Polskie i rosyjskie czasowniki jedzenia. Studium leksykalno-semantyczne

Rozprawa sytuuje się w nurcie badań leksykalno-semantycznych. Celem pracy jest konfrontatywny opis polskich i rosyjskich czasowników fizjologicznych domeny jedzenia. Czasowniki oznaczające czynność jedzenia (zarówno w polskiej, jak i w rosyjskiej lingwistyce) pozostają stosunkowo słabo rozpoznaną i najmniej opisaną klasą wyrazów. W danym opracowaniu podjęto próbę ich skompletowania oraz poddania analizie semantycznej z wykorzystaniem narzędzi wypracowanych na gruncie semantyki strukturalnej, kognitywnej oraz kulturowej. Analiza przebiega odpowiednio w trzech etapach. Przeprowadza się ją odrębnie dla każdej grupy materiałowej. Poszczególne odcinki badania podsumowuje się, wyciągając wnioski porównawcze. Struktura pracy, oprócz wstępu i zakończenia, obejmuje dwie podstawowe części: teoretyczną oraz materiałową, na które składają się kolejne rozdziały i podrozdziały. Rozdział pierwszy jest poświęcony omówieniu stanu badań nad czasownikami jedzenia. W rozdziale drugim nakreślono ramowy projekt ich opisu. Natomiast szczegółową charakterystykę wybranej klasy czasowników (rozpatrywanej w trzech głównych ujęciach) zawiera rozdział trzeci (analityczny). Rezultaty przeprowadzonych badań porównawczych zestawiono w załącznikach. Mogą one znaleźć zastosowanie w dydaktyce akademickiej: przy opracowywaniu pomocy naukowych dla osób uczących się języka polskiego i rosyjskiego jako obcego, przy tworzeniu słowników (jednojęzycznych i dwujęzycznych), a także w praktyce przekładowej. Agnieszka Gasz, doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa, adiunkt w Zakładzie Językoznawstwa Konfrontatywnego i Translatoryki w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Spis treści Wstęp / 7 R o z d z i a ł p i e r w s z y Zarys problematyki badawczej / 11 Biologiczny i kulturowy wymiar jedzenia / 11 Uwagi wstępne / 11 Akt konsumpcji przez pryzmat komunikacji / 24 Uwagi końcowe / 31 Czasowniki jedzenia w perspektywie lingwistycznej / 32 Uwagi wstępne / 32 Prace teoretyczne i materiałowe / 35 Opracowania leksykograficzne / 56 Uwagi terminologiczne / 77 Uwagi końcowe / 82 R o z d z i a ł d r u g i Projekt opisu czasowników jedzenia / 83 Czasowniki jedzenia jako przedmiot analizy językoznawczej / 83 Uwagi wstępne / 83 Metoda opisu czasowników jedzenia / 85 Szczegółowe problemy opisu czasowników jedzenia / 87 Źródła i zakres materiału / 90 Uwagi końcowe / 92 R o z d z i a ł t r z e c i Charakterystyka polskich i rosyjskich czasowników jedzenia / 93 Uwagi wstępne / 93 Czasowniki jedzenia w modelu semantyki składnikowej i teorii pól leksykalnych / 93 Założenia metodologiczne / 93 Analiza składnikowa paradygmatyczna polskich czasowników jedzenia / 96 Analiza składnikowa paradygmatyczna rosyjskich czasowników jedzenia / 138 Wnioski porównawcze / 177 Analiza składnikowa syntagmatyczna polskich czasowników jedzenia / 201 Kontekst lewostronny / 203 Kontekst prawostronny / 215 Analiza składnikowa syntagmatyczna rosyjskich czasowników jedzenia / 248 Kontekst lewostronny / 249 Kontekst prawostronny / 260 Wnioski porównawcze / 293 Czasowniki jedzenia w modelu semantyki kognitywnej / 306 Założenia metodologiczne / 306 Semantyczno‑kognitywny opis czasownika jeść / 308 Semantyczno‑kognitywny opis czasownika есть / 320 Wnioski porównawcze / 329 Czasowniki jedzenia w modelu semantyki kulturowej / 333 Założenia metodologiczne / 333 Semantyczno‑kulturowy opis czasownika jeść / 337 Semantyczno‑kulturowy opis czasownika żreć / 342 Semantyczno‑kulturowy opis czasownika есть / 344 Semantyczno‑kulturowy opis czasownika жрать / 348 Wnioski porównawcze / 350 Semantyczno‑kulturowy opis wybranych polskich ekspresywnych czasowników jedzenia / 354 Semantyczno‑kulturowy opis wybranych rosyjskich ekspresywnych czasowników jedzenia / 358 Wnioski porównawcze / 361 Uwagi końcowe / 364 Zakończenie / 365 Załączniki / 371 Materiał źródłowy / 437 Bibliografia / 441 Wykaz polskich ekspresywnych czasowników jedzenia / 461 Wykaz rosyjskich ekspresywnych czasowników jedzenia / 465 Indeks nazw osobowych / 469 Summary / 479 Резюме / 480