Emocje – kultura – język

Wstęp 11 Rozdział 1 Wyrażanie emocji w ujęciu interdyscyplinarnym. Rozważania niejęzykoznawcze 27 1.1. Wyrażanie emocji w ujęciu filozoficznym 29 1.1.1. Wyrażanie emocji w filozofii starożytnej i średniowiecznej 30 1.1.2. Wyrażanie emocji w fi lozofi i nowożytnej 36 1.2. Wyrażanie emocji w ujęciu psychologicznym 46 1.2.1. Zjawiska afektywne – kwestie definicyjne 48 1.2.2. Walencja emocji 49 1.2.3. Funkcje emocji 50 1.2.4. Uniwersalność ekspresji mimicznej i emocje podstawowe 52 1.2.5. Mit Mehrabiana i komunikacja niewerbalna 57 1.2.6. Relacja emocje – język w opisie psychologicznym 59 1.3. Wyrażanie emocji w ujęciu antropologicznym 62 1.3.1. Zagadnienie emocji w amerykańskiej antropologii kulturowej 62 1.3.2. Wina i wstyd w perspektywie antropologicznej 65 1.3.3. Relacja emocje – język w opisie antropologicznym 68 1.3.4. Emocja kulturowa. Koncepcja Richarda A. Shwedera 70 1.3.5. Stanowisko uniwersalistyczne w antropologii 72 1.4. Wyrażanie emocji w ujęciu komunikacji międzykulturowej 74 1.4.1. Blokady i style komunikacyjne 75 1.4.2. Emocje jako część komunikacji międzykulturowej 79 1.4.3. Komunikacja niewerbalna w ujęciu międzykulturowym 83 1.4.4. Wybrane gesty emblematyczne w kulturze polskiej 85 1.4.5. Wybrane klasyfi kacje kultur 88 1.5. Wyrażanie emocji w ujęciu socjologicznym 96 1.5.1. Rola emocji negatywnych w życiu społecznym 97 1.5.2. Wybrane socjologiczne teorie emocji 98 1.5.3. Emocje w interakcjach współczesnego społeczeństwa polskiego 103 1.5.4. Polska kultura narzekania 105 Rozdział 2 Wyrażanie emocji w ujęciach językoznawczym i glottodydaktycznym 109 2.1. Wyrażanie emocji w ujęciu językoznawczym 111 2.1.1. Szkoła ekspresywno-emocjonalna Charlesa Bally’ego 113 2.1.2. Funkcje języka związane z wyrażaniem emocji 117 2.1.3. Wybrane kwestie terminologiczne 121 2.1.4. Język potoczny a wyrażanie emocji 125 2.1.5. Rola leksyki w językowym wyrażaniu emocji 127 2.1.6. Semantyka etnolingwistyczna Anny Wierzbickiej 131 2.1.7. Emocje w opisie lingwistyki kognitywnej. Rola konceptualizacji i metafory 135 2.1.8. Emocje w opisie pragmalingwistycznym 141 2.1.9. Agresja werbalna i jej wymiar etyczny 142 2.1.10. Najnowsze wybrane tendencje w języku związane z wyrażaniem emocji 148 2.2. Polskie emocje kulturowe – przykro, żal i tęsknota. Rozważania lingwakulturowe 151 2.2.1. Emocja przykro 153 2.2.2. Emocja żal 154 2.2.3. Emocja tęsknota 157 2.3. Wyrażanie emocji negatywnych w wybranych językach. Rozważania lingwakulturowe 160 2.3.1. Język angielski 167 2.3.2. Język arabski 170 2.3.3. Język chiński (mandaryński) 171 2.3.4. Język francuski 172 2.3.5. Język japoński 173 2.3.6. Język niemiecki 174 2.3.7. Język norweski (bokmål) 176 2.3.8. Język rosyjski 177 2.3.9. Język szwedzki 179 2.3.10. Język włoski 179 2.3.11. Wybrane kulturemy związane z emocjami negatywnymi w innych językach 180 2.4. Wyrażanie emocji w ujęciu glottodydaktycznym 183 2.4.1. Założenia glottodydaktyki kulturowej 185 2.4.2. Wybrane refleksje glottodydaktyczne na temat wyrażania emocji 189 2.4.3. Transfer konceptualny. Koncepcja Scotta Jarvisa i Anety Pavlenko 201 2.4.4. Kompetencja emocjonalna na gruncie glottodydaktycznym 204 Rozdział 3 Wyrażanie emocji negatywnych w wybranych standaryzowanych programach nauczania języka polskiego jako obcego oraz w publikacjach dydaktycznych z zakresu glottodydaktyki polonistycznej 207 3.1. Wyrażanie emocji negatywnych w Programach nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2 i w Standardach wymagań odnoszących się do poszczególnych poziomów biegłości językowej w zakresie znajomości języka polskiego jako obcego 209 3.1.1. Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1–C2 211 3.1.2. Standardy wymagań odnoszących się do poszczególnych poziomów biegłości językowej w zakresie języka polskiego jako obcego 221 3.1.3. Podsumowanie analizy programów 234 3.2. Wyrażanie emocji negatywnych w wybranych podręcznikach i materiałach dydaktycznych 234 3.2.1. Analiza wybranych podręczników i materiałów dydaktycznych 236 3.2.2. Podsumowanie analizy publikacji dydaktycznych 254 Rozdział 4 Analiza i interpretacja badań dotyczących wyrażania emocji negatywnych w języku polskim jako obcym 255 4.1. Analiza i interpretacja wyników badania dotyczącego wyrażania emocji negatywnych w języku polskim jako obcym (ankieta) 258 4.1.1. Opis grupy osób badanych 259 4.1.2. Metodologia badania 262 4.1.3. Wyniki badania 269 4.1.4. Podsumowanie i wnioski dydaktyczne 317 4.2. Analiza i interpretacja przebiegu zajęć warsztatowych poświęconych wyrażaniu emocji negatywnych w języku polskim (badanie uczestniczące) 319 4.2.1. Opis grupy osób badanych 320 4.2.2. Metodologia badania 322 4.2.3. Wyniki badania 349 4.2.4. Podsumowanie i wnioski dydaktyczne 361 Rozdział 5 Wybrany materiał gramatyczny i leksykalny przydatny w nauczaniu sposobów wyrażania emocji negatywnych w języku polskim 363 5.1. Fleksja 368 5.1.1. Deklinacja 368 5.1.2. Koniugacja 368 5.2. Słowotwórstwo 369 5.2.1. Prefiksy nacechowane ekspresywnie negatywnie 369 5.2.2. Sufiksy nacechowane ekspresywnie negatywnie 369 5.3. Składnia 370 5.3.1. Równoważniki zdań 370 5.3.2. Pytania retoryczne 371 5.3.3. Ułomne struktury składniowe 372 5.3.4. Powtórzenia językowe 373 5.3.5. Inne struktury 373 5.4. Odmienne części mowy 376 5.4.1. Rzeczowniki 376 5.4.2. Przymiotniki 376 5.5. Nieodmienne części mowy 377 5.5.1. Wykrzykniki (interiekcje) 377 5.5.2. Partykuły 378 5.5.3. Przysłówki 379 5.6. Szablonowe zwroty 380 5.7. Frazeologizmy związane z wymiarami konceptualizacji uczuć 383 5.7.1. Wymiar przestrzeni 384 5.7.2. Wymiar czasu 386 5.7.3. Wymiar smaku i zapachu 387 5.7.4. Wymiar wzroku 387 5.7.5. Wymiar słuchu 388 5.7.6. Wymiar koloru 389 5.7.7. Wymiar temperatury 389 5.7.8. Wymiar ciśnienia 390 5.7.9. Wymiar bólu 391 5.7.10. Wymiar przedmiotu 391 Rozdział 6 Propozycje dydaktyczne związane z nauczaniem sposobów wyrażania emocji negatywnych w języku polskim jako obcym 393 6.1. Propozycje rozwiązań metodycznych 397 6.2. Propozycje ćwiczeń 401 6.2.1. Poziom B1 402 6.2.2. Poziom B2 404 6.2.3. Poziom C1 408 6.2.4. Poziom C2 412 Zakończenie 419 Aneksy 426 Aneks 1. Klucz odpowiedzi do wybranych zadań (zajęcia warsztatowe) 426 Aneks 2. Literatura przedmiotu wykorzystana w rozdziale piątym 435 Aneks 3. Klucz odpowiedzi do ćwiczeń (propozycje dydaktyczne) 436 Spisy diagramów, ilustracji, schematów, tabel i wykresów 440 Spis diagramów 440 Spis ilustracji 441 Spis schematów 441 Spis tabel 441 Spis wykresów 445 Bibliografia 446 Literatura przedmiotu 446 Strony internetowe 463 Podręczniki i materiały dydaktyczne 464 Materiały autentyczne wykorzystane na zajęciach warsztatowych i w propozycjach dydaktycznych 465 Summary 467 Indeks osób 471