Książka powstała w związku z obchodami 400-lecia urodzin Jana Heweliusza w roku 2011, ogłoszonym w Polsce Rokiem Jana Heweliusza. Jej autorami są przedstawiciele różnych dziedzin, wywodzący się też z różnych środowisk, których łączy jedno – zainteresowanie i inspiracja osobą i dziełem wielkiego gdańskiego astronoma. Swoimi tekstami dowodzą oni, że współtworzymy kulturę heweliuszowską, której koncepcja na łamach niniejszej publikacji została przybliżona. Książka stanowi zatem wyraz tej inspiracji Heweliuszem i ukształtowanym przez niego modelem kultury, jest też w pewnym sensie odzwierciedleniem dzieł wydawanych przez samego Heweliusza. W koncepcji edytorskiej zamierzeniem wydawców było bowiem zbliżenie się do sposobu, w jaki swe książki wydawał Jan Heweliusz. Stąd jego osoba pojawia się nie tylko w warstwie naukowej, historycznej, społecznej, w warstwie myśli, ale też w warstwie ilustracyjnej.

Wstęp (Maria Mendel, Józef Włodarski) 9 Jan Heweliusz i jego czasy w świetle wyników badań – tekst w kontekście 13 Józef Włodarski. Jan Heweliusz – rajca miejski i polityk 15 Jerzy Błażejowski. Jan Heweliusz – browarnik gdański 27 Elwira Kamola. Ozdoba wieku i chluba ojczyzny – Jan Heweliusz, życie i edukacja 33 Mariusz Brodnicki. Program edukacji przyrodniczej w okresie pobytu Jana Heweliusza w Athenae Gedanenses 43 Jacek Friedrich. Pejzaż architektoniczny Gdańska czasów Heweliusza 53 Krystyna Jackowska. Portrety Jana Heweliusza 63 Maria Otto. Siedemnastowieczny gdański hiob. Jan Heweliusz o pożarze swojego obserwatorium 99 Heweliusz – niekończąca się obecność i inspiracja 119 Monika Żmudzka‑Brodnicka. „Atlas uczonego świata” – o poezji pisanej ku czci Jana Heweliusza 121 Agnieszka Witczak. Iohannes Petrus Titius. Wiersze okolicznościowe dedykowane Heweliuszowi 129 Piotr Kitowski. Abrys niebieskiego dziwnego światła. Zorza polarna nad Gdańskiem w nocy 17/18 marca 1716 roku w opisie Johanna Arnda 147 Piotr Paluchowski. Sto lat później. Informacje o astronomii i fizyce w gdańskim czasopiśmie „Danziger Erfahrungen” w latach 1739–1793 157 Piotr Gnaciński. Obserwacje Heweliusza a współczesna astronomia 165 Janusz Dargacz. Nowe ustalenia w sprawie lokalizacji domów Jana Heweliusza 173 Andrzej Woziński. Astrologia w późnośredniowiecznym i wczesnonowożytnym Gdańsku w kontekście tutejszych realizacji artystycznych 189 Maria Sibińska. Kosmiczne polowanie, czyli opowieści arktycznego nieba 209 W stronę kultury heweliuszowskiej? 221 Anna Zalewska. Rocznice, pomniki, wystawy, pamiątki jako przejawy „niedomkniętej rzeczywistości”. Jan Heweliusz (1611–2011) i jego miejsce (w) pamięci zbiorowej 223 Andrzej Zbierski. Wiek Heweliusza – uczonego, gdańszczanina, Europejczyka 237 Maria Mendel. Uczeni i miejsca. O kulturze heweliuszowskiej 241 Andrzej Taranek. Pamięci dzieła Jana Heweliusza Firmamentum Sobiescianum sive Uranographia Ekslibris Papieża Jana Pawła II, Gdańsk 1987 253 Aneks 257 Maria Mendel. Rok Jana Heweliusza dobiegł końca. Uniwersytet Gdański podsumowuje swój udział w jubileuszu wielkiego uczonego 259

Koszyk

Jan Heweliusz i Kultura Heweliuszowska