Automatyczne wykrywanie nominalnych zależności referencyjnych w polskich tekstach współczesnych

Przedmowa 13 Informacja o finansowaniu prac 15 Podziękowania 17 1. Założenia badawcze 19 1.1. Referencja, koreferencja, anafora, asocjacja 19 1.2. Motywacja 21 1.3. Cele badawcze 22 1.4. Zakres badań 23 1.5. Metodologia 24 2. Od ujęcie teoretycznych do dekodowania relacji referencyjnych 27 2.1. Pojęcie i zakres referencji 27 2.2. Klasyfikacje typów wzmianek i relacji referencyjnych 29 2.2.1. Klemensiewicz 30 2.2.2. Topolińska 31 2.2.3. Paduczewa 32 2.2.4. Clark i inne klasyfikacje zagraniczne 33 2.3. Cechy relacji referencyjnych 35 2.4. Projekty korpusowe 38 2.5. Komputerowe implementacje modelu referencji 41 2.6. Metody ewaluacji 48 2.6.1. Miara MUC 50 2.6.2. Miara B3 51 2.6.3. Miara CEAF 52 2.6.4. Miara BLANC 53 3. Model relacji referencyjnych 55 3.1. Świat tekstu i własność referencji 55 3.2. Typy i granice wzmianek 56 3.3. Relacje tekstowe i pozatekstowe 58 3.4. Typologia referencyjna 59 3.4.1. Koreferencja 61 3.4.2. Referencja pośrednia 61 3.4.3. Relacje wspierające 63 3.4.4. Relacje wykluczające 63 3.4.5. Aspekty 64 4. Korpus zależności referencyjnych 67 4.1. Wybór tekstów 67 4.2. Wybór strategii anotacyjnej 69 4.2.1. Liczba i profil anotatorów 69 4.2.2. Anotacja szeregowa a anotacja równoległa 71 4.2.3. Preanotacja 72 4.2.4. Superanotacja automatyczna 73 4.3. Prace anotacyjne 75 4.3.1. Faza rozpoznawcza 75 4.3.2. Anotacja koreferencji nominalnej 76 4.3.3. Anotacja ogólnych zależności referencyjnych 78 4.4. Narzędzia anotacyjne 79 4.5. Zgodność anotatorów 83 4.5.1. Wzmianki 83 4.5.2. Klastry konferencyjne 84 4.5.3. Pozostałe relacje 85 4.6. Korekta błędów 87 4.7. Udostępnienie korpusu 88 4.7.1. Format SemEval/CoNLL 89 4.7.2. Format MMAX 91 4.7.3. Format TEI 94 4.7.4. Format narzędzia BRAT i wersja online korpusu 96 4.7.5. Wyszukiwarka korpusowa 101 4.8. Statystyki korpusowe 101 4.8.1. Własności tekstów 101 4.8.2. Własności wzmianek 103 4.8.3. Statystyka relacji referencyjnych 107 5. Implementacja 113 5.1. Wykrywanie wzmianek 113 5.1.1. System regułowy 114 5.1.2. System statystyczny 115 5.2. Wykrywanie koreferencji 117 5.2.1. System regułowy 117 5.2.2. System statystyczny 118 5.2.3. System sitowy 120 5.2.4. System neuronowy 122 5.2.5. System hybrydowy 125 5.3. Dekodowanie relacji pośrednich i pomocniczych 125 6. Ewaluacja szczegółowa 127 6.1. Wykrywanie wzmianek 127 6.2. Wykrywanie koreferencji 128 6.2.1. Wzmianki idealne 128 6.2.2. Wzmianki systemowe 129 6.3. Wykrywanie wybranych zależności pośrednich i pomocniczych 130 6.4. Analiza błędów 130 6.4.1. Błędy wykrywania wzmianek 133 6.4.2. Błędy wykrywania koreferencji 135 6.4.3. Analiza relacji pośrednich 136 7. Perspektywy badań 139 7.1. W stronę koreferencji uniwersalnej 139 7.2. Model Penn Discourse Treebank 142 7.3. Anotacja metatekstowa 146 Podsumowanie 149 English summary 153 Bibliografia 161 Skorowidz 187 Skorowidz terminów angielskich 189 Wykaz powstałych narzędzi i zasobów 191 ********* Preface 13 Funding information 15 Acknowledgements 17 1. The point of departure 19 1.1. Reference, coreference, anaphora, association 19 1.2. Motivation 21 1.3. Research objectives 22 1.4. Scope of work 23 1.5. Methodology 24 2. From theoretical perspective to decoding of referential relations 27 2.1. The concept and scope of reference 27 2.2. Classifications of mention types and referential relations 29 2.2.1. Klemensiewicz 30 2.2.2. Topolińska 31 2.2.3. Paduczewa 32 2.2.4. Clark and other foreign classifications 33 2.3. Features of referential relations 35 2.4. Corpus projects and automated resolution 38 2.5. Computer-based implementations of reference 41 2.6. Evaluation methods 48 2.6.1. MUC metric 50 2.6.2. B3 metric 51 2.6.3. CEAF metric 52 2.6.4. BLANC metric 53 3. Typology of referential relations 55 3.1. Discourse world and referential properties 55 3.2. Mention types and borders 56 3.3. Textual relations vs. out-of-text reference 58 3.4. Referential typology 59 3.4.1. Coreference 61 3.4.2. Indirect reference 61 3.4.3. Supporting relations 63 3.4.4. Excluding relations 63 3.4.5. Facets 64 4. Corpus of referential relations 67 4.1. Text selection 67 4.2. Annotation strategy 69 4.2.1. Number and profile of annotators 69 4.2.2. Serial vs. parallel annotation 71 4.2.3. Pre-annotation 72 4.2.4. Automated adjudication 73 4.3. Annotation phases 75 4.3.1. Preparatory phase 75 4.3.2. Annotation of nominal coreference 76 4.3.3. Annotation of referential relations 78 4.4. Annotation tools 79 4.5. Annotator agreement 83 4.5.1. Mentions 83 4.5.2. Coreference clusters 84 4.5.3. Other relations 85 4.6. Error correction 87 4.7. Corpus availability 88 4.7.1. SemEval/CoNLL format 89 4.7.2. MMAX format 91 4.7.3. TEI format 94 4.7.4. BRAT format and online corpus version 96 4.7.5. Corpus search engine 101 4.8. Corpus statistics 101 4.8.1. Textual properties 101 4.8.2. Mention statistics 103 4.8.3. Coreference clusters 107 5. Implementation 113 5.1. Mention detection 113 5.1.1. Rule-based mention detection 114 5.1.2. Statistical mention detection 115 5.2. Coreference resolution 117 5.2.1. Rule-based coreference resolution 117 5.2.2. Statistical coreference resolution 118 5.2.3. Sieve-based coreference resolution 120 5.2.4. Deep network-based coreference resolution 122 5.2.5. Hybrid system 125 5.3. Decoding associative and auxiliary relations 125 6. Evaluation 127 6.1. Mention detection 127 6.2. Coreference resolution 128 6.2.1. Gold mentions 128 6.2.2. System mentions 129 6.3. Detection of selected indirect relations 130 6.4. Error analysis 130 6.4.1. Mention detection errors 133 6.4.2. Coreference resolution errors 135 6.4.3. Analysis of bridging relations 136 7. Research perspectives 139 7.1. Towards Universal Coreference 139 7.2. Penn Discourse Treebank model 142 7.3. Discourse-based annotation 146 Conclusions 149 English summary 153 Bibliography 161 Glossary 187 Glossary of English terms 189 Implemented tools and resources 191