus Królewskich XVI–XVIII w., mimo że należy uznać je za istotne z punktu widzenia funkcjonowania dawnych organizmów miejskich, nie mają do tej pory osobnego opracowania, chociaż zachowały się na ten temat bardzo bogate źródła. Problematyka sanitarna była w dotychczasowych badaniach niemal całkowicie pomijana albo poruszana w ograniczonym zakresie. Stan wiedzy dotyczący tej sfery życia trzeba zatem ocenić jako dalece niezadowalający.

Wstęp 7 1. Stan badań 7 2. Baza źródłowa 14 3. Cele i założenia pracy 31 4. Układ pracy 33 Rozdział 1. Polityka sanitarna władz miejskich 35 1. Terminologia związana z oczyszczaniem i skład nieczystości ulicznych 35 2. Ustawodawstwo władz miejskich jako przejaw „Gute Policey” 56 3. Stan sanitarny a zagrożenie epidemiczne 71 4. Rzemiosła uciążliwe i działalność handlowa a stan czystości w mieście 81 5. Instytucje i służby miejskie odpowiedzialne za utrzymywanie czystości 91 Gdańsk 91 Elbląg 111 Toruń 121 Rozdział 2. Obowiązki mieszczan związane z utrzymywaniem czystości 131 1. Usuwanie nieczystości 131 2. Uprzątanie śniegu i lodu 145 3. Utrzymywanie w czystości rzek i cieków wodnych 153 4. Usuwanie drewna i wraków z nurtu rzek 165 5. Legalne i nielegalne wysypiska śmieci 171 Rozdział 3. Obciążenia fiskalne mieszkańców z tytułu podatków od oczyszczania miasta 193 Gdańsk 193 Elbląg 226 Toruń 247 Rozdział 4. Organizacja wywozu nieczystości 251 Gdańsk 251 Elbląg 289 Toruń 320 Rozdział 5. Urządzenia służące utrzymywaniu czystości 329 1. Bruki uliczne 329 2. Rynsztoki 347 3. Skrzynie śmieciowe 363 4. Góry gnojowe 376 5. Skrzynie szlamowe 380 Rozdział 6. Niepożądane zwierzęta na terenie miasta jako problem sanitarny 395 1. Reglamentacja hodowli świń 395 2. Problem bezpańskich psów 414 3. Usuwanie padliny 422 Rozdział 7. Opróżnianie kloak i usuwanie fekaliów 435 1.Oczyszczanie kloak na parcelach zarządzanych przez miasto 435 2. Oczyszczanie kloak na mieszczańskich posesjach 474 3. Usuwanie fekaliów z posesji niewyposażonych w kloaki 497 Zakończenie 507 Wykaz skrótów 515 Bibliografia 516 Spis tabel i wykresów 529