Monografia naukowa Rzeczywistość od rzeczy. Serial paradokumentalny w świetle genologii lingwistycznej prezentuje holistyczną analizę tytułowego tekstu telewizyjnego, który w ostatnich latach zyskuje coraz większą popularność w dyskursie medialnym. Praca stanowi pierwsze w polskich badaniach humanistycznych kompleksowe omówienie serialu paradokumentalnego jako wzorca gatunkowego, z uwzględnieniem jego cech na każdym z poziomów gatunkowych: strukturalnym, kognitywnym, stylistycznym i pragmatycznym. W przeprowadzonych analizach wzięto pod uwagę istotny dla obserwacji tekstów multimedialnych kontekst polisemiotyczności i relacji kodów należących do różnych semiosfer. Tak zarysowana perspektywa umożliwiła wykorzystanie instrumentarium lingwistycznego (tekstologicznego i genologicznego) w obserwacjach nad komunikatem złożonym, a nie tylko werbalnym, który nieraz wymyka się monodyscyplinarnym podejściom badawczym. Proponowana monografia skierowana jest zarówno do lingwistów koncentrujących się na zagadnieniach genologicznych, jak i do medioznawców, socjologów i kulturoznawców, a także do osób zainteresowanych kulturą popularną i jej wpływem na odbiorców. Autorka wyraża nadzieję, że prezentowane wyniki badań staną się inspiracją do pełniejszych obserwacji tekstów kultury masowej, które, choć czasem wydają się „mówić od rzeczy”, to stanowią istotny materiał pozwalający na obserwację mentalności i kondycji wspólnoty komunikacyjnej, którą tworzy każdy z nas.

Spis treści Wprowadzenie / 7 (Para)serial, (para)dokument? Charakterystyka materiału badawczego / 11 Problemy z definicją serialu paradokumentalnego / 11 Charakterystyka materiału badawczego / 16 Tekst w świetle lingwistyki / 21 Ontologia tekstu / 22 Definiowanie tekstu / 22 Granice tekstu – kwestia polisemiotyczności / 25 Definiowanie tekstu audiowizualnego / 31 Gatunek w świetle lingwistyki / 35 Genologia lingwistyczna / 35 Definicja i komponenty gatunku / 35 Cechy gatunku / 38 Instrumentarium genologii lingwistycznej / 40 Genologia filmowa, genologia telewizyjna – gatunek w świetle medioznawstwa / 41 Telewizja w świetle lingwistyki / 49 Rzeczywistość (w) telewizji / 51 Język (w) telewizji, dyskurs (w) telewizji / 55 Człowiek (w) telewizji /58 Ukryta prawda serialu paradokumentalnego / 63 Poziom strukturalny serialu paradokumentalnego / 65 Cechy obligatoryjne / 68 Tytuł serialu paradokumentalnego / 68 Objętość tekstu / 69 Stała rama tekstowa / 70 Czołówka / 70 Napisy / 73 Wypowiadane komentarze narratorskie / 74 Sceny ukazujące działania bohaterów / 79 Autokomentarze / 81 Motyw serialu / 84 Logo stacji telewizyjnej / 84 Logo serialu paradokumentalnego / 84 Ramka tekstowa / 85 Informacja o fikcyjności treści pokazywanych w serialu / 88 Cechy fakultatywne / 90 Liczba prezentowanych wątków fabularnych / 90 Zapowiedzi / 90 Efekty wizualne – specyficzne typy obrazowania / 91 Elementy epizodyczne / 92 Tytuł odcinka / 92 Informacja o rzekomej prawdziwości przekazywanych treści / 93 Specjalne efekty wizualne / 94 Specjalne efekty audialne / 95 Okolicznościowe komunikaty werbalne / 96 Poziom kognitywny serialu paradokumentalnego / 99 Sposób organizacji tekstu / 100 Organizacja tekstu wokół przestrzeni / 100 Organizacja tekstu wokół historii / 104 Kształt fabuły / 107 Liczba wątków fabularnych / 107 Schemat fabularny / 109 Główne wątki fabularne /111 Konflikt w rodzinie / 113 Problemy natury seksualnej / 116 Kwestie finansowe / 117 Kwestie społeczne i popełniane przestępstwa / 118 Wybrane przypadki fabularne / 120 Determinizm losu przełamywany działaniem jednej osoby / 120 Seks / 121 Kłótnia / 122 Walka bezsilności z determinacją / 122 Destruktywność świata przedstawionego / 123 Obecność ekipy telewizyjnej / 124 Bohaterowie / 127 Liczba bohaterów / 127 Dane osobowe i cechy postaci / 128 Imię i nazwisko / 128 Wiek / 129 Płeć kulturowa / 131 Zawód i status społeczny / 132 Wygląd postaci / 133 Wybrane aspekty postaci / 134 Czarny charakter i doradca / 134 Eksperci i zawodowcy / 136 Kondycja serialowej rodziny / 136 Czas i miejsce akcji / 137 Czas akcji / 137 Miejsce akcji / 139 Fikcja czy rzeczywistość? / 140 Poziom stylistyczny serialu paradokumentalnego / 143 Żywioł potoczności / 144 Styl narracji / 145 Narracja mówiona / 146 Narracja pisana / 149 Styl wypowiedzi bohaterów / 153 Główni bohaterowie / 153 Eksperci / 158 Inne aspekty poziomu stylistycznego / 159 Homo vulgaris / 159 Ośmieszanie mową / 160 Przyczyny potoczności / 162 Poziom pragmatyczny serialu paradokumentalnego / 165 Nadawca nieznany, adresat nieznany / 166 Relacja nadawczo-odbiorcza / 167 Poziom mikro / 167 Poziom makro / 170 Funkcje serialu paradokumentalnego / 171 Habitat serialu paradokumentalnego / 174 Produkt: serial paradokumentalny / 174 Podglądactwo serialu paradokumentalnego / 177 Pararealizm / 178 Trudne sprawy serialu paradokumentalnego. Wnioski / 183 Cechy wzorca gatunkowego serialu paradokumentalnego / 184 Cechy obligatoryjne / 184 Cechy fakultatywne / 186 Cechy epizodyczne / 187 Podział materiału badawczego / 188 Serial paradokumentalny we wspólnocie komunikacyjnej / 190 Rozrywkowość serialu paradokumentalnego / 191 Potencjał poznawczy serialu paradokumentalnego / 192 Podglądactwo (nie)rzeczywistego świata serialu paradokumentalnego / 192 Zakończenie / 195 Bibliografia / 197 Literatura podmiotowa / 197 Literatura przedmiotowa / 197 Netografia / 201 Indeks osobowy / 203 Summary / 205 Zusammenfassung / 207