Terminologia prawa rodzinnego w dwóch przekładach Kodeksu Napoleona z pierwszej połowy XIX wieku

W opracowaniu podjęto temat kształtowania polskiej terminologii prawnej w XIX wieku, które przypadło na przełomowy moment w historii prawodawstwa. Analizą objęto tłumaczenia Kodeksu Napoleona na język polski wykonane przez dwóch tłumaczy. W części teoretycznej omówione zostały między innymi kwestie związane z historią Kodeksu Napoleona, przekładami kodyfikacji na język polski, zakresem pojęcia terminologii rodzinnej, specyfiką języka prawnego i języka prawniczego, tłumaczeniem tekstów prawnych oraz teorią tłumaczenia w XIX wieku. Publikacja składa się z sześciu rozdziałów analitycznych, które dotyczą terminologii związanej z relacjami rodzinnymi, małżeństwem, rozwodem, opieką, przysposobieniem i nazwami dokumentów. Starano się w niej dowieść, że tłumaczenia francuskiej kodyfikacji stymulowały rozwój prawodawstwa i terminologii prawnej na gruncie polskim.

Baza teoretyczna i materiałowa 11 1. Terminologia prawna w badaniach naukowych 13 1.1. Termin 13 1.2. Interdyscyplinarność badań nad terminologią 18 1.3. Powstanie terminologii prawnej 18 1.4. Lingwistyczne badania nad polską terminologią prawną 19 1.5. Badania Kodeksu Napoleona na gruncie legilingwistyki 26 2. Historia Kodeksu Napoleona 29 3. Historia tłumaczeń francuskiego prawa na język polski 31 4. Biografie tłumaczy 34 5. Cel pracy 37 6. Baza materiałowa i założenia metodologiczne 38 6.1. Źródła podstawowe i uzupełniające 38 6.2. Kolokacje 42 7. Zakres terminu prawo rodzinne 49 8. Język prawny i język prawniczy 51 9. Teoria przekładu prawnego 60 9.1. Tłumaczenie tekstu prawnego 60 9.1.1. Pojęcie tłumaczenie i jego definicja 60 9.1.2. Oświeceniowa myśl translatorska 62 9.1.3. Rozróżnienie przekładów tekstów prawnych i literackich 66 9.1.4. Seria translatorska 67 9.1.5. Ekwiwalencja w tłumaczeniu prawniczym i sposoby przekładu terminów prawnych 68 9.1.5.1. Problem ekwiwalencji 68 9.1.5.2. Główne zasady tłumaczenia prawniczego 69 9.2. Świadomość translatoryczna F.K. Szaniawskiego 71 9.2.1. Teoria tłumaczenia w przypisach 71 9.2.2. Teoria tłumaczenia według F.K. Szaniawskiego zaprezentowana w prasie 77 Rozdziały analityczne 85 1. Terminologia określająca relacje rodzinne 87 1.1. Przodkowie 88 1.2. Rodzice 92 1.3. Potomstwo 102 1.3.1. Dzieci ze względu na płeć 104 1.3.1.1. Dziecko płci męskiej 104 1.3.1.2. Dziecko płci żeńskiej 105 1.3.2. Dzieci ze względu na wiek 105 1.3.2.1. Dziecko poniżej wieku pełnoprawnego 105 1.3.2.2. Dziecko powyżej wieku pełnoprawnego 107 1.3.3. Dzieci wobec związku rodziców 108 1.3.3.1. Dzieci ze związku małżeńskiego 108 1.3.3.2. Dzieci spoza związku małżeńskiego 111 1.3.4. Dziecko względem rodzeństwa 113 1.3.5. Dziecko względem dziadków 114 1.4. Osoby spokrewnione w linii bocznej 122 1.5. Osoby spowinowacone 127 1.6. Kolektywy 131 1.7. Stopnie pokrewieństwa i powinowactwa 137 2. Terminologia dotycząca małżeństwa 143 2.1. Przygotowanie do małżeństwa 145 2.1.1. Ogłoszenie przyszłego zawarcia małżeństwa 145 2.1.2. Osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo 147 2.2. Obrzęd zawarcia małżeństwa 148 2.2.1. Ceremonia zawarcia małżeństwa 148 2.2.2. Osoby zawierające małżeństwo 151 2.2.3. Zawieranie małżeństwa 151 2.3. Małżeństwo 153 2.4. Osoby w małżeństwie 162 2.5. Osoby po ustaniu małżeństwa 177 2.6. Unieważnienie małżeństwa 178 3. Terminologia dotycząca rozwodu 183 3.1. Rozwiązanie małżeństwa 185 3.2. Rozdzielenie małżonków i ich dóbr 194 3.3. Sprawa rozwodowa 199 3.4. Strony w sprawie rozwodowej 202 3.4.1. Strona powodowa 202 3.4.2. Strona pozwana 206 3.4.3. Obie strony 210 3.5. Osoby po rozwodzie 213 3.5.1. Rozwiedzeni małżonkowie 213 3.5.2. Rozwiedziona kobieta 215 4. Terminologia dotycząca opieki 221 4.1. Opieka 222 4.1.1. Opieka obowiązkowa, tzn. nad osobami, które muszą mieć opiekuna 222 4.1.2. Opieka nieobowiązkowa 226 4.2. Opiekun 231 4.2.1. Opiekun ogólny zajmujący się majątkiem, edukacją i przygotowaniem małoletniego do życia 231 4.2.1.1. Opiekun pełnoprawny płci męskiej 231 4.2.1.2. Opiekun płci żeńskiej o ograniczonym działaniu 233 4.2.2. Opiekun drugi nadzorujący w interesach pierwszego opiekuna 235 4.2.3. Osoba pomagająca matce opiekunce dziecka 236 4.2.3.1. Osoba wyznaczona przez zmarłego męża 236 4.2.3.2. Nowy małżonek 238 4.2.4. Osoba pomagająca matce nienarodzonego dziecka 238 4.2.5. Opiekun zarządzający dobrami zagranicznymi małoletniego 240 4.2.6. Opiekun wybrany do określonej sytuacji/sprawy 241 4.3. Osoba objęta opieką 245 4.4. Zakończenie opieki 248 5. Terminologia dotycząca przysposobienia 255 5.1. Przysposobienie 257 5.2. Osoba przysposabiająca 263 5.3. Osoba przysposobiona 267 6. Nazwy dokumentów 273 6.1. Dokumenty 276 6.2. Dokumenty dotyczące dziecka 287 6.2.1. Narodziny dziecka 287 6.2.2. Uznanie dziecka 288 6.3. Dokumenty związane z małżeństwem 289 6.3.1. Przygotowanie do małżeństwa 289 6.3.2. Ceremonia zawarcia małżeństwa 292 6.3.3. Małżeństwo 293 6.3.4. Przeciwstawienie się małżeństwu 296 6.4. Dokumenty związane z rozwodem 297 6.4.1. Rozdzielenie małżonków 297 6.4.2. Rozwiązanie małżeństwa 298 6.5. Dokumenty związane z opieką 299 6.6. Dokumenty związane z przysposobieniem 301 6.7. Dokumenty związane z ostatnią wolą 302 6.8. Dokumenty związane ze śmiercią 304 6.9. Kopie dokumentów 306 Zakończenie 1. Formowanie się polskiej terminologii prawnej w XIX w. 329 2. Kolokacje 338 Wykaz skrótów 341 Bibliografia 345 Netografia 354